śāpapradānavarṇanam
īśvara uvāca
tato gacchenmahādevi tayoruttarasaṃsthitam ||
tathā vāyavyadigbhāge brahmaṇo bālarūpiṇaḥ
||1||ततो गच्छेन्महादेवि तयोरुत्तरसंस्थितम् ॥
तथा वायव्यदिग्भागे ब्रह्मणो बालरूपिणः
sāṃbādityaṃ suraśreṣṭhe yaḥ sāṃbena pratiṣṭhitaḥ ||
sthānāni trīṇi devasya dvīpe'sminbhāskarasya tu
||2||सांबादित्यं सुरश्रेष्ठे यः सांबेन प्रतिष्ठितः ॥
स्थानानि त्रीणि देवस्य द्वीपेऽस्मिन्भास्करस्य तु
pūrvaṃ mitravanaṃ nāma tathā muṇḍīramucyate ||
prabhāsakṣetramāsthāya sāṃbādityastṛtīyakaḥ
||3||पूर्वं मित्रवनं नाम तथा मुण्डीरमुच्यते ॥
प्रभासक्षेत्रमास्थाय सांबादित्यस्तृतीयकः
tasminkṣetre mahādevi puraṃ yatsāṃbasaṃjñakam ||
dvitīyaṃ śāśvataṃ sthānaṃ tatra sūryasya nityaśaḥ
||4||तस्मिन्क्षेत्रे महादेवि पुरं यत्सांबसंज्ञकम् ॥
द्वितीयं शाश्वतं स्थानं तत्र सूर्यस्य नित्यशः
prītyā sāṃba sya tatrārko janasyānugrahāya ca ||
tatra dvādaśabhāgena mitro maitreṇa cakṣuṣā
||5||प्रीत्या सांब स्य तत्रार्को जनस्यानुग्रहाय च ॥
तत्र द्वादशभागेन मित्रो मैत्रेण चक्षुषा
avalokayañjagatsarvaṃ śreyorthaṃ tiṣṭhate sadā ||
prayuktāṃ vidhivatpūjāṃ gṛhṇāti bhagavānsvayam
||6||अवलोकयञ्जगत्सर्वं श्रेयोर्थं तिष्ठते सदा ॥
प्रयुक्तां विधिवत्पूजां गृह्णाति भगवान्स्वयम्
devyuvāca
ko'yaṃ sāṃbaḥ sutaḥ kasya yasya nāmnā raveḥ puram ||
yasya vā'yaṃ sahasrāṃśurvaradaḥ puṇyakarmaṇaḥ
||7||कोऽयं सांबः सुतः कस्य यस्य नाम्ना रवेः पुरम् ॥
यस्य वाऽयं सहस्रांशुर्वरदः पुण्यकर्मणः
īśvara uvāca
ya ete dvādaśādityā virājante mahābalāḥ ||
teṣāṃ yo viṣṇusaṃjñastu sarvalokeṣu viśrutaḥ
||8||य एते द्वादशादित्या विराजन्ते महाबलाः ॥
तेषां यो विष्णुसंज्ञस्तु सर्वलोकेषु विश्रुतः
ihāsau vāsudevatvamavāpa bhagavānvibhuḥ
||9||इहासौ वासुदेवत्वमवाप भगवान्विभुः
tasya sāṃbaḥ suto jajñe jāṃbavatyāṃ mahābalaḥ ||
sa tu pitrā bhṛśaṃ śaptaḥ kuṣṭharogamavāptavān ||
tena saṃsthāpitaḥ sūryo nijanāmnā puraṃ kṛtam
||10||तस्य सांबः सुतो जज्ञे जांबवत्यां महाबलः ॥
स तु पित्रा भृशं शप्तः कुष्ठरोगमवाप्तवान् ॥
तेन संस्थापितः सूर्यो निजनाम्ना पुरं कृतम्
devyuvāca
śaptaḥ kasminnimitte'sau pitrā putraḥ svayaṃ punaḥ ||
nālpaṃ syātkāraṇaṃ deva yenāsau śaptavānsutam
||11||शप्तः कस्मिन्निमित्तेऽसौ पित्रा पुत्रः स्वयं पुनः ॥
नाल्पं स्यात्कारणं देव येनासौ शप्तवान्सुतम्
īśvara uvāca
śṛṇuṣvāvahitā bhūtvā tasya yacchāpakāraṇam ||
durvāsānāma bhagavānmamaivāṃśasamudbhavaḥ
||12||शृणुष्वावहिता भूत्वा तस्य यच्छापकारणम् ॥
दुर्वासानाम भगवान्ममैवांशसमुद्भवः
aṭamānaḥ sa bhagavāṃstrīṃllokānpracacāra ha ||
atha prāpto dvāravatīṃ lokāḥ saṃjajñire puraḥ
||13||अटमानः स भगवांस्त्रींल्लोकान्प्रचचार ह ॥
अथ प्राप्तो द्वारवतीं लोकाः संजज्ञिरे पुरः
tamāgatamṛṣiṃ dṛṣṭvā sāṃbo rūpeṇa garvitaḥ ||
piṃgākṣaṃ jaṭilaṃ rūkṣaṃ visvarūpaṃ kṛśaṃ tathā
||14||तमागतमृषिं दृष्ट्वा सांबो रूपेण गर्वितः ॥
पिंगाक्षं जटिलं रूक्षं विस्वरूपं कृशं तथा
avamānaṃ cakārāsau darśanātsparśanāttathā ||
dṛṣṭvā tasya mukhaṃ maṃdo vaktraṃ cakre tathātmanaḥ ||
cakre yadukulaśreṣṭho garvito yauvanena tu
||15||अवमानं चकारासौ दर्शनात्स्पर्शनात्तथा ॥
दृष्ट्वा तस्य मुखं मंदो वक्त्रं चक्रे तथात्मनः ॥
चक्रे यदुकुलश्रेष्ठो गर्वितो यौवनेन तु
atha kruddho mahātejā durvāsā ṛṣisattamaḥ ||
sāṃbaṃ provāca bhagavānvidhunvanmukhamātma naḥ
||16||अथ क्रुद्धो महातेजा दुर्वासा ऋषिसत्तमः ॥
सांबं प्रोवाच भगवान्विधुन्वन्मुखमात्म नः
yasmādvirūpaṃ māṃ dṛṣṭvā ātmarūpeṇa garvitaḥ ||
gamane darśane mahyamahaṃkāraḥ kṛto yataḥ ||
tasmāttvaṃ kuṣṭharogeṇa na cireṇa grasiṣyase
||17||यस्माद्विरूपं मां दृष्ट्वा आत्मरूपेण गर्वितः ॥
गमने दर्शने मह्यमहंकारः कृतो यतः ॥
तस्मात्त्वं कुष्ठरोगेण न चिरेण ग्रसिष्यसे
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye madhyayātrāyāṃ sāṃbādityamāhātmyopakrame sāṃbāya durvāsasā śāpapradānavarṇanaṃnāma śatatamo'dhyāyaḥ || 100 ||