dārukatīrthamāhātmyavarṇanam
mārkaṇḍeya uvāca
tato gacchecca rājendra dārutīrthamanuttamam |
dāruko yatra saṃsiddha indrasya dayitaḥ purā
||1||ततो गच्छेच्च राजेन्द्र दारुतीर्थमनुत्तमम् ।
दारुको यत्र संसिद्ध इन्द्रस्य दयितः पुरा
yudhiṣṭhira uvāca
dārukeṇa kathaṃ tāta tapaścīrṇaṃ purānagha |
vidhānaṃ śrotumicchāmi tvatsakāśāddvijottama
||2||दारुकेण कथं तात तपश्चीर्णं पुरानघ ।
विधानं श्रोतुमिच्छामि त्वत्सकाशाद्द्विजोत्तम
śrīmārkaṇḍeya uvāca
hanta te kathayiṣyāmi vicitraṃ yatpurātanam |
vṛttaṃ svargasabhāmadhye ṛṣīṇāṃ bhāvitātmanām
||3||हन्त ते कथयिष्यामि विचित्रं यत्पुरातनम् ।
वृत्तं स्वर्गसभामध्ये ऋषीणां भावितात्मनाम्
sūto vajradharasyeṣṭo mātalirnāma nāmataḥ |
sa putraṃ śaptavānpūrvaṃ kasmiṃścitkāraṇāntare
||4||सूतो वज्रधरस्येष्टो मातलिर्नाम नामतः ।
स पुत्रं शप्तवान्पूर्वं कस्मिंश्चित्कारणान्तरे
śāpāhato vepamāna indrasya caraṇau śubhau |
prapīḍya mūrdhnā deveśaṃ vijñāpayati bhārata
||5||शापाहतो वेपमान इन्द्रस्य चरणौ शुभौ ।
प्रपीड्य मूर्ध्ना देवेशं विज्ञापयति भारत
tamuvācābhiśaptaṃ cāpyanāthaṃ ca sureśvaraḥ |
karmaṇā kena śāpasya ghorasyānto bhaviṣyati
||6||तमुवाचाभिशप्तं चाप्यनाथं च सुरेश्वरः ।
कर्मणा केन शापस्य घोरस्यान्तो भविष्यति
narmadātaṭamāśritya toṣayanvai maheśvaram |
tiṣṭha yāvadyugasyāntaṃ punarjanma hyavāpsyasi
||7||नर्मदातटमाश्रित्य तोषयन्वै महेश्वरम् ।
तिष्ठ यावद्युगस्यान्तं पुनर्जन्म ह्यवाप्स्यसि
punarbhūtvā tu pūtastvaṃ dāruko nāma viśrutaḥ |
saṃsevya paramaṃ devaṃ śaṅkhacakragadādharam
||8||पुनर्भूत्वा तु पूतस्त्वं दारुको नाम विश्रुतः ।
संसेव्य परमं देवं शङ्खचक्रगदाधरम्
mānuṣaṃ bhāvamāpannastataḥ siddhimavāpsyasi |
evamuktastu devena sahasrākṣeṇa dhīmatā
||9||मानुषं भावमापन्नस्ततः सिद्धिमवाप्स्यसि ।
एवमुक्तस्तु देवेन सहस्राक्षेण धीमता
praṇamya śirasā bhūmimāgato'sau hyacetanaḥ |
narmadātaṭamāśritya karṣayannijavigraham
||10||प्रणम्य शिरसा भूमिमागतोऽसौ ह्यचेतनः ।
नर्मदातटमाश्रित्य कर्षयन्निजविग्रहम्
vratopavāsasaṃkhinno japahomarataḥ sadā |
mahādevaṃ mahātmānaṃ varadaṃ śūlapāṇinam
||11||व्रतोपवाससंखिन्नो जपहोमरतः सदा ।
महादेवं महात्मानं वरदं शूलपाणिनम्
bhaktyā tu parayā rājanyāvadābhūtasamplavam |
aṃśāvataraṇādviṣṇoḥ sūto bhūtvā mahāmatiḥ
||12||भक्त्या तु परया राजन्यावदाभूतसम्प्लवम् ।
अंशावतरणाद्विष्णोः सूतो भूत्वा महामतिः
toṣayan vai jagannāthaṃ tato yāto hi sadgatim
||13||तोषयन् वै जगन्नाथं ततो यातो हि सद्गतिम्
eṣa tatsambhavastāta dārutīrthasya suvrata |
kathito'yaṃ mayā pūrvaṃ yathā me śaṅkaro'bravīt
||14||एष तत्सम्भवस्तात दारुतीर्थस्य सुव्रत ।
कथितोऽयं मया पूर्वं यथा मे शङ्करोऽब्रवीत्
tato yudhiṣṭhiraḥ śrutvā vismayaṃ paramaṃ gataḥ |
bhrātḥn vilokayāmāsa hṛṣṭaromā muhurmuhuḥ
||15||ततो युधिष्ठिरः श्रुत्वा विस्मयं परमं गतः ।
भ्रात्ःन् विलोकयामास हृष्टरोमा मुहुर्मुहुः
śrīmārkaṇḍeya uvāca
tasmiṃstīrthe naraḥ snātvā vidhipūrvaṃ nareśvara |
upāsya saṃdhyāṃ deveśamarcayedyaśca śaṅkaram
||16||तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा विधिपूर्वं नरेश्वर ।
उपास्य संध्यां देवेशमर्चयेद्यश्च शङ्करम्
vedābhyāsaṃ tu tatraiva yaḥ karoti samāhitaḥ |
so'śvamedhaphalaṃ rājaṃllabhate nātra saṃśayaḥ
||17||वेदाभ्यासं तु तत्रैव यः करोति समाहितः ।
सोऽश्वमेधफलं राजंल्लभते नात्र संशयः
tasmiṃstīrthe tu yo bhaktyā bhojayedbrāhmaṇāñchuciḥ |
sa tu viprasahasrasya labhate phalamuttamam
||18||तस्मिंस्तीर्थे तु यो भक्त्या भोजयेद्ब्राह्मणाञ्छुचिः ।
स तु विप्रसहस्रस्य लभते फलमुत्तमम्
snānaṃ dānaṃ japo homaḥ svādhyāyo devatārcanam |
yatkṛtaṃ śuddhabhāvena tatsarvaṃ saphalaṃ bhavet
||19||स्नानं दानं जपो होमः स्वाध्यायो देवतार्चनम् ।
यत्कृतं शुद्धभावेन तत्सर्वं सफलं भवेत्
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe dārukatīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma ṣaṭtriṃśo'dhyāyaḥ ||