śrīkapālatīrthamāhātmyavarṇanam
śrīmārkaṇḍeya uvāca
caturthaṃ sampravakṣyāmi devasya caritaṃ mahat |
śrutamātreṇa yenaiva sarvapāpaiḥ pramucyate
||1||चतुर्थं सम्प्रवक्ष्यामि देवस्य चरितं महत् ।
श्रुतमात्रेण येनैव सर्वपापैः प्रमुच्यते
kapālī kānthiko bhūtvā yathā sa vyacaranmahīm |
piśācairrākṣasairbhūtairḍākinīyoginīvṛtaḥ
||2||कपाली कान्थिको भूत्वा यथा स व्यचरन्महीम् ।
पिशाचैर्राक्षसैर्भूतैर्डाकिनीयोगिनीवृतः
bhairavaṃ rūpamāsthāya pretāsanaparigrahaḥ |
trailokyasyābhayaṃ dattvā cacāra vipulaṃ tapaḥ
||3||भैरवं रूपमास्थाय प्रेतासनपरिग्रहः ।
त्रैलोक्यस्याभयं दत्त्वा चचार विपुलं तपः
āṣāḍhī tu kṛtā tatra hyāṣāḍhīnāma viśrutam |
kanthā muktā tato'nyatra devena parameṣṭhinā
||4||आषाढी तु कृता तत्र ह्याषाढीनाम विश्रुतम् ।
कन्था मुक्ता ततोऽन्यत्र देवेन परमेष्ठिना
tadāprabhṛti rājendra sa kantheśvara ucyate |
tasya darśanamātreṇa hyaśvamedhaphalaṃ labhet
||5||तदाप्रभृति राजेन्द्र स कन्थेश्वर उच्यते ।
तस्य दर्शनमात्रेण ह्यश्वमेधफलं लभेत्
devo mārge punastatra bhramate ca yadṛcchayā |
vikrīṇāti balākāro dṛṣṭvā cokto hareṇa tu
||6||देवो मार्गे पुनस्तत्र भ्रमते च यदृच्छया ।
विक्रीणाति बलाकारो दृष्ट्वा चोक्तो हरेण तु
yadi bhadra na cetkopaṃ karoṣi mayi sāmpratam |
balābhirbhara me liṅgaṃ dadāmi bahu te dhanam
||7||यदि भद्र न चेत्कोपं करोषि मयि साम्प्रतम् ।
बलाभिर्भर मे लिङ्गं ददामि बहु ते धनम्
evamukto'tha devena sa vaṇiglobhamohitaḥ |
yojayāmāsa balakā liṅge cottamamadhyamān
||8||एवमुक्तोऽथ देवेन स वणिग्लोभमोहितः ।
योजयामास बलका लिङ्गे चोत्तममध्यमान्
tāvadyāvatkṣayaṃ sarve gatāḥ kāle susaṃcitāḥ |
sthitaṃ samunnataṃ liṅgaṃ dṛṣṭvā śokamupāgamat
||9||तावद्यावत्क्षयं सर्वे गताः काले सुसंचिताः ।
स्थितं समुन्नतं लिङ्गं दृष्ट्वा शोकमुपागमत्
kṛtvā tu khaṇḍakhaṇḍāni sa devaḥ parameśvaraḥ |
uvāca prahasanvākyaṃ taṃ dṛṣṭvā gatasādhvasam
||10||कृत्वा तु खण्डखण्डानि स देवः परमेश्वरः ।
उवाच प्रहसन्वाक्यं तं दृष्ट्वा गतसाध्वसम्
na ca me pūritaṃ liṅgaṃ yāsyāmi yadi manyase |
dadāmi tatra vittaṃ te yadi liṅgaṃ prapūritam
||11||न च मे पूरितं लिङ्गं यास्यामि यदि मन्यसे ।
ददामि तत्र वित्तं ते यदि लिङ्गं प्रपूरितम्
vaṇiguvāca
adhanyaḥ kṛtapuṇyo'haṃ nigrāhyaḥ parameśvara |
tava priyamakurvāṇaḥ śociṣye śāśvatīḥ samāḥ
||12||अधन्यः कृतपुण्योऽहं निग्राह्यः परमेश्वर ।
तव प्रियमकुर्वाणः शोचिष्ये शाश्वतीः समाः
etacchrutvā vacastasya vaṇikputrasya bhārata |
asaṃkṣayaṃ dhanaṃ dattvā sthitastatra maheśvaraḥ
||13||एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य वणिक्पुत्रस्य भारत ।
असंक्षयं धनं दत्त्वा स्थितस्तत्र महेश्वरः
tadā prabhṛti rājendra balākairiva bhūṣitam |
pratyayārthaṃ sthitaṃ liṅgaṃ lokānugrahakāmyayā
||14||तदा प्रभृति राजेन्द्र बलाकैरिव भूषितम् ।
प्रत्ययार्थं स्थितं लिङ्गं लोकानुग्रहकाम्यया
devena racitaṃ pārtha krīḍayā supratiṣṭhitam |
devamārgamiti khyātaṃ triṣu lokeṣu viśrutam |
paśyan prapūjayan vāpi sarvapāpaiḥ pramucyate
||15||देवेन रचितं पार्थ क्रीडया सुप्रतिष्ठितम् ।
देवमार्गमिति ख्यातं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ।
पश्यन् प्रपूजयन् वापि सर्वपापैः प्रमुच्यते
devamārge tu yo gatvā pūjayedbalākeśvaram |
pañcāyatanamāsādya rudralokaṃ sa gacchati
||16||देवमार्गे तु यो गत्वा पूजयेद्बलाकेश्वरम् ।
पञ्चायतनमासाद्य रुद्रलोकं स गच्छति
devamārge mṛtānāṃ tu narāṇāṃ bhāvitātmanām |
na bhavetpunarāvṛttī rudralokātkadācana
||17||देवमार्गे मृतानां तु नराणां भावितात्मनाम् ।
न भवेत्पुनरावृत्ती रुद्रलोकात्कदाचन
devamārgasya māhātmyaṃ bhaktyā śrutvā narottama |
mucyate sarvapāpebhyo nātra kāryā vicāraṇā
||18||देवमार्गस्य माहात्म्यं भक्त्या श्रुत्वा नरोत्तम ।
मुच्यते सर्वपापेभ्यो नात्र कार्या विचारणा
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe śrīkapālatīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma caturdaśottaradviśatatamo'dhyāyaḥ ||