bhūyaśca śrotumicchāmi tanme kathaya suvrata
yudhiṣṭhira uvāca
śrutaṃ me vividhāścaryaṃ tvatprasādāddvijottama |
bhūyaśca śrotumicchāmi tanme kathaya suvrata
||1||श्रुतं मे विविधाश्चर्यं त्वत्प्रसादाद्द्विजोत्तम ।
भूयश्च श्रोतुमिच्छामि तन्मे कथय सुव्रत
kathameṣā nadī puṇyā sarvanadīṣu cottamā |
narmadā nāma vikhyātā bhūyo me kathayānagha
||2||कथमेषा नदी पुण्या सर्वनदीषु चोत्तमा ।
नर्मदा नाम विख्याता भूयो मे कथयानघ
śrīmārkaṇḍeya uvāca
narmadā saritāṃ śreṣṭhā sarvapāpapraṇāśinī |
tārayetsarvabhūtāni sthāvarāṇi carāṇi ca
||3||नर्मदा सरितां श्रेष्ठा सर्वपापप्रणाशिनी ।
तारयेत्सर्वभूतानि स्थावराणि चराणि च
narmadāyāstu māhātmyaṃ yatpūrveṇa mayā śrutam |
tatte'haṃ sampravakṣyāmi śṛṇuṣvaikamanā nṛpa
||4||नर्मदायास्तु माहात्म्यं यत्पूर्वेण मया श्रुतम् ।
तत्तेऽहं सम्प्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकमना नृप
gaṅgā kanakhale puṇyā kurukṣetre sarasvatī |
grāme vā yadi vāraṇye puṇyā sarvatra narmadā
||5||गङ्गा कनखले पुण्या कुरुक्षेत्रे सरस्वती ।
ग्रामे वा यदि वारण्ये पुण्या सर्वत्र नर्मदा
tribhiḥ sārasvataṃ toyaṃ saptāhena tu yāmunam |
sadyaḥ punāti gāṅgeyaṃ darśanādeva nārmadam
||6||त्रिभिः सारस्वतं तोयं सप्ताहेन तु यामुनम् ।
सद्यः पुनाति गाङ्गेयं दर्शनादेव नार्मदम्
kaliṅgadeśātpaścārdhe parvate'marakaṇṭake |
puṇyā ca triṣu lokeṣu ramaṇīyā pade pade
||7||कलिङ्गदेशात्पश्चार्धे पर्वतेऽमरकण्टके ।
पुण्या च त्रिषु लोकेषु रमणीया पदे पदे
tatra devāśca gandharvā ṛṣayaśca tapodhanāḥ |
tapastaptvā mahārāja siddhiṃ paramikāṃ gatāḥ
||8||तत्र देवाश्च गन्धर्वा ऋषयश्च तपोधनाः ।
तपस्तप्त्वा महाराज सिद्धिं परमिकां गताः
tatra snātvā naro rājanniyamastho jitendriyaḥ |
upoṣya rajanīmekāṃ kulānāṃ tārayecchatam
||9||तत्र स्नात्वा नरो राजन्नियमस्थो जितेन्द्रियः ।
उपोष्य रजनीमेकां कुलानां तारयेच्छतम्
siddhikṣetraṃ paraṃ tāta parvato hyamaraṃkaṭaḥ |
sarvadevāśrito yasmādṛṣibhiḥ parisevitaḥ
||10||सिद्धिक्षेत्रं परं तात पर्वतो ह्यमरंकटः ।
सर्वदेवाश्रितो यस्मादृषिभिः परिसेवितः
siddhavidyādharā bhūtagandharvāḥ sthānamuttamam |
dṛśyādṛśyāśca rājendra sevante siddhikāṅkṣiṇaḥ
||11||सिद्धविद्याधरा भूतगन्धर्वाः स्थानमुत्तमम् ।
दृश्यादृश्याश्च राजेन्द्र सेवन्ते सिद्धिकाङ्क्षिणः
ahaṃ ca paramaṃ sthānaṃ tataḥ prabhṛti saṃśritaḥ |
atra praṇavarūpo vai sthāne tiṣṭhatyumāpatiḥ
||12||अहं च परमं स्थानं ततः प्रभृति संश्रितः ।
अत्र प्रणवरूपो वै स्थाने तिष्ठत्युमापतिः
śrīkaṇṭhaḥ sagaṇaḥ sarvabhūtasaṅghairniṣevitaḥ |
asmādgirivarādbhūpa vakṣye tīrthasya vistaram
||13||श्रीकण्ठः सगणः सर्वभूतसङ्घैर्निषेवितः ।
अस्माद्गिरिवराद्भूप वक्ष्ये तीर्थस्य विस्तरम्
yāni santīha tīrthāni puṇyāni nṛpasattama |
yāni yānīha tīrthāni narmadāyāstaṭadvaye
||14||यानि सन्तीह तीर्थानि पुण्यानि नृपसत्तम ।
यानि यानीह तीर्थानि नर्मदायास्तटद्वये
na teṣāṃ vistaraṃ vaktuṃ śakto brahmāpi bhūpate |
yojanānāṃ śataṃ sāgraṃ śrūyate sariduttamā
||15||न तेषां विस्तरं वक्तुं शक्तो ब्रह्मापि भूपते ।
योजनानां शतं साग्रं श्रूयते सरिदुत्तमा
vistareṇa tu rājendra ardhayojanamāyatā |
ṣaṣṭitīrthasahasrāṇi ṣaṣṭikoṭyastathaiva ca
||16||विस्तरेण तु राजेन्द्र अर्धयोजनमायता ।
षष्टितीर्थसहस्राणि षष्टिकोट्यस्तथैव च
parvatādudadhiṃ yāvadubhe kūle na saṃśayaḥ
||17||पर्वतादुदधिं यावदुभे कूले न संशयः
saptaṣaṣṭisahasrāṇi saptaṣaṣṭiśatāni ca |
saptaṣaṣṭistathā koṭyo vāyustīrthāni cābravīt
||18||सप्तषष्टिसहस्राणि सप्तषष्टिशतानि च ।
सप्तषष्टिस्तथा कोट्यो वायुस्तीर्थानि चाब्रवीत्
paraṃ kṛtayuge tāni yānti pratyakṣatāṃ nṛpa |
paśyanti mānavāḥ sarve satataṃ dharmabuddhayaḥ
||19||परं कृतयुगे तानि यान्ति प्रत्यक्षतां नृप ।
पश्यन्ति मानवाः सर्वे सततं धर्मबुद्धयः
yathāyathā kalirghoro vartate dāruṇo nṛpa |
tathātathālpatāṃ yānti hīnasattvā yato narāḥ
||20||यथायथा कलिर्घोरो वर्तते दारुणो नृप ।
तथातथाल्पतां यान्ति हीनसत्त्वा यतो नराः
jāleśvarāditīrthāni parvate'sminnarādhipa |
pitṛtṛptipradānyāhuḥ svargamokṣapradāni ca
||21||जालेश्वरादितीर्थानि पर्वतेऽस्मिन्नराधिप ।
पितृतृप्तिप्रदान्याहुः स्वर्गमोक्षप्रदानि च
śreṣṭhaṃ dāruvanaṃ tatra carukāsaṃgamaḥ śubhaḥ |
uttare narmadāyāstu carukeśvaramuttamam
||22||श्रेष्ठं दारुवनं तत्र चरुकासंगमः शुभः ।
उत्तरे नर्मदायास्तु चरुकेश्वरमुत्तमम्
dārukeśvaratīrthaṃ ca vyatīpāteśvaraṃ tathā |
pātāleśvaratīrthaṃ ca koṭiyajñaṃ tathaiva ca
||23||दारुकेश्वरतीर्थं च व्यतीपातेश्वरं तथा ।
पातालेश्वरतीर्थं च कोटियज्ञं तथैव च
iti caivottare kūle revāyā nṛpasattama |
amareśvarapārśve ca liṅgānyaṣṭottaraṃ śatam
||24||इति चैवोत्तरे कूले रेवाया नृपसत्तम ।
अमरेश्वरपार्श्वे च लिङ्गान्यष्टोत्तरं शतम्
varuṇeśvaramukhyāni sarvapāpaharāṇi ca
||25||वरुणेश्वरमुख्यानि सर्वपापहराणि च
māndhātṛpurapārśve ca siddheśvarayameśvarau |
oṅkārātpūrvabhāge ca kedāraṃ tīrthamuttamam
||26||मान्धातृपुरपार्श्वे च सिद्धेश्वरयमेश्वरौ ।
ओङ्कारात्पूर्वभागे च केदारं तीर्थमुत्तमम्
tatsamīpe mahārāja svargadvāramaghāpaham |
nāmnā brahmeśvaraṃ puṇyaṃ saptasārasvataṃ puraḥ
||27||तत्समीपे महाराज स्वर्गद्वारमघापहम् ।
नाम्ना ब्रह्मेश्वरं पुण्यं सप्तसारस्वतं पुरः
rudrāṣṭakaṃ ca sāvitraṃ somatīrthaṃ tathaiva ca |
etāni dakṣiṇe tīre revāyā bharatarṣabha
||28||रुद्राष्टकं च सावित्रं सोमतीर्थं तथैव च ।
एतानि दक्षिणे तीरे रेवाया भरतर्षभ
asmiṃstu parvate tāta rudrāṇāṃ koṭayaḥ sthitāḥ |
snānaistuṣṭirbhavetteṣāṃ gandhamālyānulepanaiḥ
||29||अस्मिंस्तु पर्वते तात रुद्राणां कोटयः स्थिताः ।
स्नानैस्तुष्टिर्भवेत्तेषां गन्धमाल्यानुलेपनैः
prītāste'pi bhavantyatra rudrā rājanna saṃśayaḥ |
japena pāpasaṃśuddhirdhyānenānantyamaśnute
||30||प्रीतास्तेऽपि भवन्त्यत्र रुद्रा राजन्न संशयः ।
जपेन पापसंशुद्धिर्ध्यानेनानन्त्यमश्नुते
dānena bhogānāpnoti ityevaṃ śaṅkaro'bravīt |
parvatātpaścime deśe svayaṃ devo maheśvaraḥ |
sthitaḥ praṇavarūpo'sau jagadādiḥ sanātanaḥ
||31||दानेन भोगानाप्नोति इत्येवं शङ्करोऽब्रवीत् ।
पर्वतात्पश्चिमे देशे स्वयं देवो महेश्वरः ।
स्थितः प्रणवरूपोऽसौ जगदादिः सनातनः
tatra snātvā śucirbhūtvā brahmacārī jitendriyaḥ |
pitṛkāryaṃ prakurvīta vidhidṛṣṭena karmaṇā
||32||तत्र स्नात्वा शुचिर्भूत्वा ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः ।
पितृकार्यं प्रकुर्वीत विधिदृष्टेन कर्मणा
tilodakena tatraiva tarpayetpitṛdevatāḥ |
ā saptamaṃ kulaṃ tasya svarge modati pāṇḍava
||33||तिलोदकेन तत्रैव तर्पयेत्पितृदेवताः ।
आ सप्तमं कुलं तस्य स्वर्गे मोदति पाण्डव
ātmanā saha bhogāṃśca vividhān labhate sukhī |
ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi krīḍate surapūjitaḥ
||34||आत्मना सह भोगांश्च विविधान् लभते सुखी ।
षष्टिवर्षसहस्राणि क्रीडते सुरपूजितः
modate suciraṃ kālaṃ pitṛpūjāphaladhitaḥ |
tataḥ svargātparibhraṣṭo jāyate vimale kule
||35||मोदते सुचिरं कालं पितृपूजाफलधितः ।
ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टो जायते विमले कुले
dhanavāndānaśīlaśca nīrogo lokapūjitaḥ |
punaḥ smarati tattīrthaṃ gamanaṃ kurute punaḥ
||36||धनवान्दानशीलश्च नीरोगो लोकपूजितः ।
पुनः स्मरति तत्तीर्थं गमनं कुरुते पुनः
dvitīye janmani bhaveddhradasyānucarotkaṭaḥ |
tathaiva brahmacaryeṇa sopavāso jitendriyaḥ
||37||द्वितीये जन्मनि भवेद्ध्रदस्यानुचरोत्कटः ।
तथैव ब्रह्मचर्येण सोपवासो जितेन्द्रियः
sarvahiṃsānivṛttastu labhate phalamuttamam |
evaṃ dharmasamācāro yastu prāṇānparityajet
||38||सर्वहिंसानिवृत्तस्तु लभते फलमुत्तमम् ।
एवं धर्मसमाचारो यस्तु प्राणान्परित्यजेत्
tasya puṇyaphalaṃ yadvai tannibodha narādhipa |
śataṃ varṣasahasrāṇi svarge modati pāṇḍava
||39||तस्य पुण्यफलं यद्वै तन्निबोध नराधिप ।
शतं वर्षसहस्राणि स्वर्गे मोदति पाण्डव
apsarogaṇasaṃkīrṇe divyaśabdānunādite |
divyagandhānuliptāṅgo divyālaṅkārabhūṣitaḥ
||40||अप्सरोगणसंकीर्णे दिव्यशब्दानुनादिते ।
दिव्यगन्धानुलिप्ताङ्गो दिव्यालङ्कारभूषितः
krīḍate daivataiḥ sārddhaṃ siddhagandharvasaṃstutaḥ |
tataḥ svargātparibhraṣṭo rājā bhavati vīryavān
||41||क्रीडते दैवतैः सार्द्धं सिद्धगन्धर्वसंस्तुतः ।
ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टो राजा भवति वीर्यवान्
hastyaśvarathayānaiśca dharmajñaḥ śāstratatparaḥ |
gṛhe stambhaśatākīrṇe sauvarṇe rajatānvite
||42||हस्त्यश्वरथयानैश्च धर्मज्ञः शास्त्रतत्परः ।
गृहे स्तम्भशताकीर्णे सौवर्णे रजतान्विते
saptāṣṭabhūmisudvāre dāsīdāsasamākule |
mattamātaṅganiḥśvāsairvājiheṣitanāditaiḥ
||43||सप्ताष्टभूमिसुद्वारे दासीदाससमाकुले ।
मत्तमातङ्गनिःश्वासैर्वाजिहेषितनादितैः
kṣubhyate tasya taddvāramindrasya bhuvanaṃ yathā |
rājarājeśvaraḥ śrīmānsarvastrījanavallabhaḥ
||44||क्षुभ्यते तस्य तद्द्वारमिन्द्रस्य भुवनं यथा ।
राजराजेश्वरः श्रीमान्सर्वस्त्रीजनवल्लभः
tasmingṛhe vasitvā tu krīḍābhogasamanvitaḥ |
jīvedvarṣaśataṃ sāgraṃ sarvavyādhivivarjitaḥ
||45||तस्मिन्गृहे वसित्वा तु क्रीडाभोगसमन्वितः ।
जीवेद्वर्षशतं साग्रं सर्वव्याधिविवर्जितः
evaṃ teṣāṃ bhavetsarvaṃ ye mṛtā hyamareśvare |
agnipraveśaṃ yaḥ kuryādbhaktyā hyamarakaṇṭake
||46||एवं तेषां भवेत्सर्वं ये मृता ह्यमरेश्वरे ।
अग्निप्रवेशं यः कुर्याद्भक्त्या ह्यमरकण्टके
sa mṛtaḥ svargamāpnoti yāsyate paramāṃ gatim |
snānaṃ dānaṃ japo homaḥ śubhaṃ vā yadi vāśubham
||47||स मृतः स्वर्गमाप्नोति यास्यते परमां गतिम् ।
स्नानं दानं जपो होमः शुभं वा यदि वाशुभम्
purāṇe śrūyate rājansarvaṃ koṭiguṇaṃ bhavet |
tasyāstīre tu ye vṛkṣāḥ patitāḥ kālaparyaye
||48||पुराणे श्रूयते राजन्सर्वं कोटिगुणं भवेत् ।
तस्यास्तीरे तु ये वृक्षाः पतिताः कालपर्यये
narmadātoyasaṃspṛṣṭāste yānti paramāṃ gatim |
anivṛttikā gatistasya pavanasyāmbare yathā
||49||नर्मदातोयसंस्पृष्टास्ते यान्ति परमां गतिम् ।
अनिवृत्तिका गतिस्तस्य पवनस्याम्बरे यथा
patanaṃ kurute yastu tasmiṃstīrthe narādhipa |
kanyāstrīṇi sahasrāṇi pātāle bhogabhāginaḥ
||50||पतनं कुरुते यस्तु तस्मिंस्तीर्थे नराधिप ।
कन्यास्त्रीणि सहस्राणि पाताले भोगभागिनः
tiṣṭhanti bhavane tasya preṣaṇe prārthayanti ca |
divyabhogaiḥ susampannaḥ krīḍate kālam
||51||तिष्ठन्ति भवने तस्य प्रेषणे प्रार्थयन्ति च ।
दिव्यभोगैः सुसम्पन्नः क्रीडते कालम्
pṛthivyāṃ hyāsamudrāyāṃ tādṛśo naiva jāyate |
yādṛśo'yaṃ naraśreṣṭha parvato'marakaṇṭakaḥ
||52||पृथिव्यां ह्यासमुद्रायां तादृशो नैव जायते ।
यादृशोऽयं नरश्रेष्ठ पर्वतोऽमरकण्टकः
tatra tīrthaṃ tu vijñeyaṃ parvatasyānu paścime |
hrado jāleśvaro nāma triṣu lokeṣu viśrutaḥ
||53||तत्र तीर्थं तु विज्ञेयं पर्वतस्यानु पश्चिमे ।
ह्रदो जालेश्वरो नाम त्रिषु लोकेषु विश्रुतः
tatra piṇḍapradānena sandhyopāsanakena tu |
pitaro dvādaśābdāni tarpitāstu bhavanti vai
||54||तत्र पिण्डप्रदानेन सन्ध्योपासनकेन तु ।
पितरो द्वादशाब्दानि तर्पितास्तु भवन्ति वै
dakṣiṇe narmadātīre kapilā tu mahānadī |
saralārjunasaṃchannā khadirairupaśobhitā
||55||दक्षिणे नर्मदातीरे कपिला तु महानदी ।
सरलार्जुनसंछन्ना खदिरैरुपशोभिता
mādhavīsallakībhiśca vallībhiścāpyalaṃkṛtā |
śvāpadairgarjamānaiśca gomāyuvānarādibhiḥ
||56||माधवीसल्लकीभिश्च वल्लीभिश्चाप्यलंकृता ।
श्वापदैर्गर्जमानैश्च गोमायुवानरादिभिः
pakṣijātiviśeṣaiśca nityaṃ pramuditā nṛpa |
sāgraṃ koṭiśataṃ tatra ṛṣīṇāmiti śuśruma
||57||पक्षिजातिविशेषैश्च नित्यं प्रमुदिता नृप ।
साग्रं कोटिशतं तत्र ऋषीणामिति शुश्रुम
tapastaptvā gataṃ mokṣaṃ yeṣāṃ janma na cāgamaḥ |
yena tatra tapastaptaṃ kapilena mahātmanā
||58||तपस्तप्त्वा गतं मोक्षं येषां जन्म न चागमः ।
येन तत्र तपस्तप्तं कपिलेन महात्मना
tatra taccābhavattīrthaṃ puṇyaṃ siddhaniṣevitam |
yena sā kāpilaistāta sevitā ṛṣibhiḥ purā
||59||तत्र तच्चाभवत्तीर्थं पुण्यं सिद्धनिषेवितम् ।
येन सा कापिलैस्तात सेविता ऋषिभिः पुरा
tena sā kapilā nāma gītā pāpakṣayaṃkarī |
tatra koṭiśataṃ sāgraṃ tīrthānāmamareśvare
||60||तेन सा कपिला नाम गीता पापक्षयंकरी ।
तत्र कोटिशतं साग्रं तीर्थानाममरेश्वरे
ahorātroṣito bhūtvā mucyate sarvakilbiṣaiḥ |
dānaṃ ca vidhivaddattvā yathāśaktyā dvijottame
||61||अहोरात्रोषितो भूत्वा मुच्यते सर्वकिल्बिषैः ।
दानं च विधिवद्दत्त्वा यथाशक्त्या द्विजोत्तमे
īśvarānugrahātsarvaṃ tatra koṭiguṇaṃ bhavet |
yasmādanakṣaraṃ rūpaṃ praṇavasyeha bhārata
||62||ईश्वरानुग्रहात्सर्वं तत्र कोटिगुणं भवेत् ।
यस्मादनक्षरं रूपं प्रणवस्येह भारत
śivasvarūpasya tataḥ kṛtamātrākṣaraṃ bhavet |
tiryañcaḥ paśavaścaiva vṛkṣā gulmalatādayaḥ
||63||शिवस्वरूपस्य ततः कृतमात्राक्षरं भवेत् ।
तिर्यञ्चः पशवश्चैव वृक्षा गुल्मलतादयः
te'pi tatra kṣayaṃ yātāḥ svargaṃ yānti na saṃśayaḥ |
viśalyā tatra yā proktā tatraiva tu mahānadī
||64||तेऽपि तत्र क्षयं याताः स्वर्गं यान्ति न संशयः ।
विशल्या तत्र या प्रोक्ता तत्रैव तु महानदी
snātvā dattvā yathānyāyaṃ tatrāpi sukṛtī bhavet |
tatra devagaṇāḥ sarve sakinnaramahoragāḥ
||65||स्नात्वा दत्त्वा यथान्यायं तत्रापि सुकृती भवेत् ।
तत्र देवगणाः सर्वे सकिन्नरमहोरगाः
yakṣarākṣasagandharvā ṛṣayaśca tapodhanāḥ |
sarve samāgatāstāṃ vai paśyanti hyamareśvare
||66||यक्षराक्षसगन्धर्वा ऋषयश्च तपोधनाः ।
सर्वे समागतास्तां वै पश्यन्ति ह्यमरेश्वरे
taiśca sarvaiḥ samāgamya vanditau tau śubhau kaṭau |
purā yuge mahāghore sarvalokabhayaṃkare
||67||तैश्च सर्वैः समागम्य वन्दितौ तौ शुभौ कटौ ।
पुरा युगे महाघोरे सर्वलोकभयंकरे
narmadāyāḥ sutastatra saśalyo viśalīkṛtaḥ |
sarvadevaiśca ṛṣibhirviśalyā tena sā smṛtā
||68||नर्मदायाः सुतस्तत्र सशल्यो विशलीकृतः ।
सर्वदेवैश्च ऋषिभिर्विशल्या तेन सा स्मृता
yudhiṣṭhira uvāca
utpannā tu kathaṃ tāta viśalyā kapilā katham |
kathaṃ vā narmadāputraḥ śalyayukto'bhavanmune
||69||उत्पन्ना तु कथं तात विशल्या कपिला कथम् ।
कथं वा नर्मदापुत्रः शल्ययुक्तोऽभवन्मुने
āścaryabhūtaṃ lokasya śrotumicchāmi suvrata
||70||आश्चर्यभूतं लोकस्य श्रोतुमिच्छामि सुव्रत
śrīmārkaṇḍeya uvāca
purā dākṣāyaṇī nāma sahitā śūlapāṇinā |
krīḍitvā narmadātoye parayā ca mudā nṛpa
||71||पुरा दाक्षायणी नाम सहिता शूलपाणिना ।
क्रीडित्वा नर्मदातोये परया च मुदा नृप
jalāduttīrya sahasā vastramanyatsamāharat |
devyāstu snānavastraṃ tatpīḍitaṃ līlayā nṛpa
||72||जलादुत्तीर्य सहसा वस्त्रमन्यत्समाहरत् ।
देव्यास्तु स्नानवस्त्रं तत्पीडितं लीलया नृप
sahitānucarībhistu indrāyudhanibhaṃ bhṛśam |
tasminniṣpīḍyamāne tu vāri yanniḥsṛtaṃ tadā
||73||सहितानुचरीभिस्तु इन्द्रायुधनिभं भृशम् ।
तस्मिन्निष्पीड्यमाने तु वारि यन्निःसृतं तदा
tasmādiyaṃ sarijjajñe kapilākhyā mahānadī |
saṃyogādaṅgarāgasya vastrodyatkapilaṃ jalam
||74||तस्मादियं सरिज्जज्ञे कपिलाख्या महानदी ।
संयोगादङ्गरागस्य वस्त्रोद्यत्कपिलं जलम्
galitaṃ tena kapilā varṇato nāmato'bhavat |
tathā gandharasairyuktaṃ nānāpuṣpaistu vāsitam
||75||गलितं तेन कपिला वर्णतो नामतोऽभवत् ।
तथा गन्धरसैर्युक्तं नानापुष्पैस्तु वासितम्
nānāvarṇāruṇaṃ śubhraṃ vastrādyadvāri niḥsṛtam |
pīḍyamānaṃ karaiḥ śubhraistaistu pallavakomalaiḥ
||76||नानावर्णारुणं शुभ्रं वस्त्राद्यद्वारि निःसृतम् ।
पीड्यमानं करैः शुभ्रैस्तैस्तु पल्लवकोमलैः
kapilaṃ jalamiśraistu tasmādeṣā saridvarā |
kapilā cocyate tajjñaiḥ purāṇārthaviśāradaiḥ
||77||कपिलं जलमिश्रैस्तु तस्मादेषा सरिद्वरा ।
कपिला चोच्यते तज्ज्ञैः पुराणार्थविशारदैः
eṣā vai vastrasambhūtā narmadātoyasambhavā |
mahāpuṇyatamā jñeyā kapilā sariduttamā
||78||एषा वै वस्त्रसम्भूता नर्मदातोयसम्भवा ।
महापुण्यतमा ज्ञेया कपिला सरिदुत्तमा
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe narmadāmāhātmye kapilāsaritsambhavavarṇanaṃ nāmaikaviṃśo'dhyāyaḥ ||