tato gacchenmahādevi yatra cakradharaḥ sthitaḥ
īśvara uvāca
tato gacchenmahādevi yatra cakradharaḥ sthitaḥ ||
daṃḍapāṇiśca deveśi yatraikasthānasaṃsthitaḥ
||1||ततो गच्छेन्महादेवि यत्र चक्रधरः स्थितः ॥
दंडपाणिश्च देवेशि यत्रैकस्थानसंस्थितः
caṃdreśātpūrvadigbhāge |
someśāduttaresthitaḥ) ||
dhanuṣāṃ paṃcasaṃsthāne gaṃdharveśātsamīpataḥ
||2||चंद्रेशात्पूर्वदिग्भागे ।
सोमेशादुत्तरेस्थितः) ॥
धनुषां पंचसंस्थाने गंधर्वेशात्समीपतः
umāyā nairṛte bhāge brahmadevarṣisaṃsthitaḥ ||
tasyotpattiṃ pravakṣyāmi sarvapātakanāśinīm
||3||उमाया नैर्ऋते भागे ब्रह्मदेवर्षिसंस्थितः ॥
तस्योत्पत्तिं प्रवक्ष्यामि सर्वपातकनाशिनीम्
pauṃḍrako vāsudevastu vārāṇasyāṃ purā'bhavat ||
tena śrutaṃ purāṇaṃ tu paṭhyamānaṃ dvijātibhiḥ
||4||पौंड्रको वासुदेवस्तु वाराणस्यां पुराऽभवत् ॥
तेन श्रुतं पुराणं तु पठ्यमानं द्विजातिभिः
kalpādau dvāparāṃte tu kṣatriyāṇāṃ niveśane ||
avatāraṃ mahābāhuvāsudevaḥ kariṣyati
||5||कल्पादौ द्वापरांते तु क्षत्रियाणां निवेशने ॥
अवतारं महाबाहुवासुदेवः करिष्यति
sa tu mūḍhamatirmene ahaṃ viṣṇuriti priye ||
cihnāni dhārayāmāsa cakrādīni varānane
||6||स तु मूढमतिर्मेने अहं विष्णुरिति प्रिये ॥
चिह्नानि धारयामास चक्रादीनि वरानने
sa dūtaṃ preṣayāmāsa dvārakāyāṃ mahodaram ||
sa gatvā prāha viṣṇuṃ vai cakrādīni parityaja
||7||स दूतं प्रेषयामास द्वारकायां महोदरम् ॥
स गत्वा प्राह विष्णुं वै चक्रादीनि परित्यज
ityāha pauṃḍrako rājā nacedvadhamavā psyasi ||
tataśca bhagavānviṣṇuḥ prāhāsya ruciraṃ vacaḥ
||8||इत्याह पौंड्रको राजा नचेद्वधमवा प्स्यसि ॥
ततश्च भगवान्विष्णुः प्राहास्य रुचिरं वचः
vācyaḥ sa pauṃḍrako rājā tvayā haṃta vaco mama ||
gṛhītacakra evāhaṃ kāśīmāgamya te purīm
||9||वाच्यः स पौंड्रको राजा त्वया हंत वचो मम ॥
गृहीतचक्र एवाहं काशीमागम्य ते पुरीम्
saṃtyakṣyāmi tataścakraṃ gadāṃ cemāmasaṃśayam ||
tadgrāhyaṃ bhavatā cakramanyadvā yattavepsitam
||10||संत्यक्ष्यामि ततश्चक्रं गदां चेमामसंशयम् ॥
तद्ग्राह्यं भवता चक्रमन्यद्वा यत्तवेप्सितम्
ityukte'tha gate dūte saṃsmṛtyā'bhyā gataṃ hariḥ ||
garutmantaṃ samāruhya tvaritastatpuraṃ yayau
||11||इत्युक्तेऽथ गते दूते संस्मृत्याऽभ्या गतं हरिः ॥
गरुत्मन्तं समारुह्य त्वरितस्तत्पुरं ययौ
mitrasnehāttatastasya kāśirājaḥ sahānugaḥ ||
sarvasainyaparīvārastataḥ pauṃḍramupāyayau
||12||मित्रस्नेहात्ततस्तस्य काशिराजः सहानुगः ॥
सर्वसैन्यपरीवारस्ततः पौंड्रमुपाययौ
tato balena mahatā kāśirājabalena ca ||
pauṃḍrako vāsudevo'sau keśavābhimukho yayau
||13||ततो बलेन महता काशिराजबलेन च ॥
पौंड्रको वासुदेवोऽसौ केशवाभिमुखो ययौ
taṃ dadarśa harirdūrāddurvāre syaṃdane sthitam ||
cakrahastaṃ gadāśārṅgasaṃyutaṃ garuḍadhvajam
||14||तं ददर्श हरिर्दूराद्दुर्वारे स्यंदने स्थितम् ॥
चक्रहस्तं गदाशार्ङ्गसंयुतं गरुडध्वजम्
taṃ dṛṣṭvā bhāvagaṃbhīraṃ jahāsa garuḍadhvajaḥ ||
uvāca pauṃḍrakaṃ mūḍhamātmacihnopalakṣitam
||15||तं दृष्ट्वा भावगंभीरं जहास गरुडध्वजः ॥
उवाच पौंड्रकं मूढमात्मचिह्नोपलक्षितम्
pauṃḍrakoktaṃ tvayā yattu dūtavaktreṇa māṃ prati ||
samutsṛjeti cihnāni tacca sarvaṃ tyajāmyaham
||16||पौंड्रकोक्तं त्वया यत्तु दूतवक्त्रेण मां प्रति ॥
समुत्सृजेति चिह्नानि तच्च सर्वं त्यजाम्यहम्
cakrametatsamutsṛṣṭaṃ gadeyaṃ ca visa rjitā ||
garutmāneṣa te gatvā samārohatu vai dhvajam
||17||चक्रमेतत्समुत्सृष्टं गदेयं च विस र्जिता ॥
गरुत्मानेष ते गत्वा समारोहतु वै ध्वजम्
ityuccārya vimuktena cakreṇāsau nipātitaḥ ||
rathaśca gadayā bhagno gajāścā śvāśca cūrṇitāḥ
||18||इत्युच्चार्य विमुक्तेन चक्रेणासौ निपातितः ॥
रथश्च गदया भग्नो गजाश्चा श्वाश्च चूर्णिताः
tato hāhākṛte loke kāśinātho mahābalī ||
yuyudhe vāsudevena mitraduḥkhena duḥkhitaḥ
||19||ततो हाहाकृते लोके काशिनाथो महाबली ॥
युयुधे वासुदेवेन मित्रदुःखेन दुःखितः
tataḥ śārṅgavinirmuktaiśchittvā tasya śaraiḥ śiraḥ ||
kāśīpuryāṃ sa cikṣepa kurvam̐llokasya vismayam
||20||ततः शार्ङ्गविनिर्मुक्तैश्छित्त्वा तस्य शरैः शिरः ॥
काशीपुर्यां स चिक्षेप कुर्वँल्लोकस्य विस्मयम्
hatvā tu pauṃḍrakaṃ śauriḥ kāśirājaṃ ca sānu gam ||
punardvāravatīṃ prāpto mṛgayāyā gato yathā
||21||हत्वा तु पौंड्रकं शौरिः काशिराजं च सानु गम् ॥
पुनर्द्वारवतीं प्राप्तो मृगयाया गतो यथा
tataḥ kāśipateḥ putraḥ piturduḥkhena duḥkhitaḥ ||
śaṃkaraṃ toṣayāmāsa sa ca tasmai varaṃ dadau
||22||ततः काशिपतेः पुत्रः पितुर्दुःखेन दुःखितः ॥
शंकरं तोषयामास स च तस्मै वरं ददौ
sa vavre bhagavankṛtyā piturhaṃturvadhāya me ||
samuttiṣṭhatu kṛṣṇasya tvatprasādātsureśvara
||23||स वव्रे भगवन्कृत्या पितुर्हंतुर्वधाय मे ॥
समुत्तिष्ठतु कृष्णस्य त्वत्प्रसादात्सुरेश्वर
evaṃ bhaviṣyatītyukte dakṣiṇāgnestu madhyataḥ ||
mahākṛtyā samuttasthau prasthitā dvārakāṃ prati
||24||एवं भविष्यतीत्युक्ते दक्षिणाग्नेस्तु मध्यतः ॥
महाकृत्या समुत्तस्थौ प्रस्थिता द्वारकां प्रति
jvālāmālākarālāṃ tāṃ yādavā bhayavihvalāḥ ||
dṛṣṭvā janārddanaṃ sarve śaraṇārthamupāgatāḥ
||25||ज्वालामालाकरालां तां यादवा भयविह्वलाः ॥
दृष्ट्वा जनार्द्दनं सर्वे शरणार्थमुपागताः
tataḥ sudarśanaṃ tasyā mumoca garuḍadhvajaḥ ||
vadhāya sā tato bhagnā cakratejo'bhipīḍitā
||26||ततः सुदर्शनं तस्या मुमोच गरुडध्वजः ॥
वधाय सा ततो भग्ना चक्रतेजोऽभिपीडिता
kṛtyāmanujagāmāśu viṣṇoścakraṃ sudarśanam ||
kṛtyā vārāṇasīṃ prāptā tasyāścakraṃ tu pṛṣṭhataḥ
||27||कृत्यामनुजगामाशु विष्णोश्चक्रं सुदर्शनम् ॥
कृत्या वाराणसीं प्राप्ता तस्याश्चक्रं तु पृष्ठतः
tataḥ sā bhayasaṃtrastā śaṃkaraṃ śaraṇaṃ gatā ||
somanāthaṃ jagannāthaṃ nānyaḥ śakto hi rakṣitum
||28||ततः सा भयसंत्रस्ता शंकरं शरणं गता ॥
सोमनाथं जगन्नाथं नान्यः शक्तो हि रक्षितुम्
tataścakraṃ varairbāṇaistāḍayāmāsa śaṃkaraḥ ||
tacca dvāravatīṃ prāptaṃ śivasāyakamiśritam
||29||ततश्चक्रं वरैर्बाणैस्ताडयामास शंकरः ॥
तच्च द्वारवतीं प्राप्तं शिवसायकमिश्रितम्
taddṛṣṭvā śivanāmāṃkaistāḍitaṃ bhagavānhariḥ ||
cakraṃ śaraistataḥ kuddho gṛhītvā ca kareṇa tat ||
jagāma tatra yatrāste someśaḥ kālabhairavaḥ ||
7.1.99.30 sa gatvā roṣa tāmrākṣaścakrodyatakaraḥ sthitaḥ ||
kṛtyāṃ haṃtuṃ matiṃ cakre kālabhairavanirmitām
||31||तद्दृष्ट्वा शिवनामांकैस्ताडितं भगवान्हरिः ॥
चक्रं शरैस्ततः कुद्धो गृहीत्वा च करेण तत् ॥
जगाम तत्र यत्रास्ते सोमेशः कालभैरवः ॥
7.1.99.३० स गत्वा रोष ताम्राक्षश्चक्रोद्यतकरः स्थितः ॥
कृत्यां हंतुं मतिं चक्रे कालभैरवनिर्मिताम्
dṛṣṭo devaistataḥ sarvaidaṃḍapāṇigaṇena ca ||
devānāṃ prekṣatāṃ tatra daṇḍapāṇirmahāgaṇaḥ ||
cakrodyatakaraṃ dṛṣṭvā viṣṇuṃ prāhābjalocanam
||32||दृष्टो देवैस्ततः सर्वैदंडपाणिगणेन च ॥
देवानां प्रेक्षतां तत्र दण्डपाणिर्महागणः ॥
चक्रोद्यतकरं दृष्ट्वा विष्णुं प्राहाब्जलोचनम्
daṃḍapāṇiruvāca
mā krodhaṃ kuru deveśa kṛtyāṃ prati jagatprabho
||33||मा क्रोधं कुरु देवेश कृत्यां प्रति जगत्प्रभो
amoghaṃ yudhi te cakraṃ kṛtyā cāpi ca śāṃkarī ||
evaṃ cakra vinirmukte bhavetkodho hare yadi ||
bhaviṣyati mahadduḥkhaṃ lokānāṃ saṃkṣayo hi vā
||34||अमोघं युधि ते चक्रं कृत्या चापि च शांकरी ॥
एवं चक्र विनिर्मुक्ते भवेत्कोधो हरे यदि ॥
भविष्यति महद्दुःखं लोकानां संक्षयो हि वा
na moktavyamataścakra śṛṇu bhūyo vacaśca naḥ ||
atra sthāne niyukto'haṃ śaṃkareṇa purā hare
||35||न मोक्तव्यमतश्चक्र शृणु भूयो वचश्च नः ॥
अत्र स्थाने नियुक्तोऽहं शंकरेण पुरा हरे
pāpināṃ rakṣaṇārthaṃ vai vighnārthaṃ duṣṭacetasām ||
tasmāttvaṃ mama sāṃnidhye tiṣṭha cakradharo hare
||36||पापिनां रक्षणार्थं वै विघ्नार्थं दुष्टचेतसाम् ॥
तस्मात्त्वं मम सांनिध्ये तिष्ठ चक्रधरो हरे
atra cakradharaṃ devaṃ pūjayiṣyaṃti mānavāḥ ||
dhūpamālyopahāraiśca naivedyairvivi dhairapi
||37||अत्र चक्रधरं देवं पूजयिष्यंति मानवाः ॥
धूपमाल्योपहारैश्च नैवेद्यैर्विवि धैरपि
viṣṇuruvāca
eṣa eva nivṛttohaṃ tava vākyāṃkuśena vai ||
atra cakrodyatakaraḥ sthāsye tava samīpataḥ
||38||एष एव निवृत्तोहं तव वाक्यांकुशेन वै ॥
अत्र चक्रोद्यतकरः स्थास्ये तव समीपतः
evaṃ hi sthitodevastatra cakradharaḥ priye ||
daṃḍapāṇiśca bhagavānmama rūpī gaṇeśvaraḥ
||39||एवं हि स्थितोदेवस्तत्र चक्रधरः प्रिये ॥
दंडपाणिश्च भगवान्मम रूपी गणेश्वरः
yastau pūjayate bhaktyā daṃḍapāṇiharī kramāt ||
sa pāpa kaṃcukairmukto gacchecchivapuraṃ naraḥ
||40||यस्तौ पूजयते भक्त्या दंडपाणिहरी क्रमात् ॥
स पाप कंचुकैर्मुक्तो गच्छेच्छिवपुरं नरः
māghe māsi caturddaśyāṃ kṛṣṇāṣṭamyāṃ viśeṣataḥ ||
gaṃdhadhūpopahārairyaḥ pūjayeddaṇḍanāyakam ||
tasya kṣetre nivasato na vighnaṃ jāyate kvacit
||41||माघे मासि चतुर्द्दश्यां कृष्णाष्टम्यां विशेषतः ॥
गंधधूपोपहारैर्यः पूजयेद्दण्डनायकम् ॥
तस्य क्षेत्रे निवसतो न विघ्नं जायते क्वचित्
ekādaśyāṃ jitāhāro yo'rcayeccakrapāṇinam ||
sa muktaḥ pātakaiḥ sarvairyāti viṣṇoḥ salokatām
||42||एकादश्यां जिताहारो योऽर्चयेच्चक्रपाणिनम् ॥
स मुक्तः पातकैः सर्वैर्याति विष्णोः सलोकताम्
iti saṃkṣepataḥ proktaṃ māhātmyaṃ cakrapāṇinaḥ ||
daṇḍapāṇigaṇasyāpi śrutaṃ pāpaughanāśanam
||43||इति संक्षेपतः प्रोक्तं माहात्म्यं चक्रपाणिनः ॥
दण्डपाणिगणस्यापि श्रुतं पापौघनाशनम्
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśīti sāhasryāṃ sahitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye madhyayātrāyāṃ daṇḍapāṇicakradharamāhātmyavarṇanaṃnāmekonaśatatamo'dhyāyaḥ || 99 ||