tato gacchenmahādevi hiraṇyāpārśvataḥ sthitam
īśvara uvāca
tato gacchenmahādevi hiraṇyāpārśvataḥ sthitam ||
pratyuktaṃ nāgarādityaṃ sarvavyādhivināśanam
||1||ततो गच्छेन्महादेवि हिरण्यापार्श्वतः स्थितम् ॥
प्रत्युक्तं नागरादित्यं सर्वव्याधिविनाशनम्
purā satrājitā rājñā dvāravatyāṃ gatena tu ||
ārādhito bhāskaro'bhūdyādavena mahātmanā
||2||पुरा सत्राजिता राज्ञा द्वारवत्यां गतेन तु ॥
आराधितो भास्करोऽभूद्यादवेन महात्मना
mahāvratamupāsthāya nighnaputreṇa dhīmatā ||
tasya tuṣṭastadā bhānuḥ syamantakamaṇiṃ dadau
||3||महाव्रतमुपास्थाय निघ्नपुत्रेण धीमता ॥
तस्य तुष्टस्तदा भानुः स्यमन्तकमणिं ददौ
sa maṇiḥ savate nityaṃ bhārānaṣṭau dinedine ||
(savate- sūte) suvarṇasya suśuddhasya bhaktyā vratatapoyutaḥ
||4||स मणिः सवते नित्यं भारानष्टौ दिनेदिने ॥
(सवते- सूते) सुवर्णस्य सुशुद्धस्य भक्त्या व्रततपोयुतः
bhūyo'pi bhānunā prokto varaṃ brūhi varānane ||
sa cāha devadeveśaṃ bhāskaraṃ vāritaskaram
||5||भूयोऽपि भानुना प्रोक्तो वरं ब्रूहि वरानने ॥
स चाह देवदेवेशं भास्करं वारितस्करम्
yadi tuṣṭo'si me deva varadānaṃ karoṣi ca ||
atraiva cāśrame puṇye nityaṃ saṃnihito bhava
||6||यदि तुष्टोऽसि मे देव वरदानं करोषि च ॥
अत्रैव चाश्रमे पुण्ये नित्यं संनिहितो भव
evaṃ bhaviṣyatītyuktvā sūryaḥ satrājitaṃ nṛpam ||
abhinaṃdya varaṃ tasya tatraivādarśanaṃ gataḥ
||7||एवं भविष्यतीत्युक्त्वा सूर्यः सत्राजितं नृपम् ॥
अभिनंद्य वरं तस्य तत्रैवादर्शनं गतः
tenāpi nighnaputreṇa devadevasya bhāsvataḥ ||
sthāpitā pratimā śubhrā tatraiva varavarṇini
||8||तेनापि निघ्नपुत्रेण देवदेवस्य भास्वतः ॥
स्थापिता प्रतिमा शुभ्रा तत्रैव वरवर्णिनि
śaṃkhaduṃdubhinirghoṣairbrahmaghoṣaiścapuṣkalaiḥ ||
tatastunāgarānsarvānsamāhūya dvijottamān ||
abravītpraṇato bhūtvā dattvā vṛttimanuttamām
||9||शंखदुंदुभिनिर्घोषैर्ब्रह्मघोषैश्चपुष्कलैः ॥
ततस्तुनागरान्सर्वान्समाहूय द्विजोत्तमान् ॥
अब्रवीत्प्रणतो भूत्वा दत्त्वा वृत्तिमनुत्तमाम्
yuṣmatpādaprasādena sūryasyānugraheṇa vai ||
sādhayitvā tapaścograṃ sthāpitā pratimā mayā
||10||युष्मत्पादप्रसादेन सूर्यस्यानुग्रहेण वै ॥
साधयित्वा तपश्चोग्रं स्थापिता प्रतिमा मया
iṃdralokādihānītā jitvā śakraṃ surāriṇā ||
daśānanasya putreṇa laṃkāyāṃ sthāpitā purā
||11||इंद्रलोकादिहानीता जित्वा शक्रं सुरारिणा ॥
दशाननस्य पुत्रेण लंकायां स्थापिता पुरा
taṃ nihatya tu rāmeṇa lakṣmaṇānugatena vai ||
ayodhyāyāṃ samānītā saumitrijayalakṣikā
||12||तं निहत्य तु रामेण लक्ष्मणानुगतेन वै ॥
अयोध्यायां समानीता सौमित्रिजयलक्षिका
mitrāvaruṇaputrāya vasiṣṭhāya samarpitā ||
tenāpi mama tuṣṭena dvārakāyāṃ niveditā
||13||मित्रावरुणपुत्राय वसिष्ठाय समर्पिता ॥
तेनापि मम तुष्टेन द्वारकायां निवेदिता
mayāpi sthāpitā cātra jñātvā kṣetramanuttamam ||
kimatra bahunoktena bhavadbhiḥ sarvathaiva hi
||14||मयापि स्थापिता चात्र ज्ञात्वा क्षेत्रमनुत्तमम् ॥
किमत्र बहुनोक्तेन भवद्भिः सर्वथैव हि
paripālyā prayatnena yāvaccaṃdrārkatārakam ||
tasmādyuṣmākamādiṣṭā pratimeyaṃ mayā śubhā
||15||परिपाल्या प्रयत्नेन यावच्चंद्रार्कतारकम् ॥
तस्माद्युष्माकमादिष्टा प्रतिमेयं मया शुभा
nāgarāṇāṃ tu viprāṇāṃ someśapuravāsinām ||
tasmānnāma mayā dattaṃ nāgarādityameva hi
||16||नागराणां तु विप्राणां सोमेशपुरवासिनाम् ॥
तस्मान्नाम मया दत्तं नागरादित्यमेव हि
brāhmaṇā ūcuḥ
sarvameva kariṣyāmo devasya paripālanam ||
yāvanmahī ca caṃdrārkau yāvattiṣṭhati sāgaraḥ ||
tāvatte hyakṣayā kīrtiḥ sthāne cāsminbhaviṣyati
||17||सर्वमेव करिष्यामो देवस्य परिपालनम् ॥
यावन्मही च चंद्रार्कौ यावत्तिष्ठति सागरः ॥
तावत्ते ह्यक्षया कीर्तिः स्थाने चास्मिन्भविष्यति
evamuktvā tu te sarve nāgarā dvijapuṃgavāḥ ||
rājāpi tuṣṭaḥ prayayau tadā dvāravatīṃ purīm
||18||एवमुक्त्वा तु ते सर्वे नागरा द्विजपुंगवाः ॥
राजापि तुष्टः प्रययौ तदा द्वारवतीं पुरीम्
īśvara uvāca
śṛṇu devi pravakṣyāmi tasmindṛṣṭe tu yatphalam ||
gośatasya prayāgeṣu samyagdattasya yatphalam ||
tatphalaṃ samavāpnoti nāgarārkasya darśanāt
||19||शृणु देवि प्रवक्ष्यामि तस्मिन्दृष्टे तु यत्फलम् ॥
गोशतस्य प्रयागेषु सम्यग्दत्तस्य यत्फलम् ॥
तत्फलं समवाप्नोति नागरार्कस्य दर्शनात्
dāridryaduḥkhaśokārtteḥ konyosti haraṇakṣamaḥ ||
prabhāse pāvane kṣetre muktvā nāgarabhāskaram
||20||दारिद्र्यदुःखशोकार्त्तेः कोन्योस्ति हरणक्षमः ॥
प्रभासे पावने क्षेत्रे मुक्त्वा नागरभास्करम्
baṃdhakuṣṭhādikaṃ duḥkhaṃ ye bhajaṃtyalpabuddhayaḥ ||
tatra te naiva jānaṃti vaidyaṃ nāgarabhāskaram
||21||बंधकुष्ठादिकं दुःखं ये भजंत्यल्पबुद्धयः ॥
तत्र ते नैव जानंति वैद्यं नागरभास्करम्
snātvā hiraṇyātoyena yastaṃ pūjayate naraḥ ||
kalpakoṭisahasrāṇi sūryaloke mahīyate
||22||स्नात्वा हिरण्यातोयेन यस्तं पूजयते नरः ॥
कल्पकोटिसहस्राणि सूर्यलोके महीयते
śuklapakṣe tu saptamyāṃ yadā saṃkramate raviḥ ||
mahājayā tadā khyātā saptamī bhāskarapriyā
||23||शुक्लपक्षे तु सप्तम्यां यदा संक्रमते रविः ॥
महाजया तदा ख्याता सप्तमी भास्करप्रिया
snānaṃ dānaṃ japo homaḥ pitṛdevābhipūjanam ||
sarvaṃ koṭiguṇaṃ proktaṃ bhāskarasyavaco yathā
||24||स्नानं दानं जपो होमः पितृदेवाभिपूजनम् ॥
सर्वं कोटिगुणं प्रोक्तं भास्करस्यवचो यथा
ekaṃ yo bhojayettatra brāhmaṇaṃ sūryasaṃnidhau ||
koṭibhojyaṃ kṛtaṃ tena ityāha bhagavānhariḥ
||25||एकं यो भोजयेत्तत्र ब्राह्मणं सूर्यसंनिधौ ॥
कोटिभोज्यं कृतं तेन इत्याह भगवान्हरिः
etanmayā te kathitaṃ purā noktaṃ varānane ||
yaḥ śṛṇoti naro bhaktyā sa gacchedbhāskaraṃ padam
||26||एतन्मया ते कथितं पुरा नोक्तं वरानने ॥
यः शृणोति नरो भक्त्या स गच्छेद्भास्करं पदम्
sūryasya devi nāmāni rahasyāni śṛṇuśva me ||
alaṃ nāmasahasreṇa paṭhasvainaṃ śubhaṃ stavam
||27||सूर्यस्य देवि नामानि रहस्यानि शृणुश्व मे ॥
अलं नामसहस्रेण पठस्वैनं शुभं स्तवम्
vikarttano vivasvāṃśca mārttaṃḍo bhāskaro raviḥ ||
lokaprakāśakaḥ śrīmām̐llokacakṣurgraheśvaraḥ
||28||विकर्त्तनो विवस्वांश्च मार्त्तंडो भास्करो रविः ॥
लोकप्रकाशकः श्रीमाँल्लोकचक्षुर्ग्रहेश्वरः
lokasākṣī trilokeśaḥ karttā harttā tamisrahā ||
tapanastāpanaścaiva śuciḥ saptāśvavāhanaḥ
||29||लोकसाक्षी त्रिलोकेशः कर्त्ता हर्त्ता तमिस्रहा ॥
तपनस्तापनश्चैव शुचिः सप्ताश्ववाहनः
gabhastihasto brahmā ca sarvadevanamaskṛtaḥ ||
ekaviṃśaka ityeṣa nāgarārkastavaḥ smṛtaḥ
||30||गभस्तिहस्तो ब्रह्मा च सर्वदेवनमस्कृतः ॥
एकविंशक इत्येष नागरार्कस्तवः स्मृतः
stavarāja iti khyātaḥ śarīrārogyavṛddhidaḥ
||31||स्तवराज इति ख्यातः शरीरारोग्यवृद्धिदः
ya etena mahādevi dve saṃdhye'stamanodaye ||
nāgarārkaṃ tu saṃstauti sa labhedvāṃchitaṃ phalam
||32||य एतेन महादेवि द्वे संध्येऽस्तमनोदये ॥
नागरार्कं तु संस्तौति स लभेद्वांछितं फलम्
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ sahitāyāṃ saptame prabhāsakhaṃḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye nāgarārkamāhātmyavarṇanaṃnāmaikonacatvāriṃśaduttaradviśatatamo 'dhyāyaḥ || 239 ||