tato gacchenmahādevi śaśāpānamiti smṛtam
īśvara uvāca
tato gacchenmahādevi śaśāpānamiti smṛtam ||
tasyaiva dakṣiṇe tīrthaṃ sarvapāpapraṇāśanam
||1||ततो गच्छेन्महादेवि शशापानमिति स्मृतम् ॥
तस्यैव दक्षिणे तीर्थं सर्वपापप्रणाशनम्
yasminsnātvā naraḥ samyaṅnāpamṛtyubhayaṃ labhet ||
śṛṇu yasmāttadutpattiṃ vadato mama vallabhe
||2||यस्मिन्स्नात्वा नरः सम्यङ्नापमृत्युभयं लभेत् ॥
शृणु यस्मात्तदुत्पत्तिं वदतो मम वल्लभे
mathitvā sāgaraṃ devā gṛhītvā'mṛtamuttamam ||
satvarāstatra te gatvā papuścaiva yathepsayā
||3||मथित्वा सागरं देवा गृहीत्वाऽमृतमुत्तमम् ॥
सत्वरास्तत्र ते गत्वा पपुश्चैव यथेप्सया
pibatāṃ tatra pīyūṣaṃ devānāṃ varavarṇini ||
biṃdavaḥ patitā bhūmau śataśotha sahasraśaḥ
||4||पिबतां तत्र पीयूषं देवानां वरवर्णिनि ॥
बिंदवः पतिता भूमौ शतशोथ सहस्रशः
etasminneva kāle tu śaśakastatra cāgataḥ ||
praviṣṭaḥ salile tatra tṛṣārto varavarṇini
||5||एतस्मिन्नेव काले तु शशकस्तत्र चागतः ॥
प्रविष्टः सलिले तत्र तृषार्तो वरवर्णिनि
amaratvamanuprāpto varddhate salilālaye ||
taṃ dṛṣṭvā tridaśāḥ sarve sparddhamānā muhurmuhuḥ ||
jñātvāmṛtānvitaṃ toyaṃ maṃtraṃ cakrurbhayānvitāḥ
||6||अमरत्वमनुप्राप्तो वर्द्धते सलिलालये ॥
तं दृष्ट्वा त्रिदशाः सर्वे स्पर्द्धमाना मुहुर्मुहुः ॥
ज्ञात्वामृतान्वितं तोयं मंत्रं चक्रुर्भयान्विताः
amṛtaṃ patitaṃ bhūmau bhakṣayiṣyaṃti mānavāḥ ||
tato'marttyā bhaviṣyaṃti nātra kāryā vicāraṇā
||7||अमृतं पतितं भूमौ भक्षयिष्यंति मानवाः ॥
ततोऽमर्त्त्या भविष्यंति नात्र कार्या विचारणा
tiryagyonyāṃ samutpannaḥ kṛpaṇaḥ śaśako hyayam ||
asmābhiḥ sparddhate tasmāttato bhayamupasthitam
||8||तिर्यग्योन्यां समुत्पन्नः कृपणः शशको ह्ययम् ॥
अस्माभिः स्पर्द्धते तस्मात्ततो भयमुपस्थितम्
atha prāpto niśānātho vyādhinā sa pariplutaḥ ||
abravīttridaśānsarvānamṛtaṃ me prayacchata
||9||अथ प्राप्तो निशानाथो व्याधिना स परिप्लुतः ॥
अब्रवीत्त्रिदशान्सर्वानमृतं मे प्रयच्छत
kṛcchreṇa mahatā prāpto nāhaṃ śakto visarpitum ||
athocustridaśāḥ sarve sarvamasmābhirbhakṣitam
||10||कृच्छ्रेण महता प्राप्तो नाहं शक्तो विसर्पितुम् ॥
अथोचुस्त्रिदशाः सर्वे सर्वमस्माभिर्भक्षितम्
vismṛtastvaṃ niśānātha cirātkasmādihāgataḥ ||
kuruṣva vacanaṃ caṃdra asmākaṃ timirāpaha
||11||विस्मृतस्त्वं निशानाथ चिरात्कस्मादिहागतः ॥
कुरुष्व वचनं चंद्र अस्माकं तिमिरापह
asmiñjale'mṛtaṃ bhūri patitaṃ pibatāṃ hi naḥ ||
tatpibasva niśānātha sarvametajjalāśayam
||12||अस्मिञ्जलेऽमृतं भूरि पतितं पिबतां हि नः ॥
तत्पिबस्व निशानाथ सर्वमेतज्जलाशयम्
arddhaṃ nipatitaṃ cātra satyametanniśāmaya ||
teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā śītaraśmistvarānvitaḥ
||13||अर्द्धं निपतितं चात्र सत्यमेतन्निशामय ॥
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा शीतरश्मिस्त्वरान्वितः
tṛṣārto vā'pibattoyaṃ śaśakena samanvitam ||
asthiśeṣaṃ tu tattasya kāyaṃ pīyūṣabhakṣaṇāt
||14||तृषार्तो वाऽपिबत्तोयं शशकेन समन्वितम् ॥
अस्थिशेषं तु तत्तस्य कायं पीयूषभक्षणात्
tatkṣaṇātpuṣṭimagamatkāṃtyā paramayā yutaḥ ||
dhātuṣu kṣīyamāṇeṣu puṣṭo hi sudhayā hi saḥ
||15||तत्क्षणात्पुष्टिमगमत्कांत्या परमया युतः ॥
धातुषु क्षीयमाणेषु पुष्टो हि सुधया हि सः
sa cāpi śaśakastasya na mṛto jaṭharaṃ gataḥ ||
adyāpi dṛśyate tatra dehe pīyūṣabhakṣaṇāt
||16||स चापि शशकस्तस्य न मृतो जठरं गतः ॥
अद्यापि दृश्यते तत्र देहे पीयूषभक्षणात्
tatkṣaṇāttuṣṭimagamatkāṃtyā paramayā yutaḥ ||
abruvankhanyatāmetadyathā bhūyo jalaṃ bhavet
||17||तत्क्षणात्तुष्टिमगमत्कांत्या परमया युतः ॥
अब्रुवन्खन्यतामेतद्यथा भूयो जलं भवेत्
asmākaṃ saṃgamādetacchuṣkaṃ śvabhraṃ jalāśayam ||
tadyuktaṃ ca kṛtaṃ karma naitatsādhuviceṣṭitam
||18||अस्माकं संगमादेतच्छुष्कं श्वभ्रं जलाशयम् ॥
तद्युक्तं च कृतं कर्म नैतत्साधुविचेष्टितम्
tato'khanaṃśca te sarve yāvattoyavinirgamaḥ ||
athābruvaṃstataḥ sarve harṣeṇa mahatānvitāḥ
||19||ततोऽखनंश्च ते सर्वे यावत्तोयविनिर्गमः ॥
अथाब्रुवंस्ततः सर्वे हर्षेण महतान्विताः
yasmācchaśena saṃyuktaṃ pītametajjalāśayam ||
caṃdreṇa hi śaśāpānaṃ tasmādetadbhaviṣyati
||20||यस्माच्छशेन संयुक्तं पीतमेतज्जलाशयम् ॥
चंद्रेण हि शशापानं तस्मादेतद्भविष्यति
atrāgatya naraḥ snānaṃ yaḥ kariṣyati bhaktitaḥ ||
sa yāsyati paraṃ sthānaṃ yatra devo maheśvaraḥ
||21||अत्रागत्य नरः स्नानं यः करिष्यति भक्तितः ॥
स यास्यति परं स्थानं यत्र देवो महेश्वरः
atrānnaṃ saṃpradāsyaṃti brāhmaṇebhyaḥ samā hitāḥ ||
sarvayajñaphalaṃ teṣāṃ bhaviṣyati na saṃśayaḥ
||22||अत्रान्नं संप्रदास्यंति ब्राह्मणेभ्यः समा हिताः ॥
सर्वयज्ञफलं तेषां भविष्यति न संशयः
asmindṛṣṭe surāḥ sarve dṛṣṭāḥ syuḥ sarvadevatāḥ ||
evamuktvā surāḥ sarve jagmuścaiva surālayam
||23||अस्मिन्दृष्टे सुराः सर्वे दृष्टाः स्युः सर्वदेवताः ॥
एवमुक्त्वा सुराः सर्वे जग्मुश्चैव सुरालयम्
atha kālena mahatā prāptā tatra sarasvatī ||
vaḍavāgniṃ samādāya tayānuplāvitaṃ punaḥ
||24||अथ कालेन महता प्राप्ता तत्र सरस्वती ॥
वडवाग्निं समादाय तयानुप्लावितं पुनः
tato medhyataraṃ jātaṃ tīrthaṃ ca varavarṇini ||
tasmātsarvaprayatnena tatra snānaṃ samācaret
||25||ततो मेध्यतरं जातं तीर्थं च वरवर्णिनि ॥
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्र स्नानं समाचरेत्
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye śaśāpānamāhātmyavarṇanaṃnāmāṣṭāpañcāśaduttaradviśatatamo'dhyāyaḥ || 258 ||