śuklatīrthamāhātmyavarṇanam
śrīmārkaṇḍeya uvāca
nāsti lokeṣu tattīrthaṃ pṛthivyāṃ yannareśvara |
śuklatīrthena sadṛśamupamānena gīyate
||1||नास्ति लोकेषु तत्तीर्थं पृथिव्यां यन्नरेश्वर ।
शुक्लतीर्थेन सदृशमुपमानेन गीयते
śuklatīrthaṃ mahātīrthaṃ narmadāyāṃ vyavasthitam |
prāgudakpravaṇe deśe munisaṅghaniṣevitam
||2||शुक्लतीर्थं महातीर्थं नर्मदायां व्यवस्थितम् ।
प्रागुदक्प्रवणे देशे मुनिसङ्घनिषेवितम्
vaiśākhe ca tathā māsi kṛṣṇapakṣe caturdaśī |
kailāsādumayā sārddhaṃ svayamāyāti śaṅkaraḥ
||3||वैशाखे च तथा मासि कृष्णपक्षे चतुर्दशी ।
कैलासादुमया सार्द्धं स्वयमायाति शङ्करः
madhyāhnasamaye snātvā paśyatyātmānamātmanā |
brahmaviṣṇvindrasahitaḥ śuklatīrthe samāhitaḥ
||4||मध्याह्नसमये स्नात्वा पश्यत्यात्मानमात्मना ।
ब्रह्मविष्ण्विन्द्रसहितः शुक्लतीर्थे समाहितः
kārttikyāṃ tu viśeṣeṇa vaiśākhyāṃ ca narottama |
brahmaviṣṇumahādevān snātvā paśyati taddine
||5||कार्त्तिक्यां तु विशेषेण वैशाख्यां च नरोत्तम ।
ब्रह्मविष्णुमहादेवान् स्नात्वा पश्यति तद्दिने
devarājaḥ suraiḥ sārddhaṃ vāyumārgavyavasthitaḥ |
kṛṣṇapakṣe caturdaśyāṃ snātvā paśyati śaṅkaram
||6||देवराजः सुरैः सार्द्धं वायुमार्गव्यवस्थितः ।
कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां स्नात्वा पश्यति शङ्करम्
gandharvāpsaraso yakṣāḥ siddhavidyādharoragāḥ |
taddine te'pi deveśaṃ dṛṣṭvā muñcanti kilbiṣam
||7||गन्धर्वाप्सरसो यक्षाः सिद्धविद्याधरोरगाः ।
तद्दिने तेऽपि देवेशं दृष्ट्वा मुञ्चन्ति किल्बिषम्
ardhayojanavistāraṃ tadarddhenaiva cāyatam |
śuklatīrthaṃ mahāpuṇyaṃ mahāpātakanāśanam
||8||अर्धयोजनविस्तारं तदर्द्धेनैव चायतम् ।
शुक्लतीर्थं महापुण्यं महापातकनाशनम्
yatra sthitaiḥ pradṛśyante vṛkṣāgrāṇi narottamaiḥ |
tatra sthitā mahāpāpairmucyante pūrvasaṃcitaiḥ
||9||यत्र स्थितैः प्रदृश्यन्ते वृक्षाग्राणि नरोत्तमैः ।
तत्र स्थिता महापापैर्मुच्यन्ते पूर्वसंचितैः
pāpopapātakairyukto naraḥ snātvā pramucyate |
upārjitā vinaśyeta bhrūṇahatyāpi dustyajā
||10||पापोपपातकैर्युक्तो नरः स्नात्वा प्रमुच्यते ।
उपार्जिता विनश्येत भ्रूणहत्यापि दुस्त्यजा
yasmāttatraiva deveśa umayā saha tiṣṭhati |
vaiśākhyāṃ ca viśeṣeṇa kailāsādeti śaṅkaraḥ
||11||यस्मात्तत्रैव देवेश उमया सह तिष्ठति ।
वैशाख्यां च विशेषेण कैलासादेति शङ्करः
tena tīrthaṃ mahāpuṇyaṃ sarvapātakanāśanam |
kathitaṃ brahmaṇā pūrvaṃ mayā tava tathā nṛpa
||12||तेन तीर्थं महापुण्यं सर्वपातकनाशनम् ।
कथितं ब्रह्मणा पूर्वं मया तव तथा नृप
rajakena yathā dhautaṃ vastraṃ bhavati nirmalam |
tathā tatra vapuḥsnānaṃ puruṣasya bhavecchuci
||13||रजकेन यथा धौतं वस्त्रं भवति निर्मलम् ।
तथा तत्र वपुःस्नानं पुरुषस्य भवेच्छुचि
pūrve vayasi pāpāni kṛtvā puṣṭāni mānavaḥ |
ahorātroṣito bhūtvā śuklatīrthe vyapohati
||14||पूर्वे वयसि पापानि कृत्वा पुष्टानि मानवः ।
अहोरात्रोषितो भूत्वा शुक्लतीर्थे व्यपोहति
śuklatīrthe mahārāja rākāṃ revājalāñjalim |
kalpakoṭisahasrāṇi dattvā syuḥ pitaraḥ śivāḥ
||15||शुक्लतीर्थे महाराज राकां रेवाजलाञ्जलिम् ।
कल्पकोटिसहस्राणि दत्त्वा स्युः पितरः शिवाः
na mātā na pitā bandhuḥ patanaṃ narakārṇave |
uddharanti yathā puṇyaṃ śuklatīrthe nareśvara
||16||न माता न पिता बन्धुः पतनं नरकार्णवे ।
उद्धरन्ति यथा पुण्यं शुक्लतीर्थे नरेश्वर
tapasā brahmacaryeṇa na tāṃ gacchanti sadgatim |
śuklatīrthe mṛto janturdehatyāgena yāṃ labhet
||17||तपसा ब्रह्मचर्येण न तां गच्छन्ति सद्गतिम् ।
शुक्लतीर्थे मृतो जन्तुर्देहत्यागेन यां लभेत्
kārttikasya tu māsasya kṛṣṇapakṣe caturdaśīm |
ghṛtena snāpayeddevamupoṣya prayato naraḥ
||18||कार्त्तिकस्य तु मासस्य कृष्णपक्षे चतुर्दशीम् ।
घृतेन स्नापयेद्देवमुपोष्य प्रयतो नरः
snātvā prabhāte revāyāṃ dadyātsaghṛtakambalam |
sahiraṇyaṃ yathāśakti devamuddiśya śaṅkaraṃ
||19||स्नात्वा प्रभाते रेवायां दद्यात्सघृतकम्बलम् ।
सहिरण्यं यथाशक्ति देवमुद्दिश्य शङ्करं
devasya pūraṇaṃ kuryādghṛtena ghṛtakambalam |
sa gacchati mahātejāḥ śivalokaṃ mṛto naraḥ
||20||देवस्य पूरणं कुर्याद्घृतेन घृतकम्बलम् ।
स गच्छति महातेजाः शिवलोकं मृतो नरः
ekaviṃśakulopeto yāvadābhūtasamplavam |
śuklatīrthe naraḥ snātvā hyumāṃ rudraṃ ca yo'rcayet
||21||एकविंशकुलोपेतो यावदाभूतसम्प्लवम् ।
शुक्लतीर्थे नरः स्नात्वा ह्युमां रुद्रं च योऽर्चयेत्
gandhapuṣpādidhūpaiśca so'śvamedhaphalaṃ labhet |
māsopavāsaṃ yaḥ kuryāttatra tīrthe nareśvara
||22||गन्धपुष्पादिधूपैश्च सोऽश्वमेधफलं लभेत् ।
मासोपवासं यः कुर्यात्तत्र तीर्थे नरेश्वर
mucyate sa mahatpāpaiḥ saptajanmasusaṃcitaiḥ |
uṣṭrīkṣīramavikṣīraṃ navaśrāddhe ca bhojanam
||23||मुच्यते स महत्पापैः सप्तजन्मसुसंचितैः ।
उष्ट्रीक्षीरमविक्षीरं नवश्राद्धे च भोजनम्
vṛṣalīgamanaṃ caiva tathābhakṣyasya bhakṣaṇam |
avikraye'nṛte pāpaṃ māhiṣe'yājyayājake
||24||वृषलीगमनं चैव तथाभक्ष्यस्य भक्षणम् ।
अविक्रयेऽनृते पापं माहिषेऽयाज्ययाजके
vārddhuṣye paṅktigarade devabrāhmaṇadūṣake |
evamādīni pāpāni tathānyānyapi bhārata
||25||वार्द्धुष्ये पङ्क्तिगरदे देवब्राह्मणदूषके ।
एवमादीनि पापानि तथान्यान्यपि भारत
cāndrāyaṇena naśyanti śuklatīrthe na saṃśayaḥ |
śuklatīrthe tu yaḥ snātvā tarpayetpitṛdevatāḥ
||26||चान्द्रायणेन नश्यन्ति शुक्लतीर्थे न संशयः ।
शुक्लतीर्थे तु यः स्नात्वा तर्पयेत्पितृदेवताः
tasya te dvādaśābdāni tṛptiṃ yānti sutarpitāḥ |
pādukopānahau chatraṃ śayyāmāsanameva ca
||27||तस्य ते द्वादशाब्दानि तृप्तिं यान्ति सुतर्पिताः ।
पादुकोपानहौ छत्रं शय्यामासनमेव च
suvarṇaṃ dhanadhānyaṃ ca śrāddhaṃ yuktahalaṃ tathā |
annaṃ pānīyasaṃhitaṃ tasmiṃstīrthe dadanti ye
||28||सुवर्णं धनधान्यं च श्राद्धं युक्तहलं तथा ।
अन्नं पानीयसंहितं तस्मिंस्तीर्थे ददन्ति ये
hṛṣṭāḥ puṣṭā mṛtā yānti śivalokaṃ na saṃśayaḥ |
tatra tīrthe tu yo bhaktyā śivamuddiśya bhārata
||29||हृष्टाः पुष्टा मृता यान्ति शिवलोकं न संशयः ।
तत्र तीर्थे तु यो भक्त्या शिवमुद्दिश्य भारत
bhikṣāmātraṃ tathānnaṃ ye te'pi svaryānti vai narāḥ |
yajvināṃ vratināṃ caiva tatra tīrthanivāsinām
||30||भिक्षामात्रं तथान्नं ये तेऽपि स्वर्यान्ति वै नराः ।
यज्विनां व्रतिनां चैव तत्र तीर्थनिवासिनाम्
api vālāgramātraṃ hi dattaṃ bhavati cākṣayam |
agnipraveśaṃ yaḥ kuryācchuklatīrthe samāhitaḥ
||31||अपि वालाग्रमात्रं हि दत्तं भवति चाक्षयम् ।
अग्निप्रवेशं यः कुर्याच्छुक्लतीर्थे समाहितः
rāgadveṣavinirmukto hṛdi dhyātvā janārdanam |
sarvakāmasusampūrṇaḥ sa gacchedvāruṇaṃ puram
||32||रागद्वेषविनिर्मुक्तो हृदि ध्यात्वा जनार्दनम् ।
सर्वकामसुसम्पूर्णः स गच्छेद्वारुणं पुरम्
na rogo na jarā tatra yatra devo'ṃbhasāṃ patiḥ |
anāśakaṃ tu yaḥ kuryāttasmiṃstīrthe yudhiṣṭhira
||33||न रोगो न जरा तत्र यत्र देवोऽंभसां पतिः ।
अनाशकं तु यः कुर्यात्तस्मिंस्तीर्थे युधिष्ठिर
anivartikā gatistasya rudralokādasaṃśayam |
avaśaḥ svavaśo vāpi jantustatkṣetramaṇḍale
||34||अनिवर्तिका गतिस्तस्य रुद्रलोकादसंशयम् ।
अवशः स्ववशो वापि जन्तुस्तत्क्षेत्रमण्डले
mṛtaḥ sa tu na sandeho rudrasyānucaro bhavet |
śuklatīrthe tu yaḥ kanyāṃ śaktyā dadyādalaṃkṛtām
||35||मृतः स तु न सन्देहो रुद्रस्यानुचरो भवेत् ।
शुक्लतीर्थे तु यः कन्यां शक्त्या दद्यादलंकृताम्
vidhinā yo nṛpaśreṣṭha kurute vṛṣamokṣaṇam |
tasya yatphalamuddiṣṭaṃ purāṇe rudrabhāṣitam
||36||विधिना यो नृपश्रेष्ठ कुरुते वृषमोक्षणम् ।
तस्य यत्फलमुद्दिष्टं पुराणे रुद्रभाषितम्
tadahaṃ sampravakṣyāmi śṛṇuṣvaikamanā nṛpa |
yāvanto romakūpāḥ syuḥ sarvāṅgeṣu pṛthakpṛthak
||37||तदहं सम्प्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकमना नृप ।
यावन्तो रोमकूपाः स्युः सर्वाङ्गेषु पृथक्पृथक्
tāvadvarṣasahasrāṇi rudraloke mahīyate |
śuklatīrthe tu yaddattaṃ grahaṇe candrasūryayoḥ
||38||तावद्वर्षसहस्राणि रुद्रलोके महीयते ।
शुक्लतीर्थे तु यद्दत्तं ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः
vardhate tadguṇaṃ tāvaddināni daśa pañca ca |
śuklatīrthe śucirbhūtvā yaḥ karoti pradakṣiṇam
||39||वर्धते तद्गुणं तावद्दिनानि दश पञ्च च ।
शुक्लतीर्थे शुचिर्भूत्वा यः करोति प्रदक्षिणम्
pṛthvī pradakṣiṇā tena kṛtā yattasya tatphalam |
śobhanaṃ mithunaṃ yastu rudramuddiśya pūjayet
||40||पृथ्वी प्रदक्षिणा तेन कृता यत्तस्य तत्फलम् ।
शोभनं मिथुनं यस्तु रुद्रमुद्दिश्य पूजयेत्
sapta janmāni tasyaiva viyogo na ca vai kvacit |
etatte kathitaṃ rājan saṃkṣepeṇa phalaṃ mahat
||41||सप्त जन्मानि तस्यैव वियोगो न च वै क्वचित् ।
एतत्ते कथितं राजन् संक्षेपेण फलं महत्
śuklatīrthasya yatpuṇyaṃ yathā devācchrutaṃ mayā |
ya idaṃ śṛṇuyādbhaktyā purāṇe vihitaṃ phalam
||42||शुक्लतीर्थस्य यत्पुण्यं यथा देवाच्छ्रुतं मया ।
य इदं शृणुयाद्भक्त्या पुराणे विहितं फलम्
sa labhennātra sandehaḥ satyaṃ satyaṃ punaḥ punaḥ |
putrārthī labhate putraṃ dhanārthī labhate dhanam
||43||स लभेन्नात्र सन्देहः सत्यं सत्यं पुनः पुनः ।
पुत्रार्थी लभते पुत्रं धनार्थी लभते धनम्
mokṣārthī labhate mokṣaṃ snānadānaphalaṃ mahat
||44||मोक्षार्थी लभते मोक्षं स्नानदानफलं महत्
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe śuklatīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma ṣaṭpañcāśadadhikaśatatamo'dhyāyaḥ ||