paitāmahatīrthamāhātmyavarṇanam
śrīmārkaṇḍeya uvāca
bhṛgutīrthaṃ tato gacchettīrtharājamanuttamam |
paitāmahaṃ mahāpuṇyaṃ sarvapātakanāśanam
||1||भृगुतीर्थं ततो गच्छेत्तीर्थराजमनुत्तमम् ।
पैतामहं महापुण्यं सर्वपातकनाशनम्
brahmaṇā tatra tīrthe tu purā varṣaśatatrayam |
ārādhanaṃ kṛtaṃ śambhoḥ kasmiṃścitkāraṇāntare
||2||ब्रह्मणा तत्र तीर्थे तु पुरा वर्षशतत्रयम् ।
आराधनं कृतं शम्भोः कस्मिंश्चित्कारणान्तरे
yudhiṣṭhira uvāca
kimarthaṃ muniśārdūla brahmā lokapitāmahaḥ |
ārādhayaddevadevaṃ mahābhaktyā maheśvaram
||3||किमर्थं मुनिशार्दूल ब्रह्मा लोकपितामहः ।
आराधयद्देवदेवं महाभक्त्या महेश्वरम्
ārādhyaḥ sarvabhūtānāṃ jagadbhartā jagadguruḥ |
śrotavyaṃ śrotumicchāmi mahadāścaryamuttamam
||4||आराध्यः सर्वभूतानां जगद्भर्ता जगद्गुरुः ।
श्रोतव्यं श्रोतुमिच्छामि महदाश्चर्यमुत्तमम्
dharmaputravacaḥ śrutvā mārkaṇḍeyo munīśvaraḥ |
kathayāmāsa tadvṛttamitihāsaṃ purātanam
||5||धर्मपुत्रवचः श्रुत्वा मार्कण्डेयो मुनीश्वरः ।
कथयामास तद्वृत्तमितिहासं पुरातनम्
mārkaṇḍeya uvāca
svaputrikāmabhigantumicchanpūrvaṃ pitāmahaḥ |
śaptastu devadevena kopāviṣṭena sattama
||6||स्वपुत्रिकामभिगन्तुमिच्छन्पूर्वं पितामहः ।
शप्तस्तु देवदेवेन कोपाविष्टेन सत्तम
vedāstava vinaśyanti jñānaṃ ca kamalāsana |
apūjyaḥ sarvalokānāṃ bhaviṣyasi na saṃśayaḥ
||7||वेदास्तव विनश्यन्ति ज्ञानं च कमलासन ।
अपूज्यः सर्वलोकानां भविष्यसि न संशयः
evaṃ datte tataḥ śāpe brahmā khedāvṛtastadā |
revāyā uttare kūle snātvā varṣaśatatrayam |
toṣayāmāsa deveśaṃ tuṣṭaḥ provāca śaṅkaraḥ
||8||एवं दत्ते ततः शापे ब्रह्मा खेदावृतस्तदा ।
रेवाया उत्तरे कूले स्नात्वा वर्षशतत्रयम् ।
तोषयामास देवेशं तुष्टः प्रोवाच शङ्करः
pūjyastvaṃ bhavitā loke prāpte parvaṇi parvaṇi |
ahamatra ca vatsyāmi devaiśca pitṛbhiḥ saha
||9||पूज्यस्त्वं भविता लोके प्राप्ते पर्वणि पर्वणि ।
अहमत्र च वत्स्यामि देवैश्च पितृभिः सह
śrīmārkaṇḍeya uvāca
tadāprabhṛti tattīrthaṃ khyātiṃ prāptaṃ pitāmahāt |
sarvapāpaharaṃ puṇyaṃ sarvatīrtheṣvanuttamam
||10||तदाप्रभृति तत्तीर्थं ख्यातिं प्राप्तं पितामहात् ।
सर्वपापहरं पुण्यं सर्वतीर्थेष्वनुत्तमम्
tatra bhādrapade māsi kṛṣṇapakṣe viśeṣataḥ |
amāvāsyāṃ tu yaḥ snātvā tarpayetpitṛdevatāḥ
||11||तत्र भाद्रपदे मासि कृष्णपक्षे विशेषतः ।
अमावास्यां तु यः स्नात्वा तर्पयेत्पितृदेवताः
piṇḍadānena caikena tilatoyena vā nṛpa |
tṛpyanti dvādaśābdāni pitaro nātra saṃśayaḥ
||12||पिण्डदानेन चैकेन तिलतोयेन वा नृप ।
तृप्यन्ति द्वादशाब्दानि पितरो नात्र संशयः
kanyāgate tu yastatra nityaṃ śrāddhaprado bhavet |
avāpya tṛptiṃ tatpūrve valganti ca hasanti ca
||13||कन्यागते तु यस्तत्र नित्यं श्राद्धप्रदो भवेत् ।
अवाप्य तृप्तिं तत्पूर्वे वल्गन्ति च हसन्ति च
sarveṣu pitṛtīrtheṣu śrāddhaṃ kṛtvāsti yatphalam |
tatphalaṃ samavāpnoti darśe tatra na saṃśayaḥ
||14||सर्वेषु पितृतीर्थेषु श्राद्धं कृत्वास्ति यत्फलम् ।
तत्फलं समवाप्नोति दर्शे तत्र न संशयः
paitāmahe naraḥ snātvā pūjayanpārvatīpatim |
mucyate nātra sandehaḥ pātakaiścopapātakaiḥ
||15||पैतामहे नरः स्नात्वा पूजयन्पार्वतीपतिम् ।
मुच्यते नात्र सन्देहः पातकैश्चोपपातकैः
tatra tīrthe mṛtānāṃ tu narāṇāṃ bhāvitātmanām |
anivartikā gatī rājanrudralokādasaṃśayam
||16||तत्र तीर्थे मृतानां तु नराणां भावितात्मनाम् ।
अनिवर्तिका गती राजन्रुद्रलोकादसंशयम्
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe paitāmahatīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma caturadhikadviśatatamo'dhyāyaḥ ||