nārāyaṇītīrthamāhātmyavarṇanam
śrīmārkaṇḍeya uvāca
tato gacchettu rājendra badaryāśramamuttamam |
sarvatīrthavaraṃ puṇyaṃ kathitaṃ śaṃbhunā purā
||1||ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र बदर्याश्रममुत्तमम् ।
सर्वतीर्थवरं पुण्यं कथितं शंभुना पुरा
yaścaiṣa bhāratasyārthe tatra siddhaḥ kirīṭabhṛt |
bhrātā te phālguno nāma viddhyenaṃ naradaivatam
||2||यश्चैष भारतस्यार्थे तत्र सिद्धः किरीटभृत् ।
भ्राता ते फाल्गुनो नाम विद्ध्येनं नरदैवतम्
naranārāyaṇau dvau tāvāgatau narmadātaṭe |
jñānaṃ tasyaiva yo rājanbhaktimānvai janārdane
||3||नरनारायणौ द्वौ तावागतौ नर्मदातटे ।
ज्ञानं तस्यैव यो राजन्भक्तिमान्वै जनार्दने
samaṃ paśyati sarveṣu sthāvareṣu careṣu ca |
brāhmaṇaṃ śvapacaṃ caiva tatra prīto janārdanaḥ
||4||समं पश्यति सर्वेषु स्थावरेषु चरेषु च ।
ब्राह्मणं श्वपचं चैव तत्र प्रीतो जनार्दनः
aikātmyaṃ paśya kaunteya mayi cātmani nāntaram |
naranārāyaṇābhyāṃ hi kṛtaṃ badarikāśramam
||5||ऐकात्म्यं पश्य कौन्तेय मयि चात्मनि नान्तरम् ।
नरनारायणाभ्यां हि कृतं बदरिकाश्रमम्
sthāpitaḥ śaṅkarastatra lokānugrahakāraṇāt |
trimūrtisthāpitaṃ liṅgaṃ svargamārgānumuktidam
||6||स्थापितः शङ्करस्तत्र लोकानुग्रहकारणात् ।
त्रिमूर्तिस्थापितं लिङ्गं स्वर्गमार्गानुमुक्तिदम्
tatra gatvā śucirbhūtvā hyekarātropavāsakṛt |
rajastamastathā tyaktvā sāttvikaṃ bhāvamāśrayet
||7||तत्र गत्वा शुचिर्भूत्वा ह्येकरात्रोपवासकृत् ।
रजस्तमस्तथा त्यक्त्वा सात्त्विकं भावमाश्रयेत्
rātrau jāgaraṇaṃ kṛtvā madhumāsāṣṭamīdine |
athavā ca caturdaśyāmubhau pakṣau ca kārayet
||8||रात्रौ जागरणं कृत्वा मधुमासाष्टमीदिने ।
अथवा च चतुर्दश्यामुभौ पक्षौ च कारयेत्
āśvinasya viśeṣeṇa kathitaṃ tava pāṇḍava |
snāpayetparayā bhaktyā kṣīreṇa madhunā saha
||9||आश्विनस्य विशेषेण कथितं तव पाण्डव ।
स्नापयेत्परया भक्त्या क्षीरेण मधुना सह
dadhnā śarkarayā yuktaṃ ghṛtena samalaṃkṛtam |
pañcāmṛtamidaṃ puṇyaṃ snāpayedvṛṣabhadhvajam
||10||दध्ना शर्करया युक्तं घृतेन समलंकृतम् ।
पञ्चामृतमिदं पुण्यं स्नापयेद्वृषभध्वजम्
snāpyamānaṃ śivaṃ bhaktyā vīkṣate yo vimatsaraḥ |
tasya vāsaḥ śivopānte śakraloke na saṃśayaḥ
||11||स्नाप्यमानं शिवं भक्त्या वीक्षते यो विमत्सरः ।
तस्य वासः शिवोपान्ते शक्रलोके न संशयः
śāṭhyenāpi namaskāraḥ prayuktaḥ śūlapāṇine |
saṃsāramūlabaddhānāmudveṣṭanakaro hi yaḥ
||12||शाठ्येनापि नमस्कारः प्रयुक्तः शूलपाणिने ।
संसारमूलबद्धानामुद्वेष्टनकरो हि यः
tenādhītaṃ śrutaṃ tena tena sarvamanuṣṭhitam |
yenauṃ namaḥ śivāyeti mantrābhyāsaḥ sthirīkṛtaḥ
||13||तेनाधीतं श्रुतं तेन तेन सर्वमनुष्ठितम् ।
येनौं नमः शिवायेति मन्त्राभ्यासः स्थिरीकृतः
yaḥ punaḥ snāpayedbhaktyā ekabhakto jitendriyaḥ |
tasyāpi yatphalaṃ pārtha vakṣye talleśatastava
||14||यः पुनः स्नापयेद्भक्त्या एकभक्तो जितेन्द्रियः ।
तस्यापि यत्फलं पार्थ वक्ष्ये तल्लेशतस्तव
pīḍito vṛddhabhāvena tava bhaktyā vadāmyaham |
te yānti paramaṃ sthānaṃ bhittvā bhāskaramaṇḍalam
||15||पीडितो वृद्धभावेन तव भक्त्या वदाम्यहम् ।
ते यान्ति परमं स्थानं भित्त्वा भास्करमण्डलम्
saṃsāre sarvasaukhyānāṃ nilayāste bhavanti ca |
āścaryaṃ jñātivargāṇāṃ dharmāṇāṃ nilayāstu te
||16||संसारे सर्वसौख्यानां निलयास्ते भवन्ति च ।
आश्चर्यं ज्ञातिवर्गाणां धर्माणां निलयास्तु ते
sampannāḥ sarvakāmaiste pṛthivyāṃ pṛthivīpate |
śrāddhaṃ tatraiva yaḥ kuryānnarmadodakamiśritam
||17||सम्पन्नाः सर्वकामैस्ते पृथिव्यां पृथिवीपते ।
श्राद्धं तत्रैव यः कुर्यान्नर्मदोदकमिश्रितम्
yogyaiśca brāhmaṇairrājankulīnairvedapāragaiḥ |
surūpaiśca suśīlaiśca svadāranirataiḥ śubhaiḥ
||18||योग्यैश्च ब्राह्मणैर्राजन्कुलीनैर्वेदपारगैः ।
सुरूपैश्च सुशीलैश्च स्वदारनिरतैः शुभैः
āryadeśaprasūtaiśca ślakṣṇaiścaiva surūpibhiḥ |
kārayetpiṇḍadānaṃ vai bhāskare kutapasthite
||19||आर्यदेशप्रसूतैश्च श्लक्ष्णैश्चैव सुरूपिभिः ।
कारयेत्पिण्डदानं वै भास्करे कुतपस्थिते
pitḥṇāṃ paramaṃ lokaṃ yadīccheddharmanandana |
varjayettānprayatnena kāṇānduṣṭāṃśca dāmbhikān
||20||पित्ःणां परमं लोकं यदीच्छेद्धर्मनन्दन ।
वर्जयेत्तान्प्रयत्नेन काणान्दुष्टांश्च दाम्भिकान्
tasmātsarvaprayatnena yogyaṃ vipraṃ samāśrayet |
narakānmocayetpretānkumbhīpākapurogamān
||21||तस्मात्सर्वप्रयत्नेन योग्यं विप्रं समाश्रयेत् ।
नरकान्मोचयेत्प्रेतान्कुम्भीपाकपुरोगमान्
mokṣo bhavati sarveṣāṃ pitḥṇāṃ nṛpanandana |
viprebhyaḥ kāñcanaṃ dadyātprīyatāṃ me pitāmahaḥ
||22||मोक्षो भवति सर्वेषां पित्ःणां नृपनन्दन ।
विप्रेभ्यः काञ्चनं दद्यात्प्रीयतां मे पितामहः
annaṃ ca dāpayettatra bhaktyā vastraṃ ca bhārata |
gāṃ vṛṣaṃ medinīṃ dadyācchatraṃ śastaṃ nṛpottama
||23||अन्नं च दापयेत्तत्र भक्त्या वस्त्रं च भारत ।
गां वृषं मेदिनीं दद्याच्छत्रं शस्तं नृपोत्तम
sa pumānsvargamāpnoti ityevaṃ śaṅkaro'bravīt |
prāṇatyāgaṃ tu yaḥ kuryācchikhinā salilena vā
||24||स पुमान्स्वर्गमाप्नोति इत्येवं शङ्करोऽब्रवीत् ।
प्राणत्यागं तु यः कुर्याच्छिखिना सलिलेन वा
anāśakena vā bhūyaḥ sa gacchecchivamandiram |
naranārāyaṇītīre devadroṇyāṃ ca yo nṛpa
||25||अनाशकेन वा भूयः स गच्छेच्छिवमन्दिरम् ।
नरनारायणीतीरे देवद्रोण्यां च यो नृप
sa vasedīśvarasyāgre yāvadindrāścaturdaśa |
punaḥ svargāccyutaḥ so'pi rājā bhavati vīryavān
||26||स वसेदीश्वरस्याग्रे यावदिन्द्राश्चतुर्दश ।
पुनः स्वर्गाच्च्युतः सोऽपि राजा भवति वीर्यवान्
sarvaiśvaryaguṇairyuktaḥ prajāpālanatatparaḥ |
tataḥ smarati tattīrthaṃ punarevāgamiṣyati
||27||सर्वैश्वर्यगुणैर्युक्तः प्रजापालनतत्परः ।
ततः स्मरति तत्तीर्थं पुनरेवागमिष्यति
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe nārāyaṇītīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma pañcanavatitamo'dhyāyaḥ ||