tato gacchenmahādevi citrādityamanuttamam
īśvara uvāca
tato gacchenmahādevi citrādityamanuttamam ||
tasyaiva dakṣiṇe bhāge brahmakuṇḍasamīpataḥ
||1||ततो गच्छेन्महादेवि चित्रादित्यमनुत्तमम् ॥
तस्यैव दक्षिणे भागे ब्रह्मकुण्डसमीपतः
mahāprabhāvo deveśi sarvadāridryanāśanaḥ ||
mitro nāma purā devi dharmātmā'bhūddharātale ||
kāyasthaḥ sarvabhūtānāṃ nityaṃ bhūtahite rataḥ
||2||महाप्रभावो देवेशि सर्वदारिद्र्यनाशनः ॥
मित्रो नाम पुरा देवि धर्मात्माऽभूद्धरातले ॥
कायस्थः सर्वभूतानां नित्यं भूतहिते रतः
tasyāpatyadvayaṃ jajña ṛtukālābhigāminaḥ ||
putraḥ paramatejasvī citronāma varānane
||3||तस्यापत्यद्वयं जज्ञ ऋतुकालाभिगामिनः ॥
पुत्रः परमतेजस्वी चित्रोनाम वरानने
tathā citrā'bhavatkanyā rūpāḍhyā śīlamaṃḍanā
||4||तथा चित्राऽभवत्कन्या रूपाढ्या शीलमंडना
ābhyāṃ tu jātamātrābhyāṃ mitraḥ pañcatvameyivān ||
atha tasya varā bhāryā saha tenāgnimāviśat
||5||आभ्यां तु जातमात्राभ्यां मित्रः पञ्चत्वमेयिवान् ॥
अथ तस्य वरा भार्या सह तेनाग्निमाविशत्
atha tau bālakau dīnāvṛṣibhiḥ paripālitau ||
vṛddhiṃ gatau mahāraṇye bālāveva sthitau vrate
||6||अथ तौ बालकौ दीनावृषिभिः परिपालितौ ॥
वृद्धिं गतौ महारण्ये बालावेव स्थितौ व्रते
prabhāsaṃ kṣetramāsādya tapaḥ paramamāsthitau ||
pratiṣṭhāpya mahā devaṃ bhāskaraṃ vāritaskaram
||7||प्रभासं क्षेत्रमासाद्य तपः परममास्थितौ ॥
प्रतिष्ठाप्य महा देवं भास्करं वारितस्करम्
pūjayāmāsa dharmātmā dhūpamālyānulepanaiḥ ||
vasiṣṭhakathitaiścaiva hyaṣṭaṣaṣṭisamanvitaiḥ ||
nāmabhiḥ sūryadeveśaṃ tuṣṭāva prāñjaliḥ prabhum
||8||पूजयामास धर्मात्मा धूपमाल्यानुलेपनैः ॥
वसिष्ठकथितैश्चैव ह्यष्टषष्टिसमन्वितैः ॥
नामभिः सूर्यदेवेशं तुष्टाव प्राञ्जलिः प्रभुम्
citra uvāca
praṇamya śirasā devaṃ bhāskaraṃ gaganādhipam ||
ādidevaṃ jagannāthaṃ pāpaghnaṃ roganāśanam
||9||प्रणम्य शिरसा देवं भास्करं गगनाधिपम् ॥
आदिदेवं जगन्नाथं पापघ्नं रोगनाशनम्
sahasrākṣaṃ sahasrāṃśuṃ sahasrakiraṇadyutim
||10||सहस्राक्षं सहस्रांशुं सहस्रकिरणद्युतिम्
tamahaṃ saṃstaviṣyāmi saṃpṛktaṃ guhyanāmabhiḥ ||
muṃḍīrasvāminaṃ prātargaṃgāsāgarasaṃgame ||
kālapriyaṃ tu madhyāhne yamunātīramāśritam
||11||तमहं संस्तविष्यामि संपृक्तं गुह्यनामभिः ॥
मुंडीरस्वामिनं प्रातर्गंगासागरसंगमे ॥
कालप्रियं तु मध्याह्ने यमुनातीरमाश्रितम्
mūlasthānaṃ cāstamane candrabhāgātaṭe sthitam ||
yatra sāṃbaḥ svayaṃ siddha upavāsaparāyaṇaḥ
||12||मूलस्थानं चास्तमने चन्द्रभागातटे स्थितम् ॥
यत्र सांबः स्वयं सिद्ध उपवासपरायणः
vārāṇasyāṃ lohitākṣaṃ gobhilākṣe bṛhanmukham ||
prayāgeṣu pratiṣṭhānaṃ vṛddhādityaṃ mahādyutim
||13||वाराणस्यां लोहिताक्षं गोभिलाक्षे बृहन्मुखम् ॥
प्रयागेषु प्रतिष्ठानं वृद्धादित्यं महाद्युतिम्
koṭyakṣe dvādaśādityaṃ gaṃgādityaṃ caturghaṭe ||
naimiṣe caiva goghne ca bhadraṃ bhadrapuṭe sthitam
||14||कोट्यक्षे द्वादशादित्यं गंगादित्यं चतुर्घटे ॥
नैमिषे चैव गोघ्ने च भद्रं भद्रपुटे स्थितम्
jayāyāṃ vijayādityaṃ prabhāse svarṇavetasam ||
kurukṣetre ca sāmaṃtaṃ trimaṃtraṃ ca ilāvṛte
||15||जयायां विजयादित्यं प्रभासे स्वर्णवेतसम् ॥
कुरुक्षेत्रे च सामंतं त्रिमंत्रं च इलावृते
mahendre kramaṇādityamṛṇe siddheśvaraṃ viduḥ ||
kauśāṃbyāṃ padmabodhaṃ ca brahmabāhau divākaram
||16||महेन्द्रे क्रमणादित्यमृणे सिद्धेश्वरं विदुः ॥
कौशांब्यां पद्मबोधं च ब्रह्मबाहौ दिवाकरम्
kedāre caṇḍakāṃtiṃ ca nitye ca timirāpaham ||
gaṃgāmārge śivadvāramādityaṃ bhūpradī pane
||17||केदारे चण्डकांतिं च नित्ये च तिमिरापहम् ॥
गंगामार्गे शिवद्वारमादित्यं भूप्रदी पने
haṃsaṃ sarasvatītīre viśvāmitraṃ pṛthūdake ||
ujjayinyāṃ naradvīpaṃ siddhāyāmamaladyutim
||18||हंसं सरस्वतीतीरे विश्वामित्रं पृथूदके ॥
उज्जयिन्यां नरद्वीपं सिद्धायाममलद्युतिम्
sūryaṃ kuntīkumāre ca pañcanadyāṃ vibhāvasum ||
mathurāyāṃ vimalādityaṃ saṃjñādityaṃ tu saṃjñike
||19||सूर्यं कुन्तीकुमारे च पञ्चनद्यां विभावसुम् ॥
मथुरायां विमलादित्यं संज्ञादित्यं तु संज्ञिके
śrīkaṇṭhe caiva mārtaṇḍaṃ daśārṇe daśakaṃ smṛtam ||
godhane gopatiṃ devaṃ karṇaṃ caiva marusthale
||20||श्रीकण्ठे चैव मार्तण्डं दशार्णे दशकं स्मृतम् ॥
गोधने गोपतिं देवं कर्णं चैव मरुस्थले
puṣpaṃ devapure caiva keśavārkaṃ tu lohite ||
vaidiśe caiva śārdūlaṃ śoṇe vāruṇavāsinam
||21||पुष्पं देवपुरे चैव केशवार्कं तु लोहिते ॥
वैदिशे चैव शार्दूलं शोणे वारुणवासिनम्
vardhamāne ca sāṃbākhyaṃ kāmarūpe śubhaṃkaram ||
mihiraṃ kānyakubje ca maṃdāraṃ puṇyavardhane
||22||वर्धमाने च सांबाख्यं कामरूपे शुभंकरम् ॥
मिहिरं कान्यकुब्जे च मंदारं पुण्यवर्धने
gandhāre kṣobhaṇādityaṃ laṃkāyāmamaradyutim ||
karṇādityaṃ ca caṃpāyāṃ prabodhe śubhadarśinam
||23||गन्धारे क्षोभणादित्यं लंकायाममरद्युतिम् ॥
कर्णादित्यं च चंपायां प्रबोधे शुभदर्शिनम्
dvārā vatyāṃ tu pārvatyaṃ himavante himāpaham ||
mahātejaṃ tu lauhitye amalāṃge ca dhūjaṭim
||24||द्वारा वत्यां तु पार्वत्यं हिमवन्ते हिमापहम् ॥
महातेजं तु लौहित्ये अमलांगे च धूजटिम्
rohike tu kumārākhyaṃ padmāyāṃ padmasaṃbhavam ||
dharmādityaṃ tu lāṭāyāṃ marddake sthaviraṃ viduḥ
||25||रोहिके तु कुमाराख्यं पद्मायां पद्मसंभवम् ॥
धर्मादित्यं तु लाटायां मर्द्दके स्थविरं विदुः
sukhapradaṃ tu kauberyāṃ kosale gopatiṃ tathā ||
kauṃkaṇe tu padmadevaṃ tāpanaṃ vindhyaparvate
||26||सुखप्रदं तु कौबेर्यां कोसले गोपतिं तथा ॥
कौंकणे तु पद्मदेवं तापनं विन्ध्यपर्वते
tvaṣṭāraṃ caiva kāśmīre caritre ratnasaṃbhavam ||
puṣkare hemagarbhasthaṃ vidyātsūryaṃ gabhastike
||27||त्वष्टारं चैव काश्मीरे चरित्रे रत्नसंभवम् ॥
पुष्करे हेमगर्भस्थं विद्यात्सूर्यं गभस्तिके
prakāśāyāṃ tu mujjhālaṃ tīrthagrāme prabhākaram ||
kāṃpilye rillakādityaṃ dhanake dhanavāsinam
||28||प्रकाशायां तु मुज्झालं तीर्थग्रामे प्रभाकरम् ॥
कांपिल्ये रिल्लकादित्यं धनके धनवासिनम्
analaṃ narmadātīre sarvatra gamanādhikam ||
aṣṭaṣaṣṭiṃ tu devasya bhāskarasyāmitadyuteḥ
||29||अनलं नर्मदातीरे सर्वत्र गमनाधिकम् ॥
अष्टषष्टिं तु देवस्य भास्करस्यामितद्युतेः
prātarutthāya vai nityaṃ śaktimāñchucimānnaraḥ ||
yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi sarvapāpaiḥ pramucyate
||30||प्रातरुत्थाय वै नित्यं शक्तिमाञ्छुचिमान्नरः ॥
यः पठेच्छृणुयाद्वापि सर्वपापैः प्रमुच्यते
rājyārthī labhate rājyaṃ dhanārthī labhate dhanam ||
putrārthī labhate putrānsaukhyārthī labhate sukham
||31||राज्यार्थी लभते राज्यं धनार्थी लभते धनम् ॥
पुत्रार्थी लभते पुत्रान्सौख्यार्थी लभते सुखम्
rogārto mucyate rogādbaddho mucyeta bandhanāt ||
yānyānprārthayate kāmāṃstāṃstānprāpnoti mānavaḥ
||32||रोगार्तो मुच्यते रोगाद्बद्धो मुच्येत बन्धनात् ॥
यान्यान्प्रार्थयते कामांस्तांस्तान्प्राप्नोति मानवः
īśvara uvāca
evaṃ ca stuvatastasya citrasya vimalātmanaḥ ||
tatastuṣṭaḥ sahasrāṃśuḥ kālena mahatā vibhuḥ
||33||एवं च स्तुवतस्तस्य चित्रस्य विमलात्मनः ॥
ततस्तुष्टः सहस्रांशुः कालेन महता विभुः
abravīdvatsa bhadraṃ te varaṃ varaya suvrata
||34||अब्रवीद्वत्स भद्रं ते वरं वरय सुव्रत
so'bravīdyadi me tuṣṭo bhagavaṃstīkṣṇadīdhiteḥ ||
prauḍhatvaṃ sarvakāryeṣu naya māṃ jñānitāṃ tathā
||35||सोऽब्रवीद्यदि मे तुष्टो भगवंस्तीक्ष्णदीधितेः ॥
प्रौढत्वं सर्वकार्येषु नय मां ज्ञानितां तथा
tattatheti prati jñātaṃ sūryeṇa varavarṇini ||
tataḥ sarvajñatāṃ prāptaścitro mitrakulodbhavaḥ
||36||तत्तथेति प्रति ज्ञातं सूर्येण वरवर्णिनि ॥
ततः सर्वज्ञतां प्राप्तश्चित्रो मित्रकुलोद्भवः
taṃ jñātvā dharmarājastu buddhyā paramayā yutam ||
ciṃtayāmāsa medhāvī lekha ko'yaṃ bhavedyadi
||37||तं ज्ञात्वा धर्मराजस्तु बुद्ध्या परमया युतम् ॥
चिंतयामास मेधावी लेख कोऽयं भवेद्यदि
tato me sarvasiddhiḥ syānnirvṛtiśca parā bhavet ||
evaṃ ciṃtayatastasya dharmarājasya bhāmini
||38||ततो मे सर्वसिद्धिः स्यान्निर्वृतिश्च परा भवेत् ॥
एवं चिंतयतस्तस्य धर्मराजस्य भामिनि
agnitīrthe gate citre snā nārthaṃ lavaṇāmbhasi ||
sa tatra praviśanneva nītastu yamakiṃkaraiḥ
||39||अग्नितीर्थे गते चित्रे स्ना नार्थं लवणाम्भसि ॥
स तत्र प्रविशन्नेव नीतस्तु यमकिंकरैः
saśarīro mahādevi yamādeśaparāyaṇaiḥ ||
sa citraguptanāmā'bhūdviśvacāritralekhakaḥ
||40||सशरीरो महादेवि यमादेशपरायणैः ॥
स चित्रगुप्तनामाऽभूद्विश्वचारित्रलेखकः
citrādityetināmā'bhūttato loke varānane
||41||चित्रादित्येतिनामाऽभूत्ततो लोके वरानने
saptamyāṃ niyatāhāro yastaṃ pūjayate naraḥ ||
sapta janmāni dāridryaṃ na duḥkhaṃ tasya jāyate
||42||सप्तम्यां नियताहारो यस्तं पूजयते नरः ॥
सप्त जन्मानि दारिद्र्यं न दुःखं तस्य जायते
tatraiva cāśvo dātavyaḥ sakoṣaṃ khaḍgameva ca ||
hiraṇyaṃ caiva viprāya evaṃ yātrāphalaṃ labhet
||43||तत्रैव चाश्वो दातव्यः सकोषं खड्गमेव च ॥
हिरण्यं चैव विप्राय एवं यात्राफलं लभेत्
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśīti sāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye citrādityamāhātmyavarṇanaṃnāmaikonacatvāriṃśaduttaraśatatamo'dhyāyaḥ || 139 ||