yatra siddho mahāyakṣaḥ kuṇḍadhāro nṛpottama
śrīmārkaṇḍeya uvāca
tato gacchecca rājendra kuṇḍaleśvaramuttamam |
yatra siddho mahāyakṣaḥ kuṇḍadhāro nṛpottama
||1||ततो गच्छेच्च राजेन्द्र कुण्डलेश्वरमुत्तमम् ।
यत्र सिद्धो महायक्षः कुण्डधारो नृपोत्तम
tapaḥ kṛtvā suvipulaṃ surāsurabhayaṃkaram |
paulastyamandire caiva cikrīḍa nṛpasattama
||2||तपः कृत्वा सुविपुलं सुरासुरभयंकरम् ।
पौलस्त्यमन्दिरे चैव चिक्रीड नृपसत्तम
yudhiṣṭhira uvāca
kasminyuge samutpannaḥ kasya putro mahāmatiḥ |
tapastaptvā suvipulaṃ toṣito yena śaṅkaraḥ
||3||कस्मिन्युगे समुत्पन्नः कस्य पुत्रो महामतिः ।
तपस्तप्त्वा सुविपुलं तोषितो येन शङ्करः
etadvistaratastāta kathayasva mamānagha |
śṛṇvataśca na tṛptirme kathāmṛtamanuttamam
||4||एतद्विस्तरतस्तात कथयस्व ममानघ ।
शृण्वतश्च न तृप्तिर्मे कथामृतमनुत्तमम्
śrīmārkaṇḍeya uvāca
tretāyuge brahmasamaḥ paulastyonāma viśravāḥ |
tapaḥ kṛtvā suvipulaṃ bharadvājasutodbhavaḥ
||5||त्रेतायुगे ब्रह्मसमः पौलस्त्योनाम विश्रवाः ।
तपः कृत्वा सुविपुलं भरद्वाजसुतोद्भवः
putraṃ pautragaṇairyuktaṃ patnyā bhaktyā sutoṣitaḥ |
dhanadaṃ janayāmāsa sarvalakṣaṇalakṣitam
||6||पुत्रं पौत्रगणैर्युक्तं पत्न्या भक्त्या सुतोषितः ।
धनदं जनयामास सर्वलक्षणलक्षितम्
jātamātraṃ tu taṃ jñātvā brahmā lokapitāmahaḥ |
cakāra nāma suprīta ṛṣidevasamanvitaḥ
||7||जातमात्रं तु तं ज्ञात्वा ब्रह्मा लोकपितामहः ।
चकार नाम सुप्रीत ऋषिदेवसमन्वितः
yasmādviśravaso jāto mama pautratvamāgataḥ |
tasmādvaiśravaṇo nāma tava dattaṃ mayānagha
||8||यस्माद्विश्रवसो जातो मम पौत्रत्वमागतः ।
तस्माद्वैश्रवणो नाम तव दत्तं मयानघ
tathā tvaṃ sarvadevānāṃ dhanagoptā bhaviṣyasi |
caturtho lokapālānāmakṣayaścāvyayo bhuvi
||9||तथा त्वं सर्वदेवानां धनगोप्ता भविष्यसि ।
चतुर्थो लोकपालानामक्षयश्चाव्ययो भुवि
tasya bhāryā mahārāja īśvarīti ca viśrutā |
yakṣo yakṣādhipaḥ śreṣṭhastasya kuṇḍo'bhavatsutaḥ
||10||तस्य भार्या महाराज ईश्वरीति च विश्रुता ।
यक्षो यक्षाधिपः श्रेष्ठस्तस्य कुण्डोऽभवत्सुतः
sa ca rūpaṃ paraṃ prāpya mātāpitroranujñayā |
tapaścacāra vipulaṃ narmadātaṭamāśritaḥ
||11||स च रूपं परं प्राप्य मातापित्रोरनुज्ञया ।
तपश्चचार विपुलं नर्मदातटमाश्रितः
grīṣme pañcāgnisaṃtapto varṣāsu sthaṇḍileśayaḥ |
hemante jalamadhyastho vāyubhakṣaḥ śataṃ samāḥ
||12||ग्रीष्मे पञ्चाग्निसंतप्तो वर्षासु स्थण्डिलेशयः ।
हेमन्ते जलमध्यस्थो वायुभक्षः शतं समाः
evaṃ varṣaśate pūrṇe ekāṅguṣṭhe'bhavannṛpa |
asthibhūtaḥ paraṃ tāta ūrdhvabāhustataḥ param
||13||एवं वर्षशते पूर्णे एकाङ्गुष्ठेऽभवन्नृप ।
अस्थिभूतः परं तात ऊर्ध्वबाहुस्ततः परम्
atapacca ghṛtaśvāsaḥ kuṇḍalo bharatarṣabha |
caturthe varṣaśatake tutoṣa vṛṣavāhanaḥ
||14||अतपच्च घृतश्वासः कुण्डलो भरतर्षभ ।
चतुर्थे वर्षशतके तुतोष वृषवाहनः
varaṃ vṛṇīṣva bho vatsa yatte manasi rocate |
dadāmi te na sandehastapasā toṣito hyaham
||15||वरं वृणीष्व भो वत्स यत्ते मनसि रोचते ।
ददामि ते न सन्देहस्तपसा तोषितो ह्यहम्
kuṇḍala uvāca
yakṣādhipaprasādena tasyaivānucaraḥ pure |
vicarāmi yathākāmamavadhyaḥ sarvaśatruṣu
||16||यक्षाधिपप्रसादेन तस्यैवानुचरः पुरे ।
विचरामि यथाकाममवध्यः सर्वशत्रुषु
tathetyuktvā mahādevaḥ sarvalokanamaskṛtaḥ |
jagāmākāśamāviśya kailāsaṃ dharaṇīdharam
||17||तथेत्युक्त्वा महादेवः सर्वलोकनमस्कृतः ।
जगामाकाशमाविश्य कैलासं धरणीधरम्
gate cādarśanaṃ deve so'pi yakṣo mudānvitaḥ |
sthāpayāmāsa deveśaṃ kuṇḍaleśvaramuttamam
||18||गते चादर्शनं देवे सोऽपि यक्षो मुदान्वितः ।
स्थापयामास देवेशं कुण्डलेश्वरमुत्तमम्
alaṃkṛtvā jagannāthaṃ puṣpadhūpānulepanaiḥ |
vimānaiścāmaraiśchatraistathā vai liṅgapūraṇaiḥ
||19||अलंकृत्वा जगन्नाथं पुष्पधूपानुलेपनैः ।
विमानैश्चामरैश्छत्रैस्तथा वै लिङ्गपूरणैः
tarpayitvā dvijānsamyagannapānādibhūṣaṇaiḥ |
prīṇayitvā mahādevaṃ tataḥ svabhavanaṃ yayau
||20||तर्पयित्वा द्विजान्सम्यगन्नपानादिभूषणैः ।
प्रीणयित्वा महादेवं ततः स्वभवनं ययौ
tadāprabhṛti tattīrthaṃ triṣu lokeṣu viśrutam |
uttamaṃ paramaṃ puṇyaṃ kuṇḍaleśvaranāmataḥ
||21||तदाप्रभृति तत्तीर्थं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ।
उत्तमं परमं पुण्यं कुण्डलेश्वरनामतः
tatra tīrthe tu yaḥ kaścidupavāsaparāyaṇaḥ |
arcayeddevamīśānaṃ sarvapāpaiḥ pramucyate
||22||तत्र तीर्थे तु यः कश्चिदुपवासपरायणः ।
अर्चयेद्देवमीशानं सर्वपापैः प्रमुच्यते
suvarṇaṃ rajataṃ vāpi maṇiṃ mauktikameva ca |
dadyādbhojyaṃ brāhmaṇebhyaḥ sa sukhī modate divi
||23||सुवर्णं रजतं वापि मणिं मौक्तिकमेव च ।
दद्याद्भोज्यं ब्राह्मणेभ्यः स सुखी मोदते दिवि
tatra tīrthe tu yaḥ snātvā ṛgyajuḥsāmago'pi vā |
ṛcamekāṃ japitvā tu sakalaṃ phalamaśnute
||24||तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा ऋग्यजुःसामगोऽपि वा ।
ऋचमेकां जपित्वा तु सकलं फलमश्नुते
gāṃ prayacchati viprebhyastatphalaṃ śṛṇu pāṇḍava |
yāvanti tasyā romāṇi tatprasūtikuleṣu ca
||25||गां प्रयच्छति विप्रेभ्यस्तत्फलं शृणु पाण्डव ।
यावन्ति तस्या रोमाणि तत्प्रसूतिकुलेषु च
tāvadvarṣasahasrāṇi svargaloke mahīyate |
svarge vāso bhavettasya putrapautraiḥ samanvitaḥ
||26||तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते ।
स्वर्गे वासो भवेत्तस्य पुत्रपौत्रैः समन्वितः
tāvanti varṣāṇi mahānubhāvaḥ svarge vasetputrapautraiśca sārddham |
tatrānnado yāti maheśalokamasaṃkhyavarṣāṇi na saṃśayo'tra
||27||तावन्ति वर्षाणि महानुभावः स्वर्गे वसेत्पुत्रपौत्रैश्च सार्द्धम् ।
तत्रान्नदो याति महेशलोकमसंख्यवर्षाणि न संशयोऽत्र
sa vai sukhī modate svargaloke gandharvasiddhāpsaraḥsampragīte |
evaṃ tu te dharmasuta prabhāvastīrthasya sarvaḥ kathitaśca pārtha
||28||स वै सुखी मोदते स्वर्गलोके गन्धर्वसिद्धाप्सरःसम्प्रगीते ।
एवं तु ते धर्मसुत प्रभावस्तीर्थस्य सर्वः कथितश्च पार्थ
śrutvā stuvanmucyate sarvapāpaiḥ punastrilokīmiha tatprabhāvāt
||29||श्रुत्वा स्तुवन्मुच्यते सर्वपापैः पुनस्त्रिलोकीमिह तत्प्रभावात्
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe narmadāmāhātmye kuṇḍaleśvaratīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāmaikacatvāriṃśo'dhyāyaḥ ||