śrīsomanāthaprādurbhāvavarṇanam
sūta uvāca
evaṃ tatra tadā devī śrutvā māhātmyamuttamam ||
harṣotkaṃṭhitayā vācā punaḥ papraccha śaṃkaram
||1||एवं तत्र तदा देवी श्रुत्वा माहात्म्यमुत्तमम् ॥
हर्षोत्कंठितया वाचा पुनः पप्रच्छ शंकरम्
devyuvāca
devadeva jagannātha bhaktānugrahakāraka ||
samastajñānasaṃpanna namaste'stu maheśvara
||2||देवदेव जगन्नाथ भक्तानुग्रहकारक ॥
समस्तज्ञानसंपन्न नमस्तेऽस्तु महेश्वर
namo'stu vai tripuraprahartre mahātmane tārakamardanāya ||
namo'stu te kṣīrasamudra dāyine śiśormunīndrasya samāhitasya
||3||नमोऽस्तु वै त्रिपुरप्रहर्त्रे महात्मने तारकमर्दनाय ॥
नमोऽस्तु ते क्षीरसमुद्र दायिने शिशोर्मुनीन्द्रस्य समाहितस्य
namo'stu te sarvajagadvidhātre sarvatra sarvātmaka sarvakartre ||
namo bhavāyāstu namo'bhavāya namo'stu te sarvagatāya nityam
||4||नमोऽस्तु ते सर्वजगद्विधात्रे सर्वत्र सर्वात्मक सर्वकर्त्रे ॥
नमो भवायास्तु नमोऽभवाय नमोऽस्तु ते सर्वगताय नित्यम्
īśvara uvāca
kiṃ devi pṛcchase'dyāpi sarvaṃ te kathitaṃ mayā ||
saṃdigdhamasti kiṃciccetpunaḥ pṛcchasva bhāmini
||5||किं देवि पृच्छसेऽद्यापि सर्वं ते कथितं मया ॥
संदिग्धमस्ति किंचिच्चेत्पुनः पृच्छस्व भामिनि
devyuvāca
someśvareti yannāma kasminkāle babhūva tat ||
kiṃ nāmāgre'bhavalliṃgaṃ nāma kiṃ bhavitā'dhunā
||6||सोमेश्वरेति यन्नाम कस्मिन्काले बभूव तत् ॥
किं नामाग्रेऽभवल्लिंगं नाम किं भविताऽधुना
evaṃ yasya prabhāvo vai noktaḥ pūrvaṃ tvayā vibho ||
anyeṣāṃ tīrthadevānāṃ māhātmyaṃ varṇitaṃ tvayā ||
na tvīdṛśaṃ tu kathitaṃ śrīsomeśasya yādṛśam
||7||एवं यस्य प्रभावो वै नोक्तः पूर्वं त्वया विभो ॥
अन्येषां तीर्थदेवानां माहात्म्यं वर्णितं त्वया ॥
न त्वीदृशं तु कथितं श्रीसोमेशस्य यादृशम्
īśvara uvāca
pūrvamevāhamevāsaṃ sparśaliṃgasvarūpavān ||
na ca māṃ tattvato veda janaḥ kaścidiheśvari
||8||पूर्वमेवाहमेवासं स्पर्शलिंगस्वरूपवान् ॥
न च मां तत्त्वतो वेद जनः कश्चिदिहेश्वरि
mahākalpe tu sañjāte brahmaṇaḥ prati saṃcare ||
nāmabhāvaṃ bhavedanyaddevi liṃge punaḥpunaḥ
||9||महाकल्पे तु सञ्जाते ब्रह्मणः प्रति संचरे ॥
नामभावं भवेदन्यद्देवि लिंगे पुनःपुनः
atītaṃ brahmaṇāṃ ṣaṭkaṃ saptamo'yaṃ prajāpatiḥ ||
varttate yo'dhunā devi śatānanda iti śrutaḥ
||1||अतीतं ब्रह्मणां षट्कं सप्तमोऽयं प्रजापतिः ॥
वर्त्तते योऽधुना देवि शतानन्द इति श्रुतः
asminbrahmaṇi deveśi saṃjāte hyaṣṭavārṣike ||
tadā kālātsamārabhya someśa iti viśrutaḥ
||11||अस्मिन्ब्रह्मणि देवेशि संजाते ह्यष्टवार्षिके ॥
तदा कालात्समारभ्य सोमेश इति विश्रुतः
atīteṣu ca deveśi brahmasuptalayādanu ||
babhūvuryāni nāmāni tāni tvaṃ śṛṇu pārvati
||12||अतीतेषु च देवेशि ब्रह्मसुप्तलयादनु ॥
बभूवुर्यानि नामानि तानि त्वं शृणु पार्वति
ādyo viraṃcināmāsīdyadā brahmā pitāmahaḥ ||
mṛtyuñjayastadā nāma somanāthasya kīrtitam
||13||आद्यो विरंचिनामासीद्यदा ब्रह्मा पितामहः ॥
मृत्युञ्जयस्तदा नाम सोमनाथस्य कीर्तितम्
dvitīyo'bhūdyadā brahmā padmabhūriti viśrutaḥ ||
tadā kālāgnirudreti nāma proktaṃ śubheṃ'bike
||14||द्वितीयोऽभूद्यदा ब्रह्मा पद्मभूरिति विश्रुतः ॥
तदा कालाग्निरुद्रेति नाम प्रोक्तं शुभेंऽबिके
tṛtīyo'bhūdyadā brahmā svayaṃbhūriti viśrutaḥ ||
amṛteśeti devasya tadā nāma prakīrtitam
||15||तृतीयोऽभूद्यदा ब्रह्मा स्वयंभूरिति विश्रुतः ॥
अमृतेशेति देवस्य तदा नाम प्रकीर्तितम्
caturtho'bhūdyathā brahmā parameṣṭhīti viśrutaḥ ||
anāmayeti devasya tadā nāma smṛtaṃ śubhe
||16||चतुर्थोऽभूद्यथा ब्रह्मा परमेष्ठीति विश्रुतः ॥
अनामयेति देवस्य तदा नाम स्मृतं शुभे
paṃcamo'bhūdyadā brahmā surajyeṣṭha iti smṛtaḥ ||
kṛttivāseti devasya nāma proktaṃ tadāmbike
||17||पंचमोऽभूद्यदा ब्रह्मा सुरज्येष्ठ इति स्मृतः ॥
कृत्तिवासेति देवस्य नाम प्रोक्तं तदाम्बिके
ṣaṣṭhaścābhūdyadā brahmā hemagarbha iti śrutaḥ ||
tadā bhairavanātheti nāma devasya kīrtitam
||18||षष्ठश्चाभूद्यदा ब्रह्मा हेमगर्भ इति श्रुतः ॥
तदा भैरवनाथेति नाम देवस्य कीर्तितम्
ayaṃ yo varttate brahmā śatānaṃda iti smṛtaḥ ||
somanātheti devasya vartate nāma sāṃpratam
||19||अयं यो वर्त्तते ब्रह्मा शतानंद इति स्मृतः ॥
सोमनाथेति देवस्य वर्तते नाम सांप्रतम्
ataḥ paraṃ caturvaktro brahmā yo bhavitā yadā ||
prāṇanātheti devasya tadā nāma bhaviṣyati
||20||अतः परं चतुर्वक्त्रो ब्रह्मा यो भविता यदा ॥
प्राणनाथेति देवस्य तदा नाम भविष्यति
atītā ye vidhātāro bhaviṣyaṃti ca ye'dhunā ||
tāvattadvarttate nāma yāvadanyoṣṭavārṣikaḥ ||
saṃdhyāsaṃdhyāṃśabhedena viṣṇvanaṃtasanātanāḥ
||21||अतीता ये विधातारो भविष्यंति च येऽधुना ॥
तावत्तद्वर्त्तते नाम यावदन्योष्टवार्षिकः ॥
संध्यासंध्यांशभेदेन विष्ण्वनंतसनातनाः
evaṃ nāmāni devasya saṃkṣepātkīrtitāni me ||
vistarātkathituṃ naiva śakyaṃte kālagauravāt
||22||एवं नामानि देवस्य संक्षेपात्कीर्तितानि मे ॥
विस्तरात्कथितुं नैव शक्यंते कालगौरवात्
devyuvāca
āścaryaṃ devadeveśa yattvayā kathitaṃ prabho ||
pūrvoktāni ca nāmāni na smaraṃti ca me katham
||23||आश्चर्यं देवदेवेश यत्त्वया कथितं प्रभो ॥
पूर्वोक्तानि च नामानि न स्मरंति च मे कथम्
etadvistarato brūhi kāraṇaṃ ca jagatpate ||
sarvabhūtahitārthāya mamānugrahakāmyayā
||24||एतद्विस्तरतो ब्रूहि कारणं च जगत्पते ॥
सर्वभूतहितार्थाय ममानुग्रहकाम्यया
īśvara uvāca
kalpekalpe mahādevi avatāraṃ karoṣi yat ||
tena te smaraṇaṃ nāsti prabhāvātprakṛteḥ priye
||25||कल्पेकल्पे महादेवि अवतारं करोषि यत् ॥
तेन ते स्मरणं नास्ति प्रभावात्प्रकृतेः प्रिये
tattvāvaraṇamadhye tu tatrādyā tvaṃ pratiṣṭhitā ||
sā'vatīryāṃḍamadhye tu mayā sārddhaṃ varānane
||26||तत्त्वावरणमध्ये तु तत्राद्या त्वं प्रतिष्ठिता ॥
साऽवतीर्यांडमध्ये तु मया सार्द्धं वरानने
anugrahārthaṃ lokānāṃ prādurbhūtā punaḥpunaḥ ||
ādye kalpe jaganmātā jagadyonirdvitīyake
||27||अनुग्रहार्थं लोकानां प्रादुर्भूता पुनःपुनः ॥
आद्ये कल्पे जगन्माता जगद्योनिर्द्वितीयके
tṛtīye śāṃbhavīnāma caturthe viśvarūpiṇī ||
pañcame naṃdinīnāma ṣaṣṭhe caiva gaṇāṃbikā
||28||तृतीये शांभवीनाम चतुर्थे विश्वरूपिणी ॥
पञ्चमे नंदिनीनाम षष्ठे चैव गणांबिका
vibhūtiḥ saptame kalpe subhūtiścāṣṭame tadā ||
ānandā navame kalpe daśame vāmalocanā
||29||विभूतिः सप्तमे कल्पे सुभूतिश्चाष्टमे तदा ॥
आनन्दा नवमे कल्पे दशमे वामलोचना
ekādaśe varārohā dvādaśe ca sumaṅgalā ||
kalpe trayodaśe caiva mahāmāyā hyudāhṛtā
||30||एकादशे वरारोहा द्वादशे च सुमङ्गला ॥
कल्पे त्रयोदशे चैव महामाया ह्युदाहृता
tataścaturdaśe kalpe'nantānāma prakīrtitā ||
bhūtamātā paṃcadaśe ṣoḍaśe cottamā smṛtā
||31||ततश्चतुर्दशे कल्पेऽनन्तानाम प्रकीर्तिता ॥
भूतमाता पंचदशे षोडशे चोत्तमा स्मृता
tataḥ saptadaśe kalpe pitṛkalpe tu viśrutā ||
dakṣasya duhitā jātā satīnāmnī mahāprabhā
||32||ततः सप्तदशे कल्पे पितृकल्पे तु विश्रुता ॥
दक्षस्य दुहिता जाता सतीनाम्नी महाप्रभा
apamānāttu dakṣasya svāṃ tanūmatyajatpunaḥ ||
umāṃ kalāṃ tu candrasya purāpūrya ca saṃsthitā
||33||अपमानात्तु दक्षस्य स्वां तनूमत्यजत्पुनः ॥
उमां कलां तु चन्द्रस्य पुरापूर्य च संस्थिता
tataḥ pravṛtte vārāhe kalpe tvaṃ surasundari ||
punarhimavatārādhya duhitā tvamataḥ kṛtā
||34||ततः प्रवृत्ते वाराहे कल्पे त्वं सुरसुन्दरि ॥
पुनर्हिमवताराध्य दुहिता त्वमतः कृता
tato devyadbhutaṃ taptvā tapaḥ paramaduścaram ||
bharttāraṃ māṃ punaḥ prāpya pārvatīti nigadyase
||35||ततो देव्यद्भुतं तप्त्वा तपः परमदुश्चरम् ॥
भर्त्तारं मां पुनः प्राप्य पार्वतीति निगद्यसे
kailāsanilayaścāhaṃ tvayā sārddhaṃ varānane ||
krīḍāmi tava deveśi yāvatkalpāvasānakam
||36||कैलासनिलयश्चाहं त्वया सार्द्धं वरानने ॥
क्रीडामि तव देवेशि यावत्कल्पावसानकम्
idaṃ caturguṇaṃ prāpya dvāpare viṣṇunā saha ||
mahiṣasya vadhārthāya utpannā kṛṣṇapiṃgalā
||37||इदं चतुर्गुणं प्राप्य द्वापरे विष्णुना सह ॥
महिषस्य वधार्थाय उत्पन्ना कृष्णपिंगला
kātyāyanīti durgeti vividhairnāmaparyayaiḥ ||
navakoṭiprabhedena jātāsi vasudhātale
||38||कात्यायनीति दुर्गेति विविधैर्नामपर्ययैः ॥
नवकोटिप्रभेदेन जातासि वसुधातले
yāni te kalpanāmāni pūrvamuktāni sundari ||
tāni trayodaśākalpādudaktātkathitāni me
||39||यानि ते कल्पनामानि पूर्वमुक्तानि सुन्दरि ॥
तानि त्रयोदशाकल्पादुदक्तात्कथितानि मे
atītāni bhaviṣyāṇi varttamānāni sundari ||
evaṃ jñeyāni sarvāṇi brahmakalpāvadhi priye
||40||अतीतानि भविष्याणि वर्त्तमानानि सुन्दरि ॥
एवं ज्ञेयानि सर्वाणि ब्रह्मकल्पावधि प्रिये
devyuvāca
somanātheti yannāma tvayā pūrvamudāhṛtam ||
tatkathaṃ niścalaṃ nāma manyate tripurāṃtaka
||41||सोमनाथेति यन्नाम त्वया पूर्वमुदाहृतम् ॥
तत्कथं निश्चलं नाम मन्यते त्रिपुरांतक
asaṃkhyatvācca caṃdrāṇāṃ janmanāmaprabhedataḥ ||
manvantare tu saṃjāte yugānāmekasaptatau
||42||असंख्यत्वाच्च चंद्राणां जन्मनामप्रभेदतः ॥
मन्वन्तरे तु संजाते युगानामेकसप्ततौ
caṃdrasūryādayo devāḥ saṃhriyaṃte punaḥpunaḥ ||
saptarṣayaḥ surāḥ śakro manustatsūnavo nṛpāḥ
||43||चंद्रसूर्यादयो देवाः संह्रियंते पुनःपुनः ॥
सप्तर्षयः सुराः शक्रो मनुस्तत्सूनवो नृपाः
ekakālaṃ ca sṛjyaṃte saṃhriyaṃte ca pūrvavat ||
etanme saṃśayaṃ deva yathāvadvaktumarhasi
||44||एककालं च सृज्यंते संह्रियंते च पूर्ववत् ॥
एतन्मे संशयं देव यथावद्वक्तुमर्हसि
īśvara uvāca
sādhu pṛṣṭaṃ tvayā devi rahasyaṃ pāpanāśanam ||
yanna kasyacidākhyātaṃ tatte vakṣyāmyaśeṣataḥ
||45||साधु पृष्टं त्वया देवि रहस्यं पापनाशनम् ॥
यन्न कस्यचिदाख्यातं तत्ते वक्ष्याम्यशेषतः
ayaṃ yo varttate brahmā śatānanda iti śrutaḥ ||
tasya caivāṣṭame varṣe manuryaḥ prathamo bhavet
||46||अयं यो वर्त्तते ब्रह्मा शतानन्द इति श्रुतः ॥
तस्य चैवाष्टमे वर्षे मनुर्यः प्रथमो भवेत्
tasminmanvantare devi yaścādau rohiṇīpatiḥ ||
samudragarbhātsaṃjātaḥ salakṣmīkaustubhādibhiḥ
||47||तस्मिन्मन्वन्तरे देवि यश्चादौ रोहिणीपतिः ॥
समुद्रगर्भात्संजातः सलक्ष्मीकौस्तुभादिभिः
tena cārādhitaṃ liṃgaṃ kālabhairavanāmataḥ ||
mahatā tapasā pūrvaṃ yugāni ca caturddaśe
||48||तेन चाराधितं लिंगं कालभैरवनामतः ॥
महता तपसा पूर्वं युगानि च चतुर्द्दशे
tasyādbhutaṃ tapo dṛṣṭvā tuṣṭo'haṃ tasya sundari ||
varaṃ vṛṇīṣveti mayā sa ca prokto niśākaraḥ
||49||तस्याद्भुतं तपो दृष्ट्वा तुष्टोऽहं तस्य सुन्दरि ॥
वरं वृणीष्वेति मया स च प्रोक्तो निशाकरः
sahovāca tadā devi bhaktyā saṃstutya māṃ śubhe
||50||सहोवाच तदा देवि भक्त्या संस्तुत्य मां शुभे
caṃdra uvāca
yadi prasanno deveśa varārho yadi vā'pyaham ||
somanātheti taṃ nāma bhūyādbrahmāvadhi prabho
||51||यदि प्रसन्नो देवेश वरार्हो यदि वाऽप्यहम् ॥
सोमनाथेति तं नाम भूयाद्ब्रह्मावधि प्रभो
ye kecidbhavitāro'nye manvante śītaraśmayaḥ ||
teṣāṃ bhavatu deveśa devo'yaṃ kuladevatā
||52||ये केचिद्भवितारोऽन्ये मन्वन्ते शीतरश्मयः ॥
तेषां भवतु देवेश देवोऽयं कुलदेवता
ārādhayaṃtu te sarve kṣetre'sminsaṃsthitā vibho ||
svakīyāyuḥpramāṇena brahmaṇaḥ pralayādanu
||53||आराधयंतु ते सर्वे क्षेत्रेऽस्मिन्संस्थिता विभो ॥
स्वकीयायुःप्रमाणेन ब्रह्मणः प्रलयादनु
somanātheti te nāma brahmāṃḍe sacarācare ||
khyātiṃ prayātu deveśa tejoliṃga namo'stu te
||54||सोमनाथेति ते नाम ब्रह्मांडे सचराचरे ॥
ख्यातिं प्रयातु देवेश तेजोलिंग नमोऽस्तु ते
īśvara uvāca
evamastvityahaṃ procya punarliṃge layaṃ gataḥ ||
etatte kāraṇaṃ devi proktaṃ sarvamaśeṣataḥ
||55||एवमस्त्वित्यहं प्रोच्य पुनर्लिंगे लयं गतः ॥
एतत्ते कारणं देवि प्रोक्तं सर्वमशेषतः
niḥsandigdhaṃ tu saṃkṣepātpurā pṛṣṭaṃ yatastvayā ||
uddeśamātraṃ kathitaṃ śrīsomeśaguṇānprati ||
samudrasyeva ratnānāmacintyastasya vistaraḥ
||56||निःसन्दिग्धं तु संक्षेपात्पुरा पृष्टं यतस्त्वया ॥
उद्देशमात्रं कथितं श्रीसोमेशगुणान्प्रति ॥
समुद्रस्येव रत्नानामचिन्त्यस्तस्य विस्तरः
mohanaṃ tadabhaktānāṃ bhaktānāṃ buddhivarddhanam ||
mūḍhāste naiva paśyaṃti svarūpaṃ mama mohitāḥ
||57||मोहनं तदभक्तानां भक्तानां बुद्धिवर्द्धनम् ॥
मूढास्ते नैव पश्यंति स्वरूपं मम मोहिताः
devyuvāca
īdṛśaṃ yasya māhātmyaṃ tejoliṃgasya śaṃkara ||
kutra tiṣṭhati talliṃgaṃ kṣetre tasminsureśvara
||58||ईदृशं यस्य माहात्म्यं तेजोलिंगस्य शंकर ॥
कुत्र तिष्ठति तल्लिंगं क्षेत्रे तस्मिन्सुरेश्वर
īśvara uvāca
śṛṇu devi prayatnena śrutvā caivāvadhāraya ||
prabhāsaṃ paramaṃ devi kṣetrametanmama priyam
||59||शृणु देवि प्रयत्नेन श्रुत्वा चैवावधारय ॥
प्रभासं परमं देवि क्षेत्रमेतन्मम प्रियम्
devānāmapi saṃsthānaṃ tacca dvādaśayojanam ||
paṃcayojanamānena pīṭhaṃ tatra prakīrttitam
||60||देवानामपि संस्थानं तच्च द्वादशयोजनम् ॥
पंचयोजनमानेन पीठं तत्र प्रकीर्त्तितम्
tanmadhye madgṛhaṃ devi tacca gavyūtimātrakam ||
samudrasyottare devi devikāmukhasaṃjñitam
||61||तन्मध्ये मद्गृहं देवि तच्च गव्यूतिमात्रकम् ॥
समुद्रस्योत्तरे देवि देविकामुखसंज्ञितम्
vajriṇyāḥ pūrvataścaiva yāvannyaṃkumatī nadī ||
catuṣṭayaṃ ca vistārādāyāmātpaṃcayojanam
||62||वज्रिण्याः पूर्वतश्चैव यावन्न्यंकुमती नदी ॥
चतुष्टयं च विस्तारादायामात्पंचयोजनम्
kṣetrapīṭhamiti proktamato garbhagṛhaṃ śṛṇu ||
samudrātkauravī yāvaddakṣiṇottaramānataḥ ||
pūrvapaścimato jñeyaṃ gomukhādā''śvamedhakam
||63||क्षेत्रपीठमिति प्रोक्तमतो गर्भगृहं शृणु ॥
समुद्रात्कौरवी यावद्दक्षिणोत्तरमानतः ॥
पूर्वपश्चिमतो ज्ञेयं गोमुखादाऽऽश्वमेधकम्
etanmama gṛhaṃ devi na tyajāmi kadācana ||
tasya madhye sthitaṃ liṃgaṃ yatra tatte prakīrtitam
||64||एतन्मम गृहं देवि न त्यजामि कदाचन ॥
तस्य मध्ये स्थितं लिंगं यत्र तत्ते प्रकीर्तितम्
vāruṇīṃ diśamāśritya sāgarasya ca sannidhau ||
kṛtasmarasyāparato dhanvantaraśatatraye
||65||वारुणीं दिशमाश्रित्य सागरस्य च सन्निधौ ॥
कृतस्मरस्यापरतो धन्वन्तरशतत्रये
liṃgaṃ mahāprabhāvaṃ tuṃ svayaṃbhūtaṃ vyavasthitam ||
tatra saṃnihito devaḥ śaṃkaraḥ parameśvaraḥ
||66||लिंगं महाप्रभावं तुं स्वयंभूतं व्यवस्थितम् ॥
तत्र संनिहितो देवः शंकरः परमेश्वरः
etasminnantare devi someśasya samīpataḥ ||
caturddaśe vibhāge tu dhanuṣāṃ ca śatadvayam
||67||एतस्मिन्नन्तरे देवि सोमेशस्य समीपतः ॥
चतुर्द्दशे विभागे तु धनुषां च शतद्वयम्
samaṃtānmaṃḍalākārā karṇikā sā mama priyā ||
tasyāṃ ye prāṇinaḥ sarve mṛtāḥ kālena pārvati
||68||समंतान्मंडलाकारा कर्णिका सा मम प्रिया ॥
तस्यां ये प्राणिनः सर्वे मृताः कालेन पार्वति
kṛmikīṭapataṃgādyā jīvā uttama madhyamāḥ ||
nirddhūtakalmaṣāḥ sarve yāṃti lokaṃ mamāpi te
||69||कृमिकीटपतंगाद्या जीवा उत्तम मध्यमाः ॥
निर्द्धूतकल्मषाः सर्वे यांति लोकं ममापि ते
uttaraṃ dakṣiṇaṃ cāpi ayanaṃ na vicārayet ||
sarvasteṣāṃ śubhaḥ kālo ye mṛtāḥ kṣetramadhyataḥ
||70||उत्तरं दक्षिणं चापि अयनं न विचारयेत् ॥
सर्वस्तेषां शुभः कालो ये मृताः क्षेत्रमध्यतः
ādināthena śarveṇa sarvaprāṇihitāya vai ||
ādyatattvānyathānīya kṣetrametanmahāprabham ||
prabhāsitaṃ mahādevi yatra siddhyaṃti mānavāḥ
||71||आदिनाथेन शर्वेण सर्वप्राणिहिताय वै ॥
आद्यतत्त्वान्यथानीय क्षेत्रमेतन्महाप्रभम् ॥
प्रभासितं महादेवि यत्र सिद्ध्यंति मानवाः
hanyamāno'pi yo vidvānvasedvighnaśatairapi ||
kṛtapratijño deveśi yāvajjīvaṃ sureśvari
||72||हन्यमानोऽपि यो विद्वान्वसेद्विघ्नशतैरपि ॥
कृतप्रतिज्ञो देवेशि यावज्जीवं सुरेश्वरि
sa gacchetparamaṃ sthānaṃ yatra gatvā na śocati ||
tasya kṣetrasya māhātmyātsthāṇoścādbhutakarmaṇaḥ
||73||स गच्छेत्परमं स्थानं यत्र गत्वा न शोचति ॥
तस्य क्षेत्रस्य माहात्म्यात्स्थाणोश्चाद्भुतकर्मणः
kṛtvā pāpasahasrāṇi paścātsantāpameti vai ||
prabhāse tu viyujyeta na soṃ'takapurīṃ vrajet
||74||कृत्वा पापसहस्राणि पश्चात्सन्तापमेति वै ॥
प्रभासे तु वियुज्येत न सोंऽतकपुरीं व्रजेत्
jñātvā kaliyugaṃ ghoraṃ hāhābhūtamacetanam ||
niyuktastatra deveśi rakṣārthaṃ vighnanāyakaḥ
||75||ज्ञात्वा कलियुगं घोरं हाहाभूतमचेतनम् ॥
नियुक्तस्तत्र देवेशि रक्षार्थं विघ्ननायकः
ye tu brāhmaṇavidviṣṭāḥ śivabhaktivitaṃḍakāḥ ||
brahmaghnāśca kṛtaghnāśca tathā naiṣkṛtikāśca ye
||76||ये तु ब्राह्मणविद्विष्टाः शिवभक्तिवितंडकाः ॥
ब्रह्मघ्नाश्च कृतघ्नाश्च तथा नैष्कृतिकाश्च ये
lokadviṣṭā gurudviṣṭāstīrthāyatanakaṇṭakāḥ ||
sarvapāparatāścaiva ye cānye tu vikutsitāḥ
||77||लोकद्विष्टा गुरुद्विष्टास्तीर्थायतनकण्टकाः ॥
सर्वपापरताश्चैव ये चान्ये तु विकुत्सिताः
rakṣaṇārthaṃ ha vai teṣāṃ niyukto vighnanāyakaḥ ||
kālāgnirudrapārśve tu rudratulyaparākramaḥ
||78||रक्षणार्थं ह वै तेषां नियुक्तो विघ्ननायकः ॥
कालाग्निरुद्रपार्श्वे तु रुद्रतुल्यपराक्रमः
kṣetraṃ rakṣati deveśi pāpiṣṭhānāṃ niyāmakaḥ ||
mriyaṃte yadi brahmaghnāstathā pātakino narāḥ
||79||क्षेत्रं रक्षति देवेशि पापिष्ठानां नियामकः ॥
म्रियंते यदि ब्रह्मघ्नास्तथा पातकिनो नराः
kṣetre cāsminvarārohe teṣāṃ devi gatiṃ śṛṇu ||
daśavarṣasahasrāṇi divyāni kamalekṣaṇe
||80||क्षेत्रे चास्मिन्वरारोहे तेषां देवि गतिं शृणु ॥
दशवर्षसहस्राणि दिव्यानि कमलेक्षणे
dāsī putrāśca jāyante tadaṃte brahmarākṣasāḥ ||
tataḥ pāpakṣaye devi punaryāṃti viyonitām
||51||दासी पुत्राश्च जायन्ते तदंते ब्रह्मराक्षसाः ॥
ततः पापक्षये देवि पुनर्यांति वियोनिताम्
tasmātsarvaprayatnena pāpaṃ tatra na kārayet ||
anyatrā''vartitaṃ pāpaṃ kṣetre cāsminvinaśyati
||82||तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पापं तत्र न कारयेत् ॥
अन्यत्राऽऽवर्तितं पापं क्षेत्रे चास्मिन्विनश्यति
asminpunaḥ kṛtaṃ pāpaṃ paiśācanarakāvaham ||
bhaktānukaṃpī bhagavāṃstiryagyonigateṣvapi
||83||अस्मिन्पुनः कृतं पापं पैशाचनरकावहम् ॥
भक्तानुकंपी भगवांस्तिर्यग्योनिगतेष्वपि
dadāti paramaṃ sthānaṃ na tu brahmadviṣāṃ priye ||
ye ca dhyānaṃ samāsādya yuktātmānaḥ samāhitāḥ
||84||ददाति परमं स्थानं न तु ब्रह्मद्विषां प्रिये ॥
ये च ध्यानं समासाद्य युक्तात्मानः समाहिताः
saṃniyamyendriyagrāmaṃ japaṃti śatarudriyam ||
prabhāse tu sthitā devi te kṛtārthā na saṃśayaḥ
||85||संनियम्येन्द्रियग्रामं जपंति शतरुद्रियम् ॥
प्रभासे तु स्थिता देवि ते कृतार्था न संशयः
yadi gacchennaraḥ kaścitprabhāsaṃ kṣetramuttamam ||
tamupāyaṃ prakurvīta nirgacchenna punaryathā
||86||यदि गच्छेन्नरः कश्चित्प्रभासं क्षेत्रमुत्तमम् ॥
तमुपायं प्रकुर्वीत निर्गच्छेन्न पुनर्यथा
etadgopyaṃ varārohe na deyaṃ yasya kasyacit ||
gopanīyamidaṃ śāstraṃ yathā prāṇāḥ svakāḥ priye
||87||एतद्गोप्यं वरारोहे न देयं यस्य कस्यचित् ॥
गोपनीयमिदं शास्त्रं यथा प्राणाः स्वकाः प्रिये
yenedaṃ vihitaṃ śāstraṃ prabhāsakṣetradīpakam ||
sa śivaścaiva vijñeyo mānuṣīṃ prakṛtiṃ sthitaḥ
||88||येनेदं विहितं शास्त्रं प्रभासक्षेत्रदीपकम् ॥
स शिवश्चैव विज्ञेयो मानुषीं प्रकृतिं स्थितः
tasyavigrahasaṃstho'haṃ sadā tiṣṭhāmi pārvati ||
vaṃditaḥ pūjito dhyāto yathāhaṃ nātra saṃśayaḥ
||89||तस्यविग्रहसंस्थोऽहं सदा तिष्ठामि पार्वति ॥
वंदितः पूजितो ध्यातो यथाहं नात्र संशयः
kalau ca durllabhaṃ devi prabhāsakṣetramuttamam ||
idānīṃ tava snehena viśeṣaṃ kathayāmi vai ||
satyaṃsatyaṃ punaḥ satyaṃ triḥsatyaṃ surasundari
||90||कलौ च दुर्ल्लभं देवि प्रभासक्षेत्रमुत्तमम् ॥
इदानीं तव स्नेहेन विशेषं कथयामि वै ॥
सत्यंसत्यं पुनः सत्यं त्रिःसत्यं सुरसुन्दरि
yāni liṃgāni bhūrloke someśasteṣu me priyaḥ ||
asmim̐lliṃge guṇā ye tu te devi viditā mama
||91||यानि लिंगानि भूर्लोके सोमेशस्तेषु मे प्रियः ॥
अस्मिँल्लिंगे गुणा ये तु ते देवि विदिता मम
ahameva vijānāmi nānyo veda kathaṃcana ||
anyeṣu caiva liṃgeṣu ahaṃ pūjyaḥ surāsuraiḥ
||92||अहमेव विजानामि नान्यो वेद कथंचन ॥
अन्येषु चैव लिंगेषु अहं पूज्यः सुरासुरैः
liṃgaṃ cemaṃ punardevi pūjayāmo vayaṃ svayam
||93||लिंगं चेमं पुनर्देवि पूजयामो वयं स्वयम्
yasminkāle na vai brahmā na bhūmirna divākaraḥ ||
sarvaṃ caiva jagannātha tasminkāle yaśasvini
||94||यस्मिन्काले न वै ब्रह्मा न भूमिर्न दिवाकरः ॥
सर्वं चैव जगन्नाथ तस्मिन्काले यशस्विनि
imaṃ liṃgaṃ paraṃ caiva brahmaṇaḥ pralaye tadā ||
bhāvinīṃ vṛttimāsthāya idaṃ sthānaṃ tu rakṣati
||95||इमं लिंगं परं चैव ब्रह्मणः प्रलये तदा ॥
भाविनीं वृत्तिमास्थाय इदं स्थानं तु रक्षति
daśakoṭyastu liṃgānāṃ gaṃgādvārādvarānane ||
āgatya tāni madhyāhne liṃge'sminyāṃti saṃlayam
||96||दशकोट्यस्तु लिंगानां गंगाद्वाराद्वरानने ॥
आगत्य तानि मध्याह्ने लिंगेऽस्मिन्यांति संलयम्
pṛthivyāṃ yāni tīrthāni gaganasthāni yāni tu ||
snānārthamasya liṃgasya samāgacchaṃti sarvadā
||97||पृथिव्यां यानि तीर्थानि गगनस्थानि यानि तु ॥
स्नानार्थमस्य लिंगस्य समागच्छंति सर्वदा
dhanyāstu khalu te marttyāḥ prabhāse saṃvyavasthitāḥ ||
someśvaraṃ ye drakṣyaṃti saṃsārabhayamocanam
||98||धन्यास्तु खलु ते मर्त्त्याः प्रभासे संव्यवस्थिताः ॥
सोमेश्वरं ये द्रक्ष्यंति संसारभयमोचनम्
devi someśvaraṃ liṃgaṃ ye smariṣyaṃti bhāvitāḥ ||
sarvapāpakṣayasteṣāṃ bhaviṣyati na saṃśayaḥ
||99||देवि सोमेश्वरं लिंगं ये स्मरिष्यंति भाविताः ॥
सर्वपापक्षयस्तेषां भविष्यति न संशयः
etatsmṛtaṃ priyatamaṃ mama devi nityaṃ kṣetraṃ pavitramṛṣisiddhagaṇābhiramyam ||
asminmṛtāḥ sakalajīvamṛto'pi devi svargātparaṃ samupayāṃti na saṃśayo'tra
||100||एतत्स्मृतं प्रियतमं मम देवि नित्यं क्षेत्रं पवित्रमृषिसिद्धगणाभिरम्यम् ॥
अस्मिन्मृताः सकलजीवमृतोऽपि देवि स्वर्गात्परं समुपयांति न संशयोऽत्र
yaṃ devā na vijānaṃti brahmaviṣṇupurogamāḥ ||
na sāṃkhyena na yogena naiva pāśupatena ca
||101||यं देवा न विजानंति ब्रह्मविष्णुपुरोगमाः ॥
न सांख्येन न योगेन नैव पाशुपतेन च
kaivalyaṃ niṣkalaṃ yatta- dasmim̐lliṃge tu labhyate ||
tāvadbhramaṃti saṃsāre devādyāstu yaśasvini
||102||कैवल्यं निष्कलं यत्त- दस्मिँल्लिंगे तु लभ्यते ॥
तावद्भ्रमंति संसारे देवाद्यास्तु यशस्विनि
yāvatsomeśvaraṃ devaṃ na viṃdaṃti trilocanam ||
kṣetraṃ prabhāsamityuktaṃ kṣetrajño'haṃ na saṃśayaḥ
||103||यावत्सोमेश्वरं देवं न विंदंति त्रिलोचनम् ॥
क्षेत्रं प्रभासमित्युक्तं क्षेत्रज्ञोऽहं न संशयः
etaṃ tavoktaṃ nanu bodhanāya someśvarasyaiva mahāprabhāvam ||
ye vai paṭhiṣyaṃti narā nitāṃtaṃ yāsyaṃti te tatpadamiṃdumauleḥ
||104||एतं तवोक्तं ननु बोधनाय सोमेश्वरस्यैव महाप्रभावम् ॥
ये वै पठिष्यंति नरा नितांतं यास्यंति ते तत्पदमिंदुमौलेः
someśvaraṃ devavaraṃ manuṣyā ye bhaktimaṃtaḥ śaraṇaṃ prapannāḥ ||
te ghorarūpe ca bhayāvahe ca saṃsāracakre na punarbhramaṃti
||105||सोमेश्वरं देववरं मनुष्या ये भक्तिमंतः शरणं प्रपन्नाः ॥
ते घोररूपे च भयावहे च संसारचक्रे न पुनर्भ्रमंति
ye dakṣiṇā mūrttimupāśritāḥ syurjapaṃti nityaṃ śatarudriyaṃ dvijāḥ ||
te'sminbhave naiva punarbhavaṃti saṃsārapāraṃ paramaṃ gatā vai
||106||ये दक्षिणा मूर्त्तिमुपाश्रिताः स्युर्जपंति नित्यं शतरुद्रियं द्विजाः ॥
तेऽस्मिन्भवे नैव पुनर्भवंति संसारपारं परमं गता वै
uddeśamātraṃ kathito mayā te śrīsomanāthasya kṛtaikadeśaḥ ||
abdairanekairbahubhiryugairvā na śakyamekena mukhena vaktum
||107||उद्देशमात्रं कथितो मया ते श्रीसोमनाथस्य कृतैकदेशः ॥
अब्दैरनेकैर्बहुभिर्युगैर्वा न शक्यमेकेन मुखेन वक्तुम्
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśīti sāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye śrīsomanāthaprādurbhāvavarṇanaṃnāma saptamo'dhyāyaḥ || 7 ||