athānyatsaṃpravakṣyāmi rahasyaṃ sthānamuttamam
īśvara uvāca
athānyatsaṃpravakṣyāmi rahasyaṃ sthānamuttamam ||
sarvapāpaharaṃ nṛṇāṃ vistarātkatha yāmi te
||1||अथान्यत्संप्रवक्ष्यामि रहस्यं स्थानमुत्तमम् ॥
सर्वपापहरं नृणां विस्तरात्कथ यामि ते
pradhānadevamāhātmyaṃ māhātmyaṃ kalpavāsinām ||
someśo daityahaṃtā ca vālarūpī pitāmahaḥ
||2||प्रधानदेवमाहात्म्यं माहात्म्यं कल्पवासिनाम् ॥
सोमेशो दैत्यहंता च वालरूपी पितामहः
arkasthalastathādityaḥ prabhāsaḥ śaśibhūṣaṇaḥ ||
ete ṣaṭpravarā devāḥ kṣetre prābhāsike sthitāḥ
||3||अर्कस्थलस्तथादित्यः प्रभासः शशिभूषणः ॥
एते षट्प्रवरा देवाः क्षेत्रे प्राभासिके स्थिताः
teṣāṃ darśanamātreṇa kṛtakṛtyaḥ prajāyate ||
mucyate pātakairghorairājanmajanitairdhru vam
||4||तेषां दर्शनमात्रेण कृतकृत्यः प्रजायते ॥
मुच्यते पातकैर्घोरैराजन्मजनितैर्ध्रु वम्
devyuvāca
pūrveṣāmuktadevānāṃ māhātmyaṃ kathitaṃ tvayā ||
prabhāse bālarūpīti yatproktaṃ tatkathaṃ vacaḥ
||5||पूर्वेषामुक्तदेवानां माहात्म्यं कथितं त्वया ॥
प्रभासे बालरूपीति यत्प्रोक्तं तत्कथं वचः
anyeṣu sarva sthāneṣu vṛddharūpī pitāmahaḥ ||
kathaṃ ca samanuprāpto māhātmyaṃ tasya kiṃ smṛtam
||6||अन्येषु सर्व स्थानेषु वृद्धरूपी पितामहः ॥
कथं च समनुप्राप्तो माहात्म्यं तस्य किं स्मृतम्
kathaṃ sa pūjyo deveśa yātrā kāryā kathaṃ nṛbhiḥ ||
etadvistarato brūhi prasanno yadi me prabho
||7||कथं स पूज्यो देवेश यात्रा कार्या कथं नृभिः ॥
एतद्विस्तरतो ब्रूहि प्रसन्नो यदि मे प्रभो
īśvara uvāca
śṛṇu devi pravakṣyāmi māhātmyaṃ brahmasambhavam ||
yasya śravaṇamātreṇa mucyate sarvapātakaiḥ
||8||शृणु देवि प्रवक्ष्यामि माहात्म्यं ब्रह्मसम्भवम् ॥
यस्य श्रवणमात्रेण मुच्यते सर्वपातकैः
nāsti brahmasamo devo nāsti brahmasamo guruḥ ||
nāsti brahmasamaṃ jñānaṃ nāsti brahmasamaṃ tapaḥ
||9||नास्ति ब्रह्मसमो देवो नास्ति ब्रह्मसमो गुरुः ॥
नास्ति ब्रह्मसमं ज्ञानं नास्ति ब्रह्मसमं तपः
tāvaddhamaṃti saṃsāre duḥkha śokabhayaplutāḥ ||
na bhavaṃti surajyeṣṭhe yāvadbhaktāḥ pitāmahe
||10||तावद्धमंति संसारे दुःख शोकभयप्लुताः ॥
न भवंति सुरज्येष्ठे यावद्भक्ताः पितामहे
samāsaktaṃ yathā cittaṃ jantorviṣayagocare ||
yadyevaṃ brahmaṇi nyastaṃ ko na mucyeta baṃdhanāt
||11||समासक्तं यथा चित्तं जन्तोर्विषयगोचरे ॥
यद्येवं ब्रह्मणि न्यस्तं को न मुच्येत बंधनात्
devyuvāca
evaṃ māhātmyasaṃyukto yadi brahmā jagadguruḥ ||
prābhāsike mahātīrthe kasminsthāne tu saṃsthitaḥ
||12||एवं माहात्म्यसंयुक्तो यदि ब्रह्मा जगद्गुरुः ॥
प्राभासिके महातीर्थे कस्मिन्स्थाने तु संस्थितः
kimarthamāgatastatra kasminkāle surottamaḥ ||
kathaṃ sa pūjyo vipreṃdraistithau kasyāṃ kramādvada
||13||किमर्थमागतस्तत्र कस्मिन्काले सुरोत्तमः ॥
कथं स पूज्यो विप्रेंद्रैस्तिथौ कस्यां क्रमाद्वद
īśvara uvāca
somanāthasya aiśānyāṃ sāṃbādityāgnigocare ||
brahmaṇaḥ paramaṃ sthānaṃ brahmaloka ivāparaḥ ||
14 tiṣṭhate kalpasaṃsthā vai tatra kalpāṃtavāsinaḥ ||
tatra sthāne sthito devi bālarūpī pitāmahaḥ
||15||सोमनाथस्य ऐशान्यां सांबादित्याग्निगोचरे ॥
ब्रह्मणः परमं स्थानं ब्रह्मलोक इवापरः ॥
१४ तिष्ठते कल्पसंस्था वै तत्र कल्पांतवासिनः ॥
तत्र स्थाने स्थितो देवि बालरूपी पितामहः
jagatprabhurlokakartā sattvamūrtirmahāprabhaḥ ||
āgataścāṣṭavarṣastu kṣetre prābhāsike śubhe
||16||जगत्प्रभुर्लोककर्ता सत्त्वमूर्तिर्महाप्रभः ॥
आगतश्चाष्टवर्षस्तु क्षेत्रे प्राभासिके शुभे
tatrā'karottapo ghoraṃ divyābdānāṃ sahasrakam ||
saṃsthāpya tu mahāliṃgaṃ sisṛkṣurvividhāḥ prajāḥ
||17||तत्राऽकरोत्तपो घोरं दिव्याब्दानां सहस्रकम् ॥
संस्थाप्य तु महालिंगं सिसृक्षुर्विविधाः प्रजाः
tataḥ kālāṃtaretīte somena prārthito vibhuḥ ||
kṣayarogavimuktena samyakchraddhānvitena vai
||18||ततः कालांतरेतीते सोमेन प्रार्थितो विभुः ॥
क्षयरोगविमुक्तेन सम्यक्छ्रद्धान्वितेन वै
liṃgapratiṣṭhāhetorvai kṣetre prābhāsike śubhe ||
koṭibrahmarṣibhiḥ sārddhaṃ sahito viśvakarmaṇā ||
kārayāmāsa vidhivatpratiṣṭhāṃ liṃgamuttamam
||19||लिंगप्रतिष्ठाहेतोर्वै क्षेत्रे प्राभासिके शुभे ॥
कोटिब्रह्मर्षिभिः सार्द्धं सहितो विश्वकर्मणा ॥
कारयामास विधिवत्प्रतिष्ठां लिंगमुत्तमम्
pratiṣṭhāpya tato liṃgaṃ somanāthaṃ varānane ||
dāpayāmāsa viprebhyo bhūriśo yajñadakṣiṇām
||20||प्रतिष्ठाप्य ततो लिंगं सोमनाथं वरानने ॥
दापयामास विप्रेभ्यो भूरिशो यज्ञदक्षिणाम्
evaṃ pratiṣṭhitaṃ liṃgaṃ brahmaṇā lokakartṛṇā ||
varṣāṇi cātra jātāni prabhāse bālarūpiṇaḥ
||21||एवं प्रतिष्ठितं लिंगं ब्रह्मणा लोककर्तृणा ॥
वर्षाणि चात्र जातानि प्रभासे बालरूपिणः
catvāriṃśadvayaṃ caiva kṣetramadhyanivāsinaḥ ||
evaṃ parārddhamagamatprabhāsakṣetravāsinaḥ
||22||चत्वारिंशद्वयं चैव क्षेत्रमध्यनिवासिनः ॥
एवं परार्द्धमगमत्प्रभासक्षेत्रवासिनः
devyuvāca
brahmaṇo dinamānaṃ tu māsavarṣasahasrakam ||
tatsarvaṃ vistarādbrūhi yathāyurbrahmaṇaḥ smṛta m
||23||ब्रह्मणो दिनमानं तु मासवर्षसहस्रकम् ॥
तत्सर्वं विस्तराद्ब्रूहि यथायुर्ब्रह्मणः स्मृत म्
īśvara uvāca
paramāyuḥ smṛto brahmā parārddhaṃ tasya vai gatam ||
prabhāsakṣetrasaṃsthasya dvitīyaṃ bhavate'dhunā
||24||परमायुः स्मृतो ब्रह्मा परार्द्धं तस्य वै गतम् ॥
प्रभासक्षेत्रसंस्थस्य द्वितीयं भवतेऽधुना
yadā prābhāsike kṣetre brahmā lokapitāmahaḥ ||
āgataścāṣṭavarṣastu bālarūpī tadocyate
||25||यदा प्राभासिके क्षेत्रे ब्रह्मा लोकपितामहः ॥
आगतश्चाष्टवर्षस्तु बालरूपी तदोच्यते
anyeṣu sarvatīrtheṣu vṛddharūpī pitāmahaḥ ||
muktvā prābhāsikaṃ kṣetraṃ sadaiva vibudhapriye
||26||अन्येषु सर्वतीर्थेषु वृद्धरूपी पितामहः ॥
मुक्त्वा प्राभासिकं क्षेत्रं सदैव विबुधप्रिये
brahmāṃḍe yāni tīrthāni brahmāṇasteṣu ye smṛtāḥ ||
teṣāmādyo mahātejāḥ prabhāse yo vyavasthitaḥ
||27||ब्रह्मांडे यानि तीर्थानि ब्रह्माणस्तेषु ये स्मृताः ॥
तेषामाद्यो महातेजाः प्रभासे यो व्यवस्थितः
kalpekalpe tu nāmāni śṛṇu tvaṃ tāni vai priye ||
svayaṃbhūḥ prathame kalpe dvitīye padmabhūḥ sthitaḥ ||
tṛtīye viśvakarteti bālarūpī caturthake ||
etāni mukhyanāmāni kathitāni svayaṃbhuvaḥ
||29||कल्पेकल्पे तु नामानि शृणु त्वं तानि वै प्रिये ॥
स्वयंभूः प्रथमे कल्पे द्वितीये पद्मभूः स्थितः ॥
तृतीये विश्वकर्तेति बालरूपी चतुर्थके ॥
एतानि मुख्यनामानि कथितानि स्वयंभुवः
nityaṃ saṃsmarate yastu sa dīrghāyurnaro bhavet
||30||नित्यं संस्मरते यस्तु स दीर्घायुर्नरो भवेत्
candrasūryagrahāḥ sarve sadevāsuramānuṣāḥ ||
trailokyaṃ naśyate sarvaṃ brahmarātri samāgame
||31||चन्द्रसूर्यग्रहाः सर्वे सदेवासुरमानुषाः ॥
त्रैलोक्यं नश्यते सर्वं ब्रह्मरात्रि समागमे
punardine tu saṃjāte prabuddhaḥ sanpitāmahaḥ ||
tathā sṛṣṭiṃ prakurute yathāpūrvamabhūtpriye
||32||पुनर्दिने तु संजाते प्रबुद्धः सन्पितामहः ॥
तथा सृष्टिं प्रकुरुते यथापूर्वमभूत्प्रिये
dinamānaṃ pravakṣyāmi brahmaṇo lokakartṛṇaḥ ||
netrabhāgāccaturbhāgastruṭiḥ kālo nigadyate
||33||दिनमानं प्रवक्ष्यामि ब्रह्मणो लोककर्तृणः ॥
नेत्रभागाच्चतुर्भागस्त्रुटिः कालो निगद्यते
tasmācca dviguṇaṃ jñeyaṃ nimiṣāṃtaṃ varānane ||
nimiṣaiḥ pañcadaśabhiḥ kāṣṭhā ityucyate budhaiḥ ||
triṃśadbhiścaiva kāṣṭhābhiḥ kalā proktā manīṣibhiḥ
||34||तस्माच्च द्विगुणं ज्ञेयं निमिषांतं वरानने ॥
निमिषैः पञ्चदशभिः काष्ठा इत्युच्यते बुधैः ॥
त्रिंशद्भिश्चैव काष्ठाभिः कला प्रोक्ता मनीषिभिः
triṃśatkalo muhūrtaḥ syāddinaṃ paṃcadaśaistu taiḥ ||
dinamānā niśā jñeyā ahorātraṃ tayorbhavet
||35||त्रिंशत्कलो मुहूर्तः स्याद्दिनं पंचदशैस्तु तैः ॥
दिनमाना निशा ज्ञेया अहोरात्रं तयोर्भवेत्
taiḥ paṃcadaśabhiḥ pakṣaḥ pakṣābhyāṃ māsa ucyate ||
māsaiścaivāyanaṃ ṣaṅbhirabdaṃ syādayanadvayāt
||36||तैः पंचदशभिः पक्षः पक्षाभ्यां मास उच्यते ॥
मासैश्चैवायनं षङ्भिरब्दं स्यादयनद्वयात्
catvāriṃśaddhi lakṣāṇi lakṣāṇāṃ tritayaṃ punaḥ ||
viṃśatiśca sahasrāṇi jñeyaṃ sauraṃ caturyugam
||37||चत्वारिंशद्धि लक्षाणि लक्षाणां त्रितयं पुनः ॥
विंशतिश्च सहस्राणि ज्ञेयं सौरं चतुर्युगम्
caturyugaikasaptatyā manvaṃtaramudāhṛtam ||
aindrametadbhavedāyuḥ samāsāttava kīrtitam
||38||चतुर्युगैकसप्तत्या मन्वंतरमुदाहृतम् ॥
ऐन्द्रमेतद्भवेदायुः समासात्तव कीर्तितम्
svāyaṃbhuvo manuḥ pūrvaṃ manuḥ svārociṣastataḥ ||
auttamastāmasaścaiva raivataścākṣuṣastataḥ
||39||स्वायंभुवो मनुः पूर्वं मनुः स्वारोचिषस्ततः ॥
औत्तमस्तामसश्चैव रैवतश्चाक्षुषस्ततः
vaivasvato'rkasāvarṇirbrahmasā varṇireva ca ||
dharmasāvarṇināmā ca raucyo bhūtyastathaiva ca
||40||वैवस्वतोऽर्कसावर्णिर्ब्रह्मसा वर्णिरेव च ॥
धर्मसावर्णिनामा च रौच्यो भूत्यस्तथैव च
caturdaśaite manavaḥ sam̐khyātāste yathākramam ||
bhūtānbhaviṣyāniṃdrāṃśca sarvā nvakṣye tava kramāt
||41||चतुर्दशैते मनवः सँख्यातास्ते यथाक्रमम् ॥
भूतान्भविष्यानिंद्रांश्च सर्वा न्वक्ष्ये तव क्रमात्
viśvabhukca vipaścicca sukīrtiḥ śibireva ca ||
vibhurmanobhuvaścaiva tathaujasvī balirbalī
||42||विश्वभुक्च विपश्चिच्च सुकीर्तिः शिबिरेव च ॥
विभुर्मनोभुवश्चैव तथौजस्वी बलिर्बली
adbhutaśca tathā śāṃtī ramyo devavaro vṛṣā ||
ṛtadhāmā divaḥsvāmī śuciḥ śakrāścaturdaśa
||43||अद्भुतश्च तथा शांती रम्यो देववरो वृषा ॥
ऋतधामा दिवःस्वामी शुचिः शक्राश्चतुर्दश
ete sarve vinaśyaṃti brahmaṇo divase priye ||
rātristu tāvatī jñeyā kalpamānamidaṃ smṛtam
||44||एते सर्वे विनश्यंति ब्रह्मणो दिवसे प्रिये ॥
रात्रिस्तु तावती ज्ञेया कल्पमानमिदं स्मृतम्
prathamaṃ śvetakalpastu dvitīyo nīlalohitaḥ ||
vāmadevastṛtīyastu tato rāthaṃtaro'paraḥ
||45||प्रथमं श्वेतकल्पस्तु द्वितीयो नीललोहितः ॥
वामदेवस्तृतीयस्तु ततो राथंतरोऽपरः
rauravaḥ paṃcamaḥ proktaḥ ṣaṣṭhaḥ prāṇa iti smṛtaḥ ||
saptamo'tha bṛhatkalpaḥ kandarpo'ṣṭama ucyate
||46||रौरवः पंचमः प्रोक्तः षष्ठः प्राण इति स्मृतः ॥
सप्तमोऽथ बृहत्कल्पः कन्दर्पोऽष्टम उच्यते
sadyo'tha navamaḥ proktaḥ īśāno daśamaḥ smṛtaḥ ||
dhyāna ekādaśaḥ proktastathā sārasvato'paraḥ
||47||सद्योऽथ नवमः प्रोक्तः ईशानो दशमः स्मृतः ॥
ध्यान एकादशः प्रोक्तस्तथा सारस्वतोऽपरः
trayodaśa udānastu garuḍo'tha caturdaśaḥ ||
kaurmaḥ paṃcadaśo jñeyaḥ paurṇamāsī prajāpateḥ
||48||त्रयोदश उदानस्तु गरुडोऽथ चतुर्दशः ॥
कौर्मः पंचदशो ज्ञेयः पौर्णमासी प्रजापतेः
ṣoḍaśo nārasiṃhastu samādhistu tataḥ paraḥ ||
āgneyo'ṣṭādaśaḥ proktaḥ somakalpastato'paraḥ
||49||षोडशो नारसिंहस्तु समाधिस्तु ततः परः ॥
आग्नेयोऽष्टादशः प्रोक्तः सोमकल्पस्ततोऽपरः
bhāvano viṃśatiḥ proktaḥ suptamālīti cāparaḥ ||
vaikuṇṭhaścārciṣo rudro lakṣmīkalpastathāpareḥ
||50||भावनो विंशतिः प्रोक्तः सुप्तमालीति चापरः ॥
वैकुण्ठश्चार्चिषो रुद्रो लक्ष्मीकल्पस्तथापरेः
saptaviṃśo'tha vairājo gaurīkalpastathoṃ''dhakaḥ ||
māheśvarastathā proktastripuro yatra ghātitaḥ
||51||सप्तविंशोऽथ वैराजो गौरीकल्पस्तथोंऽऽधकः ॥
माहेश्वरस्तथा प्रोक्तस्त्रिपुरो यत्र घातितः
pitṛkalpastathāṃte ca yā kuhūrbrahmaṇaḥ smṛtā ||
triṃśatkalpāḥ samākhyātā brahmaṇo māsi vai priye
||52||पितृकल्पस्तथांते च या कुहूर्ब्रह्मणः स्मृता ॥
त्रिंशत्कल्पाः समाख्याता ब्रह्मणो मासि वै प्रिये
atītāḥ kathitāḥ sarve vārāho varttate'dhunā ||
pratipadbrahmaṇo yatra vārāheṇoddhṛtā mahī
||53||अतीताः कथिताः सर्वे वाराहो वर्त्ततेऽधुना ॥
प्रतिपद्ब्रह्मणो यत्र वाराहेणोद्धृता मही
triṃśatkalpaiḥ smṛto māso varṣaṃ dvādaśabhistu taiḥ ||
anena varṣamānena tadā brahmā'ṣṭavārṣikaḥ ||
ānītaḥ somarājena somanāthaḥ pratiṣṭhitaḥ
||54||त्रिंशत्कल्पैः स्मृतो मासो वर्षं द्वादशभिस्तु तैः ॥
अनेन वर्षमानेन तदा ब्रह्माऽष्टवार्षिकः ॥
आनीतः सोमराजेन सोमनाथः प्रतिष्ठितः
evaṃ kṣetre nivasataḥ prabhāse bālarūpiṇaḥ ||
parārddhamekamagamaddvitīyaṃ vartate' dhunā
||55||एवं क्षेत्रे निवसतः प्रभासे बालरूपिणः ॥
परार्द्धमेकमगमद्द्वितीयं वर्ततेऽ धुना
evaṃ mahāprabhāvo'sau prabhāsakṣetramadhyagaḥ ||
brahmā svayaṃbhūrbhagavānbālatvātkṣetramāśritaḥ
||56||एवं महाप्रभावोऽसौ प्रभासक्षेत्रमध्यगः ॥
ब्रह्मा स्वयंभूर्भगवान्बालत्वात्क्षेत्रमाश्रितः
sa vai pūjyo namaskāryo vaṃdanīyo manīṣibhiḥ ||
ādau sa eva pūjyaḥ syātsamyagyātrāphalepsubhiḥ
||57||स वै पूज्यो नमस्कार्यो वंदनीयो मनीषिभिः ॥
आदौ स एव पूज्यः स्यात्सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः
yastaṃ pūjayate bhaktyā sa māṃ pūjayate bhuvam ||
yastaṃ dveṣṭi sa māṃ dveṣṭi yosya pūjyo mamaiva saḥ
||58||यस्तं पूजयते भक्त्या स मां पूजयते भुवम् ॥
यस्तं द्वेष्टि स मां द्वेष्टि योस्य पूज्यो ममैव सः
brahmaṇā pūjyamānena ahaṃ viṣṇuśca pūjitaḥ ||
viṣṇunā pūjyamānena ahaṃ brahmā ca pūjitaḥ
||59||ब्रह्मणा पूज्यमानेन अहं विष्णुश्च पूजितः ॥
विष्णुना पूज्यमानेन अहं ब्रह्मा च पूजितः
mayā pūjita mātreṇa brahmaviṣṇū ca pūjitau ||
sattvaṃ brahmā rajo viṣṇustamo'haṃ saṃprakīrtitaḥ
||60||मया पूजित मात्रेण ब्रह्मविष्णू च पूजितौ ॥
सत्त्वं ब्रह्मा रजो विष्णुस्तमोऽहं संप्रकीर्तितः
vāyurbrahmā'nalo rudro viṣṇurāpaḥ prakīrtitaḥ ||
rātrirviṣṇuraho rudro yā saṃdhyā sa pitāmahaḥ
||61||वायुर्ब्रह्माऽनलो रुद्रो विष्णुरापः प्रकीर्तितः ॥
रात्रिर्विष्णुरहो रुद्रो या संध्या स पितामहः
sāmavedo hyahaṃ devi brahmā ṛgveda ucyate ||
yajurvedo bhavedviṣṇuḥ kulādhāro hyatharvaṇaḥ
||62||सामवेदो ह्यहं देवि ब्रह्मा ऋग्वेद उच्यते ॥
यजुर्वेदो भवेद्विष्णुः कुलाधारो ह्यथर्वणः
uṣṇakālo hyahaṃ devi varṣākālaḥ pitāmahaḥ ||
śītakālo bhavedviṣṇurevaṃ kālatrayaṃ hi saḥ
||63||उष्णकालो ह्यहं देवि वर्षाकालः पितामहः ॥
शीतकालो भवेद्विष्णुरेवं कालत्रयं हि सः
dakṣiṇāgnirahaṃ jñeyo gārhapatyo hariḥ smṛtaḥ ||
brahmā cāhavanīyastu evaṃ sarvaṃ tridaivatam
||64||दक्षिणाग्निरहं ज्ञेयो गार्हपत्यो हरिः स्मृतः ॥
ब्रह्मा चाहवनीयस्तु एवं सर्वं त्रिदैवतम्
ahaṃ liṃgasvarūpastho bhago viṣṇuḥ prakīrtitaḥ ||
bījasaṃstho bhavedbrahmā viṣṇurāpaḥ prakīrtitaḥ
||65||अहं लिंगस्वरूपस्थो भगो विष्णुः प्रकीर्तितः ॥
बीजसंस्थो भवेद्ब्रह्मा विष्णुरापः प्रकीर्तितः
ahamākāśarūpastha evaṃ tattvamayaṃ prabhuḥ ||
ākāśātsravate yacca tadbījaṃ brahmasaṃsthitam ||
svarūpaṃ brāhmamāśritya brahmā bījaprarohakaḥ
||66||अहमाकाशरूपस्थ एवं तत्त्वमयं प्रभुः ॥
आकाशात्स्रवते यच्च तद्बीजं ब्रह्मसंस्थितम् ॥
स्वरूपं ब्राह्ममाश्रित्य ब्रह्मा बीजप्ररोहकः
nābhimadhye sthito brahmā viṣṇuśca hṛdayāṃtare ||
vaktramadhye ahaṃ devi ādhāraḥ sarvadehinām
||67||नाभिमध्ये स्थितो ब्रह्मा विष्णुश्च हृदयांतरे ॥
वक्त्रमध्ये अहं देवि आधारः सर्वदेहिनाम्
yaścāhaṃ sa svayaṃ brahmā yo brahmā sa hutāśanaḥ ||
yā devī sa svayaṃ viṣṇuryo viṣṇuḥ sa ca candramāḥ
||68||यश्चाहं स स्वयं ब्रह्मा यो ब्रह्मा स हुताशनः ॥
या देवी स स्वयं विष्णुर्यो विष्णुः स च चन्द्रमाः
yaḥ kālaḥ sa svayaṃ brahmā yo rudraḥ sa ca bhāskaraḥ ||
evaṃ śaktiviśeṣeṇa paraṃ brahma sthitaṃ priye
||69||यः कालः स स्वयं ब्रह्मा यो रुद्रः स च भास्करः ॥
एवं शक्तिविशेषेण परं ब्रह्म स्थितं प्रिये
oṃkārastatparaṃ brahma gāyatrī prakṛtiḥ parā ||
ubhāvetau naro jñātvā na vicyavati mucyate
||7||ॐकारस्तत्परं ब्रह्म गायत्री प्रकृतिः परा ॥
उभावेतौ नरो ज्ञात्वा न विच्यवति मुच्यते
evaṃ yo veda deveśi advaitaṃ paramākṣaram ||
sa sarvaṃ veda naivānyo bhedakarttā narādhamaḥ
||71||एवं यो वेद देवेशि अद्वैतं परमाक्षरम् ॥
स सर्वं वेद नैवान्यो भेदकर्त्ता नराधमः
ekarūpaṃ paraṃ brahma kāryabhāvātpṛthaksthitaḥ ||
yastaṃ dveṣṭi varārohe brahmadveṣṭā sa ucyate
||72||एकरूपं परं ब्रह्म कार्यभावात्पृथक्स्थितः ॥
यस्तं द्वेष्टि वरारोहे ब्रह्मद्वेष्टा स उच्यते
dakṣiṇāṃge sthito brahmā vāmāṃge mama keśavaḥ ||
yastayordveṣamādhatte sa dveṣṭā mama bhāmini
||73||दक्षिणांगे स्थितो ब्रह्मा वामांगे मम केशवः ॥
यस्तयोर्द्वेषमाधत्ते स द्वेष्टा मम भामिनि
evaṃ jñātvā varārohe hyabhinnenāntarātmanā ||
brahmāṇaṃ keśavaṃ rudramekarūpeṇa pūja yet
||74||एवं ज्ञात्वा वरारोहे ह्यभिन्नेनान्तरात्मना ॥
ब्रह्माणं केशवं रुद्रमेकरूपेण पूज येत्
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye madhyayātrāyāṃ brahma māhātmyavarṇanaṃnāma pañcādhikaśatatamo'dhyāyaḥ || 105 ||