kāmikaṃ sarvatīrthānāṃ prāṇināṃ siddhidāyakam
śrīmārkaṇḍeya uvāca
tasyaivānantaraṃ rājannāśvinaṃ tīrthamuttamam |
kāmikaṃ sarvatīrthānāṃ prāṇināṃ siddhidāyakam
||1||तस्यैवानन्तरं राजन्नाश्विनं तीर्थमुत्तमम् ।
कामिकं सर्वतीर्थानां प्राणिनां सिद्धिदायकम्
tatra tīrthe'śvinau devau surūpau bhiṣajāṃ varau |
tapaḥ kṛtvā suvipulaṃ saṃjātau yajñabhāginau
||2||तत्र तीर्थेऽश्विनौ देवौ सुरूपौ भिषजां वरौ ।
तपः कृत्वा सुविपुलं संजातौ यज्ञभागिनौ
saṃmatau sarvadevānāmādityatanayāvubhau |
nāsatyau sattvasaṃpannau sarvaduḥkhaghnasattamau
||3||संमतौ सर्वदेवानामादित्यतनयावुभौ ।
नासत्यौ सत्त्वसंपन्नौ सर्वदुःखघ्नसत्तमौ
yudhiṣṭhira uvāca
ādityasya sutau tāta nāsatyau yena hetunā |
saṃjātau śrotumicchāmi nirṇayaṃ paramaṃ dvija
||4||आदित्यस्य सुतौ तात नासत्यौ येन हेतुना ।
संजातौ श्रोतुमिच्छामि निर्णयं परमं द्विज
mārkaṇḍeya uvāca
purāṇe bhāskare tāta etadvistarato mayā |
saṃśrutaṃ devadevasya mārtaṇḍasya mahātmanaḥ
||5||पुराणे भास्करे तात एतद्विस्तरतो मया ।
संश्रुतं देवदेवस्य मार्तण्डस्य महात्मनः
tatte saṃkṣepataḥ sarvaṃ bhaktiyuktasya bhārata |
kathayāmi na sandeho vṛddhabhāvena karśitaḥ
||6||तत्ते संक्षेपतः सर्वं भक्तियुक्तस्य भारत ।
कथयामि न सन्देहो वृद्धभावेन कर्शितः
atitejoraverdṛṣṭvā rājñī devī narottama |
cacāra merukāntāre vaḍavā tapa ulbaṇam
||7||अतितेजोरवेर्दृष्ट्वा राज्ञी देवी नरोत्तम ।
चचार मेरुकान्तारे वडवा तप उल्बणम्
tataḥ katipayāhasya kālasya bhagavānraviḥ |
dṛṣṭvā tu rūpamutsṛjya paramaṃ teja ujjvalam
||8||ततः कतिपयाहस्य कालस्य भगवान्रविः ।
दृष्ट्वा तु रूपमुत्सृज्य परमं तेज उज्ज्वलम्
manobhavavaśībhūto hayo bhūtvā laghukramaḥ |
visphurantī yathāprāṇaṃ dhāvamānā itastataḥ
||9||मनोभववशीभूतो हयो भूत्वा लघुक्रमः ।
विस्फुरन्ती यथाप्राणं धावमाना इतस्ततः
heṣamāṇaḥ svareṇāsau maithunāyopacakrame |
sammukhī tu tato devī nivṛttā laghuvikramā
||10||हेषमाणः स्वरेणासौ मैथुनायोपचक्रमे ।
सम्मुखी तु ततो देवी निवृत्ता लघुविक्रमा
yathā tathā nāsikāyāṃ praviṣṭaṃ bījamuttamam |
tato nāsāgate bīje saṃjāto garbha uttamaḥ
||11||यथा तथा नासिकायां प्रविष्टं बीजमुत्तमम् ।
ततो नासागते बीजे संजातो गर्भ उत्तमः
jātau yataḥ sutau pārtha nāsatyau viśrutau tataḥ |
susamau suvibhaktāṅgau bimbādbimbamivodyatau
||12||जातौ यतः सुतौ पार्थ नासत्यौ विश्रुतौ ततः ।
सुसमौ सुविभक्ताङ्गौ बिम्बाद्बिम्बमिवोद्यतौ
adhikau sarvadevānāṃ rūpaiścaryasamanvitau |
narmadātaṭamāśritya bhṛgukacche gatāvubhau |
parāṃ siddhimanuprāptau tapaḥ kṛtvā suduścaram
||13||अधिकौ सर्वदेवानां रूपैश्चर्यसमन्वितौ ।
नर्मदातटमाश्रित्य भृगुकच्छे गतावुभौ ।
परां सिद्धिमनुप्राप्तौ तपः कृत्वा सुदुश्चरम्
tatra tīrthe tu yaḥ snātvā tarpayetpitṛdevatāḥ |
surūpaḥ subhagaḥ pārtha jāyate yatra tatra ca
||14||तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा तर्पयेत्पितृदेवताः ।
सुरूपः सुभगः पार्थ जायते यत्र तत्र च
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe āśvinatīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāmaikonadviśatatamo'dhyāyaḥ ||