kapilāṣaṣṭhīvratavidhānamāhātmyavarṇanam
īśvara uvāca
tato gacchenmahādevi kapileśvaramuttamam ||
śīrābhūṣaṇapūrveṇa koṭitīrthācca paścime
||1||ततो गच्छेन्महादेवि कपिलेश्वरमुत्तमम् ॥
शीराभूषणपूर्वेण कोटितीर्थाच्च पश्चिमे
jaradgaveśāddakṣiṇe samudrottaratastathā ||
etadvai kāpilaṃ kṣetraṃ nāpuṇyaiḥ prāpyate naraiḥ
||2||जरद्गवेशाद्दक्षिणे समुद्रोत्तरतस्तथा ॥
एतद्वै कापिलं क्षेत्रं नापुण्यैः प्राप्यते नरैः
kapilena purā devi yatra taptaṃ tapo mahat ||
varṣāṇāmayutaṃ sāgraṃ pratiṣṭhāpya maheśvaram
||3||कपिलेन पुरा देवि यत्र तप्तं तपो महत् ॥
वर्षाणामयुतं साग्रं प्रतिष्ठाप्य महेश्वरम्
samāhūtā tatra devī kapiladhārā mahānadī ||
samudramadhye sā'dyāpi puṇyavadbhiḥ pradṛśyate
||4||समाहूता तत्र देवी कपिलधारा महानदी ॥
समुद्रमध्ये साऽद्यापि पुण्यवद्भिः प्रदृश्यते
tatra snātvā mahādevi kapilāṣaṣṭhyāṃ viśeṣataḥ ||
kapilāṃ dāpayettatra gokoṭiphalabhāgbhavet
||5||तत्र स्नात्वा महादेवि कपिलाषष्ठ्यां विशेषतः ॥
कपिलां दापयेत्तत्र गोकोटिफलभाग्भवेत्
sarveṣāṃ caiva pāpānāṃ prāyaścittamidaṃ smṛtam ||
kapileśvaraṃ tu saṃpūjya kanyākoṭiphalaṃ labhet
||6||सर्वेषां चैव पापानां प्रायश्चित्तमिदं स्मृतम् ॥
कपिलेश्वरं तु संपूज्य कन्याकोटिफलं लभेत्
devyuvāca
āścaryaṃ mama deveśa kapilaṣaṣṭhyā maheśvara ||
vidhānaṃ śrotumicchāmi dānamantrādi pūrvakam
||7||आश्चर्यं मम देवेश कपिलषष्ठ्या महेश्वर ॥
विधानं श्रोतुमिच्छामि दानमन्त्रादि पूर्वकम्
īśvara uvāca
janmajīvitamadhye tu yadyekā labhyate naraiḥ ||
saṃyogayuktā sā ṣaṣṭhī tatkiṃ devi bravīmyaham
||8||जन्मजीवितमध्ये तु यद्येका लभ्यते नरैः ॥
संयोगयुक्ता सा षष्ठी तत्किं देवि ब्रवीम्यहम्
prauṣṭhapadyasite pakṣe ṣaṣṭhyāmaṃgārako yadi ||
vyatīpātaśca rohiṇyāṃ sā ṣaṣṭhī kapilā smṛtā
||9||प्रौष्ठपद्यसिते पक्षे षष्ठ्यामंगारको यदि ॥
व्यतीपातश्च रोहिण्यां सा षष्ठी कपिला स्मृता
tatra kṣetre naraḥ snātvā athavārkasthale śubhe ||
mṛdā śukla tilaiścaiva kapilāsaṃgame śubhe
||10||तत्र क्षेत्रे नरः स्नात्वा अथवार्कस्थले शुभे ॥
मृदा शुक्ल तिलैश्चैव कपिलासंगमे शुभे
kṛtasnānajapaḥ paścātsūryāyārghyaṃ nivedayet ||
raktacaṃdanatoyena karavīrayutena ca ||
kṛtvārghapātraṃ śirasi maṃtreṇānena dāpayet
||11||कृतस्नानजपः पश्चात्सूर्यायार्घ्यं निवेदयेत् ॥
रक्तचंदनतोयेन करवीरयुतेन च ॥
कृत्वार्घपात्रं शिरसि मंत्रेणानेन दापयेत्
namastrailokyanāthāya udbhāsitajagattraya ||
vedaraśme namastubhyaṃ gṛhāṇārghyaṃ namo'stu te
||12||नमस्त्रैलोक्यनाथाय उद्भासितजगत्त्रय ॥
वेदरश्मे नमस्तुभ्यं गृहाणार्घ्यं नमोऽस्तु ते
sūryaṃ pradakṣiṇīkṛtya saṃpūjya kapileśvaram ||
upalipte śubhe deśe puṣpākṣatavibhūṣite
||13||सूर्यं प्रदक्षिणीकृत्य संपूज्य कपिलेश्वरम् ॥
उपलिप्ते शुभे देशे पुष्पाक्षतविभूषिते
sthāpayedavraṇaṃ kumbhaṃ candanodakapūritam ||
paṃcaratnasamāyuktaṃ dūrvāpuṣpākṣatānvitam
||14||स्थापयेदव्रणं कुम्भं चन्दनोदकपूरितम् ॥
पंचरत्नसमायुक्तं दूर्वापुष्पाक्षतान्वितम्
raktavastrayugacchannaṃ tāmrapātreṇa saṃyutam ||
ratho rukmaphalasyaiva ekacitravicitritaḥ
||15||रक्तवस्त्रयुगच्छन्नं ताम्रपात्रेण संयुतम् ॥
रथो रुक्मफलस्यैव एकचित्रविचित्रितः
sauvarṇapalasaṃyuktāṃ mūrtiṃ sūryasya kārayet ||
kuṃbhasyopari saṃsthāpya gaṃdhapuṣpaiḥ samarcayet
||16||सौवर्णपलसंयुक्तां मूर्तिं सूर्यस्य कारयेत् ॥
कुंभस्योपरि संस्थाप्य गंधपुष्पैः समर्चयेत्
kapileśvarasānnidhye maṇḍape homasaṃskṛte ||
ādityaṃ pūjayeddevaṃ nāmabhiḥ svairyathoditaiḥ
||17||कपिलेश्वरसान्निध्ये मण्डपे होमसंस्कृते ॥
आदित्यं पूजयेद्देवं नामभिः स्वैर्यथोदितैः
ādityabhāskara rave bhāno svayaṃ divākara ||
prabhākara namastubhyaṃ sasārānmāṃ samuddhara
||18||आदित्यभास्कर रवे भानो स्वयं दिवाकर ॥
प्रभाकर नमस्तुभ्यं ससारान्मां समुद्धर
bhuktimuktiprado yasmāttasmācchāṃtiṃ prayaccha naḥ
||19||भुक्तिमुक्तिप्रदो यस्मात्तस्माच्छांतिं प्रयच्छ नः
prārthanāmantraḥ ||
namonamaste varada ṛksāmayajuṣāṃpate ||
namo'stuviśvarūpāya viśvadhāmne namo'stu te
||20||प्रार्थनामन्त्रः ॥
नमोनमस्ते वरद ऋक्सामयजुषांपते ॥
नमोऽस्तुविश्वरूपाय विश्वधाम्ने नमोऽस्तु ते
amṛtaṃ devi te kṣīraṃ pavitramiha puṣṭidam ||
tvatprasādātpramucyaṃte manujāḥ sarvapātakaiḥ
||21||अमृतं देवि ते क्षीरं पवित्रमिह पुष्टिदम् ॥
त्वत्प्रसादात्प्रमुच्यंते मनुजाः सर्वपातकैः
brahmaṇotpādite devi vahnikuṇḍānmahāprabhe ||
namaste kapile puṇye sarvadevanamaskṛte
||22||ब्रह्मणोत्पादिते देवि वह्निकुण्डान्महाप्रभे ॥
नमस्ते कपिले पुण्ये सर्वदेवनमस्कृते
sarvadevamaye devi sarvatīrthamaye śubhe ||
dātāraṃ pūjayānaṃ māṃ brahmalokaṃ naya svayam
||23||सर्वदेवमये देवि सर्वतीर्थमये शुभे ॥
दातारं पूजयानं मां ब्रह्मलोकं नय स्वयम्
pūjāmaṃtraḥ ||
evaṃ saṃpūjya kapilāṃ kumbhasthaṃ ca divākaram ||
brāhmaṇe vedaviduṣa ubhayaṃ pratipādayet
||24||पूजामंत्रः ॥
एवं संपूज्य कपिलां कुम्भस्थं च दिवाकरम् ॥
ब्राह्मणे वेदविदुष उभयं प्रतिपादयेत्
vyāsāya sūryabhaktāya maṃtreṇānena dāpayet
||25||व्यासाय सूर्यभक्ताय मंत्रेणानेन दापयेत्
divyamūrttirjagaccakṣu rdvādaśātmā divākaraḥ ||
kapilāsahito devo mama muktiṃ prayacchatu
||26||दिव्यमूर्त्तिर्जगच्चक्षु र्द्वादशात्मा दिवाकरः ॥
कपिलासहितो देवो मम मुक्तिं प्रयच्छतु
yasmāttvaṃ kapile puṇyā sarvalokasya pāvanī ||
pradattā saha sūryeṇa mama muktipradā bhava
||27||यस्मात्त्वं कपिले पुण्या सर्वलोकस्य पावनी ॥
प्रदत्ता सह सूर्येण मम मुक्तिप्रदा भव
palena dakṣiṇā kāryā tadardhārdhena vā punaḥ ||
śaktito dakṣiṇāyuktāṃ tāṃ dhenuṃ pratipādayet
||28||पलेन दक्षिणा कार्या तदर्धार्धेन वा पुनः ॥
शक्तितो दक्षिणायुक्तां तां धेनुं प्रतिपादयेत्
yo'nena vidhinā kuryā tṣaṣṭhīṃ kapilasaṃjñitām ||
so'śvamedhasahasrasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ
||29||योऽनेन विधिना कुर्या त्षष्ठीं कपिलसंज्ञिताम् ॥
सोऽश्वमेधसहस्रस्य फलं प्राप्नोति मानवः
yatphalaṃ sarvatīrtheṣu sarvadāneṣu yatphalam ||
tatphalaṃ sarvamāpnoti yaḥ ṣaṣṭhīṃ kapilāṃ caret
||30||यत्फलं सर्वतीर्थेषु सर्वदानेषु यत्फलम् ॥
तत्फलं सर्वमाप्नोति यः षष्ठीं कपिलां चरेत्
kapilākoṭisahasrāṇi kapilākoṭiśatāni ca ||
sūryaparvaṇi yaddattvā tatphalaṃ koṭiśo bhavet
||31||कपिलाकोटिसहस्राणि कपिलाकोटिशतानि च ॥
सूर्यपर्वणि यद्दत्त्वा तत्फलं कोटिशो भवेत्
koṭigoroma saṃkhyāni varṣāṇi varavarṇini ||
tāvatsa vasate svarge yaḥ ṣaṣṭhīṃ kapilāṃ caret
||32||कोटिगोरोम संख्यानि वर्षाणि वरवर्णिनि ॥
तावत्स वसते स्वर्गे यः षष्ठीं कपिलां चरेत्
jñānato'jñānato vāpi yatpāpaṃ pūrvasaṃcitam ||
tatsarvaṃ nāśamāyāti ityāha kapilo muniḥ
||33||ज्ञानतोऽज्ञानतो वापि यत्पापं पूर्वसंचितम् ॥
तत्सर्वं नाशमायाति इत्याह कपिलो मुनिः
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye kapi ladhārākapileśvaramāhātmye kapilāṣaṣṭhīvratavidhānamāhātmyavarṇanaṃnāma tricatvāriṃśaduttaratriśatatamo'dhyāyaḥ || 343 ||