vimaleśvaratīrthamāhātmyavarṇanam
mārkaṇḍeya uvāca
tataḥ krośāntare puṇyaṃ tīrthaṃ tadvimaleśvaram |
yatra snānena dānena japahomārcanādibhiḥ
||1||ततः क्रोशान्तरे पुण्यं तीर्थं तद्विमलेश्वरम् ।
यत्र स्नानेन दानेन जपहोमार्चनादिभिः
vimaleśvaramārādhya yo yadicchetsa tallabhet |
svargalābhādikaṃ vāpi pārthivaṃ vā yathepsitam
||2||विमलेश्वरमाराध्य यो यदिच्छेत्स तल्लभेत् ।
स्वर्गलाभादिकं वापि पार्थिवं वा यथेप्सितम्
purā triśirasaṃ hatvā tvaṣṭuḥ putraṃ śatakratuḥ |
yasya tīrthasya māhātmyādvaimalyaṃ paramaṃ gataḥ
||3||पुरा त्रिशिरसं हत्वा त्वष्टुः पुत्रं शतक्रतुः ।
यस्य तीर्थस्य माहात्म्याद्वैमल्यं परमं गतः
yatra vedanidhirvipro mahattaptvā tapaḥ purā |
nānākarmamalaiḥ kṣīṇairvimalo'bhavadarkavat
||4||यत्र वेदनिधिर्विप्रो महत्तप्त्वा तपः पुरा ।
नानाकर्ममलैः क्षीणैर्विमलोऽभवदर्कवत्
mahādevaprasādena somavatpriyadarśanaḥ |
purā bhānumatīṃ bhānuḥ sutāṃ smaraśarārditaḥ
||5||महादेवप्रसादेन सोमवत्प्रियदर्शनः ।
पुरा भानुमतीं भानुः सुतां स्मरशरार्दितः
cakame tena doṣeṇa kuṣṭharogārdito'bhavat |
sa cāpyatra tapastaptvā vimalatvamupāgataḥ
||6||चकमे तेन दोषेण कुष्ठरोगार्दितोऽभवत् ।
स चाप्यत्र तपस्तप्त्वा विमलत्वमुपागतः
mahādevena tuṣṭena svasthānaṃ mudito'bhajat |
tathaiva ca purā pārtha vibhāṇḍakasuto muniḥ
||7||महादेवेन तुष्टेन स्वस्थानं मुदितोऽभजत् ।
तथैव च पुरा पार्थ विभाण्डकसुतो मुनिः
yogisaṅgaṃ vane prāpya pure ca nṛpatestathā |
rājasaṃsargadoṣādvai mālinyaṃ paramātmanaḥ
||8||योगिसङ्गं वने प्राप्य पुरे च नृपतेस्तथा ।
राजसंसर्गदोषाद्वै मालिन्यं परमात्मनः
vicārayannabhyupetya revāsāgarasaṅgamam |
śāntayā bhāryayā sārddhaṃ taptvā dvādaśavatsarān
||9||विचारयन्नभ्युपेत्य रेवासागरसङ्गमम् ।
शान्तया भार्यया सार्द्धं तप्त्वा द्वादशवत्सरान्
kṛcchracāndrāyaṇairdevaṃ toṣayaṃstryambakaṃ muniḥ |
mahādevena tuṣṭena so'pi vaimalyamāptavān
||10||कृच्छ्रचान्द्रायणैर्देवं तोषयंस्त्र्यम्बकं मुनिः ।
महादेवेन तुष्टेन सोऽपि वैमल्यमाप्तवान्
śarvāṇyā preritaḥ śarvaḥ purā dāruvane nṛpa |
mohanānmunipatnīnāṃ svaṃ dīkṣya vimalaṃ kila
||11||शर्वाण्या प्रेरितः शर्वः पुरा दारुवने नृप ।
मोहनान्मुनिपत्नीनां स्वं दीक्ष्य विमलं किल
vicārya paramasthānaṃ narmadodadhisaṅgamam |
tatra sthitvā mahārāja tapastaptvā sahomayā
||12||विचार्य परमस्थानं नर्मदोदधिसङ्गमम् ।
तत्र स्थित्वा महाराज तपस्तप्त्वा सहोमया
vimalo'sau yato jātastenāsau vimaleśvaraḥ |
tena nāmnā svayaṃ tasthau lokānāṃ hitakāmyayā
||13||विमलोऽसौ यतो जातस्तेनासौ विमलेश्वरः ।
तेन नाम्ना स्वयं तस्थौ लोकानां हितकाम्यया
tatastilottamāṃ sṛṣṭvā brahmā lokapitāmahaḥ |
prajānātho'pi tāṃ sṛṣṭvā dṛṣṭvāgre sumanoharām
||14||ततस्तिलोत्तमां सृष्ट्वा ब्रह्मा लोकपितामहः ।
प्रजानाथोऽपि तां सृष्ट्वा दृष्ट्वाग्रे सुमनोहराम्
bhāviyogabalākrāntaḥ sa tasyāmabhiko'bhavat |
tena vīkṣya sadoṣatvaṃ revātīradvayaṃ śritaḥ
||15||भावियोगबलाक्रान्तः स तस्यामभिकोऽभवत् ।
तेन वीक्ष्य सदोषत्वं रेवातीरद्वयं श्रितः
tīrthānyanusaranmaunī trisnāyī saṃsmarañchivam |
revārṇavasamāyoge snātvā sampūjya śaṅkaram |
kālenālpena rājarṣe brahmāpyamalatāṃ gataḥ
||16||तीर्थान्यनुसरन्मौनी त्रिस्नायी संस्मरञ्छिवम् ।
रेवार्णवसमायोगे स्नात्वा सम्पूज्य शङ्करम् ।
कालेनाल्पेन राजर्षे ब्रह्माप्यमलतां गतः
evamanye'pi bahuśo devarṣinṛpasattamāḥ |
tyaktvā doṣamalaṃ tatra vimalā bahavo'bhavan
||17||एवमन्येऽपि बहुशो देवर्षिनृपसत्तमाः ।
त्यक्त्वा दोषमलं तत्र विमला बहवोऽभवन्
tathā tvamapi rājendra tatra snātvā śivārcanāt |
amalo'pi viśeṣeṇa vaimalyaṃ prāpsyase param
||18||तथा त्वमपि राजेन्द्र तत्र स्नात्वा शिवार्चनात् ।
अमलोऽपि विशेषेण वैमल्यं प्राप्स्यसे परम्
tatra snātvā naro nārī pūjayitvā maheśvaram |
pāpadoṣavinirmukto brahmaloke mahīyate
||19||तत्र स्नात्वा नरो नारी पूजयित्वा महेश्वरम् ।
पापदोषविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोके महीयते
tatropavāsaṃ yaḥ kṛtvā paśyeta vimaleśvaram |
aṣṭamyāṃ ca caturdaśyāṃ sarvaparvasu pārthiva
||20||तत्रोपवासं यः कृत्वा पश्येत विमलेश्वरम् ।
अष्टम्यां च चतुर्दश्यां सर्वपर्वसु पार्थिव
saptajanmakṛtaṃ pāpaṃ hitvā yāti śivālayam |
śrāddhaṃ kṛtvā vidhānena pitḥṇāmanṛṇī bhavet |
brāhmaṇān bhojayecchaktyā tebhyo dadyācca dakṣiṇām
||21||सप्तजन्मकृतं पापं हित्वा याति शिवालयम् ।
श्राद्धं कृत्वा विधानेन पित्ःणामनृणी भवेत् ।
ब्राह्मणान् भोजयेच्छक्त्या तेभ्यो दद्याच्च दक्षिणाम्
yadyadiṣṭatamaṃ loke yaccaivātmahitaṃ gṛhe |
tattadguṇavate deyaṃ tatraivākṣayamicchatā |
svarṇadhānyāni vāsāṃsi chatropānatkamaṇḍalum
||22||यद्यदिष्टतमं लोके यच्चैवात्महितं गृहे ।
तत्तद्गुणवते देयं तत्रैवाक्षयमिच्छता ।
स्वर्णधान्यानि वासांसि छत्रोपानत्कमण्डलुम्
gṛhaṃ devasya vai śaktyā kṛtvā syādbhuvi bhūpatiḥ |
gītanṛtyakathābhiśca toṣayetparameśvaram
||23||गृहं देवस्य वै शक्त्या कृत्वा स्याद्भुवि भूपतिः ।
गीतनृत्यकथाभिश्च तोषयेत्परमेश्वरम्
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe vimaleśvaratīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma ṣaḍviṃśatyadhikadviśatatamo'dhyāyaḥ ||