pāreśvaratīrthamāhātmyavarṇanam
śrīmārkaṇḍeya uvāca
tato gacchettu rājendra pāreśvaramanuttamam |
parāśaro mahātmā vai narmadāyāstaṭe śubhe
||1||ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र पारेश्वरमनुत्तमम् ।
पराशरो महात्मा वै नर्मदायास्तटे शुभे
tapaścacāra vipulaṃ putrārthaṃ pāṇḍunandana |
himavadduhitā tena gaurī nārāyaṇī nṛpa
||2||तपश्चचार विपुलं पुत्रार्थं पाण्डुनन्दन ।
हिमवद्दुहिता तेन गौरी नारायणी नृप
toṣitā parayā bhaktyā narmadottarake taṭe |
tasya tuṣṭā mahādevī śaṅkarārdhāṅgadhāriṇī
||3||तोषिता परया भक्त्या नर्मदोत्तरके तटे ।
तस्य तुष्टा महादेवी शङ्करार्धाङ्गधारिणी
bhobho ṛṣivara śreṣṭha tuṣṭāhaṃ tava bhaktitaḥ |
varaṃ yācaya me vipra parāśara mahāmate
||4||भोभो ऋषिवर श्रेष्ठ तुष्टाहं तव भक्तितः ।
वरं याचय मे विप्र पराशर महामते
parāśara uvāca
parituṣṭāsi me devi yadi deyo varo mama |
dehi putraṃ bhagavati satyaśaucaguṇānvitam
||5||परितुष्टासि मे देवि यदि देयो वरो मम ।
देहि पुत्रं भगवति सत्यशौचगुणान्वितम्
vedābhyasanaśīlaṃ hi sarvaśāstraviśāradam |
tīrthe cātra bhaveddevi sannidhānavareṇa tu
||6||वेदाभ्यसनशीलं हि सर्वशास्त्रविशारदम् ।
तीर्थे चात्र भवेद्देवि सन्निधानवरेण तु
lokopakārahetośca sthīyatāṃ girinandini |
parāśarābhidhānena narmadādakṣiṇe taṭe
||7||लोकोपकारहेतोश्च स्थीयतां गिरिनन्दिनि ।
पराशराभिधानेन नर्मदादक्षिणे तटे
śrīdevyuvāca
evaṃ bhavatu te vipra tatraivāntaradhīyata |
parāśaro mahātmā vai sthāpayāmāsa pārvatīm
||8||एवं भवतु ते विप्र तत्रैवान्तरधीयत ।
पराशरो महात्मा वै स्थापयामास पार्वतीम्
śaṅkaraṃ sthāpayāmāsa surāsuranamaskṛtam |
acchedyamapratarkyaṃ ca devānāṃ tu durāsadam
||9||शङ्करं स्थापयामास सुरासुरनमस्कृतम् ।
अच्छेद्यमप्रतर्क्यं च देवानां तु दुरासदम्
parāśaro mahātmā vai kṛtārtho hyabhavannṛpa
||10||पराशरो महात्मा वै कृतार्थो ह्यभवन्नृप
tatra tīrthe tu yo bhaktyā śuciḥ prayatamānasaḥ |
stryathavā puruṣo vāpi kāmakrodhavivarjitaḥ
||11||तत्र तीर्थे तु यो भक्त्या शुचिः प्रयतमानसः ।
स्त्र्यथवा पुरुषो वापि कामक्रोधविवर्जितः
māghe caitre'tha vaiśākhe śrāvaṇe nṛpanandana |
māsi mārgaśire caiva śuklapakṣe tu sarvadā
||12||माघे चैत्रेऽथ वैशाखे श्रावणे नृपनन्दन ।
मासि मार्गशिरे चैव शुक्लपक्षे तु सर्वदा
tatra gatvā śubhe sthāne narmadādakṣiṇe taṭe
||13||तत्र गत्वा शुभे स्थाने नर्मदादक्षिणे तटे
upoṣya parayā bhaktyā vratametatsamācaret |
rātrau jāgaraṇaṃ kṛtvā dīpadānaṃ svaśaktitaḥ
||14||उपोष्य परया भक्त्या व्रतमेतत्समाचरेत् ।
रात्रौ जागरणं कृत्वा दीपदानं स्वशक्तितः
gītaṃ nṛtyaṃ tathā vādyaṃ kāmakrodhavivarjitaḥ |
prabhāte vimale prāpte dvijāḥ pūjyāḥ svaśaktitaḥ
||15||गीतं नृत्यं तथा वाद्यं कामक्रोधविवर्जितः ।
प्रभाते विमले प्राप्ते द्विजाः पूज्याः स्वशक्तितः
sampūjya brāhmaṇān pārtha dhanadānahiraṇyataḥ |
vastreṇa chatradānena śayyātāmbūlabhojanaiḥ
||16||सम्पूज्य ब्राह्मणान् पार्थ धनदानहिरण्यतः ।
वस्त्रेण छत्रदानेन शय्याताम्बूलभोजनैः
prīṇayennarmadātīre brāhmaṇāñchaṃsitavratān |
śrāddhaṃ kāryaṃ nṛpaśreṣṭha āmaiḥ pakvairjalena ca
||17||प्रीणयेन्नर्मदातीरे ब्राह्मणाञ्छंसितव्रतान् ।
श्राद्धं कार्यं नृपश्रेष्ठ आमैः पक्वैर्जलेन च
strīṇāṃ caiva tu śūdrāṇāmāmaśrāddhaṃ praśasyate |
āmaṃ caturguṇaṃ deyaṃ brāhmaṇānāṃ yudhiṣṭhira
||18||स्त्रीणां चैव तु शूद्राणामामश्राद्धं प्रशस्यते ।
आमं चतुर्गुणं देयं ब्राह्मणानां युधिष्ठिर
vedoktena vidhānena dvijāḥ pūjyāḥ prayatnataḥ |
hastamātraiḥ kuśaiścaiva tilaiścaivākṣatairnṛpa
||19||वेदोक्तेन विधानेन द्विजाः पूज्याः प्रयत्नतः ।
हस्तमात्रैः कुशैश्चैव तिलैश्चैवाक्षतैर्नृप
viprā udaṅmukhāḥ kāryāḥ svayaṃ vai dakṣiṇāmukhaḥ |
darbheṣu nikṣipedannamityuccārya dvijāgrataḥ
||20||विप्रा उदङ्मुखाः कार्याः स्वयं वै दक्षिणामुखः ।
दर्भेषु निक्षिपेदन्नमित्युच्चार्य द्विजाग्रतः
pretā yāntu pare loke tīrthasyāsya prabhāvataḥ |
pāpaṃ me praśamaṃ yātu etu vṛddhiṃ śubhaṃ sadā
||21||प्रेता यान्तु परे लोके तीर्थस्यास्य प्रभावतः ।
पापं मे प्रशमं यातु एतु वृद्धिं शुभं सदा
vṛddhiṃ yātu sadā vaṃśo jñātivargo dvijottama |
evamuccārya viprāya dānaṃ deyaṃ svaśaktitaḥ
||22||वृद्धिं यातु सदा वंशो ज्ञातिवर्गो द्विजोत्तम ।
एवमुच्चार्य विप्राय दानं देयं स्वशक्तितः
gobhūtisahiraṇyādi cānnaṃ vastraṃ svaśaktitaḥ |
dātavyaṃ pāṇḍavaśreṣṭha pāreśvaravarāśrame
||23||गोभूतिसहिरण्यादि चान्नं वस्त्रं स्वशक्तितः ।
दातव्यं पाण्डवश्रेष्ठ पारेश्वरवराश्रमे
ye śṛṇvanti paraṃ bhaktyā mucyante sarvapātakaiḥ
||24||ये शृण्वन्ति परं भक्त्या मुच्यन्ते सर्वपातकैः
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe pāreśvaratīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma ṣaṭsaptatitamo'dhyāyaḥ ||