vṛṣabhadhvajeśvaramāhātmyavarṇanam
īśvara uvāca
tato gacchenmahādevi devaṃ trailokyapūjitam ||
vṛṣadhvajeśvaraṃ nāma sthitaṃ dakṣiṇatastathā
||1||ततो गच्छेन्महादेवि देवं त्रैलोक्यपूजितम् ॥
वृषध्वजेश्वरं नाम स्थितं दक्षिणतस्तथा
yattadakṣaramavyaktaṃ paraṃ yasmānna vidyate ||
yogagamyamanādyaṃtaṃ vṛṣabhadhvaja saṃmitam
||2||यत्तदक्षरमव्यक्तं परं यस्मान्न विद्यते ॥
योगगम्यमनाद्यंतं वृषभध्वज संमितम्
sarvāścaryamayaṃ devi buddhigrāhyaṃ nirāmayam ||
viśvataḥ pāṇipādaṃ ca viśvato'kṣiśiromukham
||3||सर्वाश्चर्यमयं देवि बुद्धिग्राह्यं निरामयम् ॥
विश्वतः पाणिपादं च विश्वतोऽक्षिशिरोमुखम्
taṃ ca devaṃ ciraṃ sthāṇuṃ vṛṣabhadhvajasaṃjñitam ||
pṛthurmarucca bharataḥ śaśabindurgayaḥ śibiḥ
||4||तं च देवं चिरं स्थाणुं वृषभध्वजसंज्ञितम् ॥
पृथुर्मरुच्च भरतः शशबिन्दुर्गयः शिबिः
rāmoṃ'barīṣo māṃdhātā dilīpo'tha bhagīrathaḥ ||
suhotro raṃtidevaśca yayātiḥ sagarastathā
||5||रामोंऽबरीषो मांधाता दिलीपोऽथ भगीरथः ॥
सुहोत्रो रंतिदेवश्च ययातिः सगरस्तथा
ṣoḍaśaite nṛpā dhanyāḥ prabhāsaṃ kṣetramāśritāḥ ||
vṛṣadhvajeśamārādhya yajñairiṣṭvā divaṃ gatāḥ
||6||षोडशैते नृपा धन्याः प्रभासं क्षेत्रमाश्रिताः ॥
वृषध्वजेशमाराध्य यज्ञैरिष्ट्वा दिवं गताः
satyaṃ vacmi hitaṃ vacmi sāraṃ vacmi punaḥpunaḥ ||
asāre dagdhasaṃsāre sāraṃ tatra śivārcanam
||7||सत्यं वच्मि हितं वच्मि सारं वच्मि पुनःपुनः ॥
असारे दग्धसंसारे सारं तत्र शिवार्चनम्
punarjanma punarmṛtyuḥ punaḥ kleśaḥ punarjarā ||
aharaharghaṭīnyāyo na kadācidapīdṛśaḥ
||8||पुनर्जन्म पुनर्मृत्युः पुनः क्लेशः पुनर्जरा ॥
अहरहर्घटीन्यायो न कदाचिदपीदृशः
tadā śvetasya saṃsāragrantheratyantadurbhidaḥ ||
paraṃ nirmūlavicchedi kriyatāṃ tadbhavārcanam
||9||तदा श्वेतस्य संसारग्रन्थेरत्यन्तदुर्भिदः ॥
परं निर्मूलविच्छेदि क्रियतां तद्भवार्चनम्
tasya cintāmaṇirgehe tasya kalpadrumaḥ kule ||
kuberaḥ kiṃkarastasya bhaktiryasya śive sthitā
||10||तस्य चिन्तामणिर्गेहे तस्य कल्पद्रुमः कुले ॥
कुबेरः किंकरस्तस्य भक्तिर्यस्य शिवे स्थिता
seyaṃ lakṣmīḥ purā puṃsāṃ seyaṃ bhaktiḥ samīhitā ||
seyaṃ śreyaskarī mūrtirbhaktiryā vṛṣabhadhvaje
||11||सेयं लक्ष्मीः पुरा पुंसां सेयं भक्तिः समीहिता ॥
सेयं श्रेयस्करी मूर्तिर्भक्तिर्या वृषभध्वजे
puṣpaiḥ paṃcabhirapyatra pūjayitvā maheśvaram ||
daśānāmaśvamedhānāṃ phalaṃ prāpnoti mānavaḥ
||12||पुष्पैः पंचभिरप्यत्र पूजयित्वा महेश्वरम् ॥
दशानामश्वमेधानां फलं प्राप्नोति मानवः
vṛṣabhastatra dātavyo vṛṣabhadhvaja saṃnidhau ||
sarvapātakanāśārthaṃ samyagyātrāphalepsubhiḥ
||13||वृषभस्तत्र दातव्यो वृषभध्वज संनिधौ ॥
सर्वपातकनाशार्थं सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṃḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye vṛṣabhadhvajeśvaramāhātmyavarṇanaṃnāma viṃśatyuttaradviśatatamo'dhyāyaḥ || 220 ||