devatīrthamāhātmyavarṇanam
śrīmārkaṇḍeya uvāca
tato gaccheta rājendra devatīrthamanuttamam |
yena devāstrayastriṃśatsnātvā siddhiṃ parāṃ gatāḥ
||1||ततो गच्छेत राजेन्द्र देवतीर्थमनुत्तमम् ।
येन देवास्त्रयस्त्रिंशत्स्नात्वा सिद्धिं परां गताः
yudhiṣṭhira uvāca
kathaṃ tāta surāḥ sarve dānavairbalavattaraiḥ |
nirjitāstatra tīrthe ca snātvā siddhiṃ parāṃ gatāḥ
||2||कथं तात सुराः सर्वे दानवैर्बलवत्तरैः ।
निर्जितास्तत्र तीर्थे च स्नात्वा सिद्धिं परां गताः
mārkaṇḍeya uvāca
purā daityagaṇairugrairyuddhe'tibalavattaraiḥ |
indro devagaṇaiḥ sārddhaṃ svarājyāccyāvito nṛpa
||3||पुरा दैत्यगणैरुग्रैर्युद्धेऽतिबलवत्तरैः ।
इन्द्रो देवगणैः सार्द्धं स्वराज्याच्च्यावितो नृप
hastyaśvarathayānaughairmardayitvā varūthinīm |
vidhvastā bhejire mārgaṃ prahārairjarjarīkṛtāḥ
||4||हस्त्यश्वरथयानौघैर्मर्दयित्वा वरूथिनीम् ।
विध्वस्ता भेजिरे मार्गं प्रहारैर्जर्जरीकृताः
jambhaśumbhaiśca kūṣmāṇḍakuhakādibhiḥ |
vepamānārditāḥ sarve brahmāṇamupatasthire
||5||जम्भशुम्भैश्च कूष्माण्डकुहकादिभिः ।
वेपमानार्दिताः सर्वे ब्रह्माणमुपतस्थिरे
praṇamya śirasā devaṃ brahmāṇaṃ parameṣṭhinam |
tadā vijñāpayāmāsurdevā vahnipurogamāḥ
||6||प्रणम्य शिरसा देवं ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् ।
तदा विज्ञापयामासुर्देवा वह्निपुरोगमाः
paśya paśya mahābhāga dānavaiḥ śakalīkṛtāḥ |
viyojitāḥ putradāraistvāmeva śaraṇaṃ gatāḥ
||7||पश्य पश्य महाभाग दानवैः शकलीकृताः ।
वियोजिताः पुत्रदारैस्त्वामेव शरणं गताः
paritrāyasva deveśa sarvalokapitāmaha |
nānyā gatiḥ sureśāna tvāṃ muktvā parameśvara
||8||परित्रायस्व देवेश सर्वलोकपितामह ।
नान्या गतिः सुरेशान त्वां मुक्त्वा परमेश्वर
brahmovāca
dānavānāṃ vighātārthaṃ narmadātaṭamāsthitāḥ |
tapaḥ kurudhvaṃ svasthāḥ stha tapo hi paramaṃ balam
||9||दानवानां विघातार्थं नर्मदातटमास्थिताः ।
तपः कुरुध्वं स्वस्थाः स्थ तपो हि परमं बलम्
nānyopāyo na vai mantro vidyate na ca me kriyā |
vinā revājalaṃ puṇyaṃ sarvapāpakṣayaṃkaram
||10||नान्योपायो न वै मन्त्रो विद्यते न च मे क्रिया ।
विना रेवाजलं पुण्यं सर्वपापक्षयंकरम्
dāridryavyādhimaraṇabandhanavyasanāni ca |
etāni caiva pāpasya phalānīti matirmama
||11||दारिद्र्यव्याधिमरणबन्धनव्यसनानि च ।
एतानि चैव पापस्य फलानीति मतिर्मम
evaṃ jñātvā tataścaiva tapaḥ kuruta duṣkaram |
tathā caiva surāḥ sarve devā hyagnipurogamāḥ
||12||एवं ज्ञात्वा ततश्चैव तपः कुरुत दुष्करम् ।
तथा चैव सुराः सर्वे देवा ह्यग्निपुरोगमाः
tacchrutvā vacanaṃ tathyaṃ brahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ |
narmadāmāgatāḥ sarve devā hyagnipurogamāḥ
||13||तच्छ्रुत्वा वचनं तथ्यं ब्रह्मणः परमेष्ठिनः ।
नर्मदामागताः सर्वे देवा ह्यग्निपुरोगमाः
cerurvai tatra vipulaṃ tapaḥ siddhimavāpnuvan |
tadāprabhṛti tattīrthaṃ devatīrthamanuttamam
||14||चेरुर्वै तत्र विपुलं तपः सिद्धिमवाप्नुवन् ।
तदाप्रभृति तत्तीर्थं देवतीर्थमनुत्तमम्
gīyate triṣu lokeṣu sarvapāpakṣayaṃkaram |
tatra gatvā ca yo martyo vidhinā saṃyatendriyaḥ
||15||गीयते त्रिषु लोकेषु सर्वपापक्षयंकरम् ।
तत्र गत्वा च यो मर्त्यो विधिना संयतेन्द्रियः
snānaṃ samācaredbhaktyā sa labhenmauktikaṃ phalam |
yastu bhojayate viprāṃstasmiṃstīrthe narādhipa
||16||स्नानं समाचरेद्भक्त्या स लभेन्मौक्तिकं फलम् ।
यस्तु भोजयते विप्रांस्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप
sa labhenmukhyaviprāṇāṃ phalaṃ sāhasrikaṃ nṛpa |
tatra devaśilā ramyā mahāpuṇyavivardhinī
||17||स लभेन्मुख्यविप्राणां फलं साहस्रिकं नृप ।
तत्र देवशिला रम्या महापुण्यविवर्धिनी
saṃnyāsena mṛtā ye tu teṣāṃ syādakṣayā gatiḥ |
agnipraveśaṃ yaḥ kuryāttasmiṃstīrthe narādhipa
||18||संन्यासेन मृता ये तु तेषां स्यादक्षया गतिः ।
अग्निप्रवेशं यः कुर्यात्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप
rudraloke vasettāvadyāvadābhūtasaṃplavam |
evaṃ snānaṃ japo homaḥ svādhyāyo devatārcanam
||19||रुद्रलोके वसेत्तावद्यावदाभूतसंप्लवम् ।
एवं स्नानं जपो होमः स्वाध्यायो देवतार्चनम्
sukṛtaṃ duṣkṛtaṃ vā'pi tatra tīrthe'kṣayaṃ bhavet |
eṣa te vidhiruddiṣṭa utpattiścaiva bhārata
||20||सुकृतं दुष्कृतं वाऽपि तत्र तीर्थेऽक्षयं भवेत् ।
एष ते विधिरुद्दिष्ट उत्पत्तिश्चैव भारत
devatīrthasya nikhilā yathā vai śaṅkarācchrutā |
paṭhanti ye pāpaharaṃ sarvaduḥkhavimocanam
||21||देवतीर्थस्य निखिला यथा वै शङ्कराच्छ्रुता ।
पठन्ति ये पापहरं सर्वदुःखविमोचनम्
devatīrthasya caritaṃ devalokaṃ vrajanti te
||22||देवतीर्थस्य चरितं देवलोकं व्रजन्ति ते
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe devatīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma saptaviṃśo'dhyāyaḥ ||