tato gacchenmahādevi deveśaṃ daityasūdanam
īśvara uvāca
tato gacchenmahādevi deveśaṃ daityasūdanam ||
pāpaghnaṃ sarvajaṃtūnāṃ prabhāsakṣetravāsinām
||1||ततो गच्छेन्महादेवि देवेशं दैत्यसूदनम् ॥
पापघ्नं सर्वजंतूनां प्रभासक्षेत्रवासिनाम्
anādiyugasaṃsthānaṃ sarva kāmapradaṃ śubham ||
saṃsārasāgare ghore sthitaṃ nauriva tāraṇe
||2||अनादियुगसंस्थानं सर्व कामप्रदं शुभम् ॥
संसारसागरे घोरे स्थितं नौरिव तारणे
anye sarve'pi naśyaṃti kalpāṃte brahmaṇo dine ||
etāni muktvā deveśi nyagrodhaṃ sapta kalpagama
||3||अन्ये सर्वेऽपि नश्यंति कल्पांते ब्रह्मणो दिने ॥
एतानि मुक्त्वा देवेशि न्यग्रोधं सप्त कल्पगम
kalpavṛkṣaṃ tathā'gāraṃ vaiḍūryaṃ parvatottamam ||
śrīdaityasūdanaṃ devaṃ mārkaṃḍeyaṃ mahāmunim
||4||कल्पवृक्षं तथाऽगारं वैडूर्यं पर्वतोत्तमम् ॥
श्रीदैत्यसूदनं देवं मार्कंडेयं महामुनिम्
akṣayāścāvyayāścaite saptakalpāni sundari ||
devi kiṃ bahunoktena varṇitena punaḥpunaḥ
||5||अक्षयाश्चाव्ययाश्चैते सप्तकल्पानि सुन्दरि ॥
देवि किं बहुनोक्तेन वर्णितेन पुनःपुनः
śrīdaityasūdanāddevi nānyāsti bhuvi devatā ||
yavākāraṃ tu tasyaiva kṣetrapātakanāśanam
||6||श्रीदैत्यसूदनाद्देवि नान्यास्ति भुवि देवता ॥
यवाकारं तु तस्यैव क्षेत्रपातकनाशनम्
sevitaṃ carṣibhiḥ siddhairyakṣavidyādharoragaiḥ ||
tasya sīmāṃ pravakṣyāmi viṣṇukṣetrasya bhāmini
||7||सेवितं चर्षिभिः सिद्धैर्यक्षविद्याधरोरगैः ॥
तस्य सीमां प्रवक्ष्यामि विष्णुक्षेत्रस्य भामिनि
pūrve yameśvaraṃ yāvacchrīsomeśaṃ tu paścime ||
uttare tu viśālākṣī dakṣiṇe saritāṃ patiḥ
||8||पूर्वे यमेश्वरं यावच्छ्रीसोमेशं तु पश्चिमे ॥
उत्तरे तु विशालाक्षी दक्षिणे सरितां पतिः
etatkṣetraṃ yavākāraṃ vaiṣṇavaṃ pāpanāśanam
||9||एतत्क्षेत्रं यवाकारं वैष्णवं पापनाशनम्
atra kṣetre mṛtā ye tu pāpino'pi narā dhruvam ||
svargaṃ gacchaṃti te sarve saṃtaḥ sukṛtino yathā
||10||अत्र क्षेत्रे मृता ये तु पापिनोऽपि नरा ध्रुवम् ॥
स्वर्गं गच्छंति ते सर्वे संतः सुकृतिनो यथा
atra dattaṃ hutaṃ japtaṃ tapastaptaṃ kṛtaṃ hi yat ||
tatsarvaṃ cākṣayaṃ proktaṃ saptakalpāvadhi priye
||11||अत्र दत्तं हुतं जप्तं तपस्तप्तं कृतं हि यत् ॥
तत्सर्वं चाक्षयं प्रोक्तं सप्तकल्पावधि प्रिये
tatraikamapi yo devi brāhmaṇaṃ bhojayiṣyati ||
vidhinā viṣṇumuddiśya koṭirbhavati bhojitā
||12||तत्रैकमपि यो देवि ब्राह्मणं भोजयिष्यति ॥
विधिना विष्णुमुद्दिश्य कोटिर्भवति भोजिता
tatropavāsaṃ yaḥ kuryānnaro bhaktisamanvitaḥ ||
ekenaivopavāsena upavāsāyutaṃ phalam ||
cakratīrthe naraḥ snātvā sopavāso jiteṃdriyaḥ
||13||तत्रोपवासं यः कुर्यान्नरो भक्तिसमन्वितः ॥
एकेनैवोपवासेन उपवासायुतं फलम् ॥
चक्रतीर्थे नरः स्नात्वा सोपवासो जितेंद्रियः
dvādaśyāṃ kārttike māsi dadyādvipreṣu kāṃcanam ||
viṣṇuṃ saṃpūjya vidhivanmucyate sarvapātakaiḥ
||14||द्वादश्यां कार्त्तिके मासि दद्याद्विप्रेषु कांचनम् ॥
विष्णुं संपूज्य विधिवन्मुच्यते सर्वपातकैः
devyuvāca
daityasūdananāmeti kathaṃ tasya prakīrtitam ||
kasminkāle tu deveśa tanme vistarato vada
||15||दैत्यसूदननामेति कथं तस्य प्रकीर्तितम् ॥
कस्मिन्काले तु देवेश तन्मे विस्तरतो वद
īśvara uvāca
śṛṇu devi pravakṣyāmi māhātmyaṃ pāpanāśanam ||
daityasūdanadevasya purā vṛttaṃ mahodayam
||16||शृणु देवि प्रवक्ष्यामि माहात्म्यं पापनाशनम् ॥
दैत्यसूदनदेवस्य पुरा वृत्तं महोदयम्
devi tasyaiva nāmāni kalpekalpe bhavaṃti vai ||
anādinidhanānyeva saṃbhavanti punaḥpunaḥ
||17||देवि तस्यैव नामानि कल्पेकल्पे भवंति वै ॥
अनादिनिधनान्येव संभवन्ति पुनःपुनः
pūrvakalpe śriyā vṛtto vāmanastu dvitīyake ||
vajrāṃgastu tṛtīye vai turīye kamalāpriyaḥ
||18||पूर्वकल्पे श्रिया वृत्तो वामनस्तु द्वितीयके ॥
वज्रांगस्तु तृतीये वै तुरीये कमलाप्रियः
paṃcame duḥkhaharttā ca ṣaṣṭhe tu puruṣottamaḥ ||
śrīdaityasūdano devaḥ kalpe vai saptame smṛtaḥ
||19||पंचमे दुःखहर्त्ता च षष्ठे तु पुरुषोत्तमः ॥
श्रीदैत्यसूदनो देवः कल्पे वै सप्तमे स्मृतः
tasyaiva nāma cotpattiṃ kathayāmi yathārthataḥ
||20||तस्यैव नाम चोत्पत्तिं कथयामि यथार्थतः
purā devāsure yuddhe dānavairdevakaṃṭakaiḥ ||
nirjitā devatāḥ sarve jagmuste śaraṇaṃ harim ||
kṣīrodavāsinaṃ devamastuvanpraṇatāḥ sthitāḥ
||21||पुरा देवासुरे युद्धे दानवैर्देवकंटकैः ॥
निर्जिता देवताः सर्वे जग्मुस्ते शरणं हरिम् ॥
क्षीरोदवासिनं देवमस्तुवन्प्रणताः स्थिताः
devā ūcuḥ
jaya deva jagannātha daityāsuravimarddana ||
vārāharūpamāsthāya uddhṛtā vasudhā tvayā
||22||जय देव जगन्नाथ दैत्यासुरविमर्द्दन ॥
वाराहरूपमास्थाय उद्धृता वसुधा त्वया
uddhṛtā matsyarūpeṇa vedā udadhimadhyataḥ ||
kūrmarūpī tathā bhūtvā kṣīrodārṇavamaṃthanam
||23||उद्धृता मत्स्यरूपेण वेदा उदधिमध्यतः ॥
कूर्मरूपी तथा भूत्वा क्षीरोदार्णवमंथनम्
kṛtvā tvayā jagannātha uddhṛtā śrīrnamo 'stu te ||
śrīpatiḥ śrīdharo deva ārttānāmartināśanaḥ
||24||कृत्वा त्वया जगन्नाथ उद्धृता श्रीर्नमो ऽस्तु ते ॥
श्रीपतिः श्रीधरो देव आर्त्तानामर्तिनाशनः
balirvāmanarūpeṇa tvayā baddho'surāriṇā ||
hiraṇyākṣo mahādaityo hiraṇyakaśipurhataḥ
||25||बलिर्वामनरूपेण त्वया बद्धोऽसुरारिणा ॥
हिरण्याक्षो महादैत्यो हिरण्यकशिपुर्हतः
nārasiṃhena rūpeṇa antarikṣe dhṛtastvayā ||
devamūla mahādeva uddhṛtaṃ bhuvanaṃ tvayā
||26||नारसिंहेन रूपेण अन्तरिक्षे धृतस्त्वया ॥
देवमूल महादेव उद्धृतं भुवनं त्वया
tvayā vinā jagannātha bhuvanaṃ niṣprabhī kṛtam ||
sūryeṇeva tu vikrāntaṃ tamobhiriva dānavaiḥ
||27||त्वया विना जगन्नाथ भुवनं निष्प्रभी कृतम् ॥
सूर्येणेव तु विक्रान्तं तमोभिरिव दानवैः
śrutvā stotramidaṃ devi viṣṇuḥ kamalalocanaḥ ||
uvāca devānbrahmādyānkṣīrodārṇava bodhitaḥ
||28||श्रुत्वा स्तोत्रमिदं देवि विष्णुः कमललोचनः ॥
उवाच देवान्ब्रह्माद्यान्क्षीरोदार्णव बोधितः
bhayaṃ tyajadhvaṃ vai devā dānavānprati sarvathā ||
acireṇaiva kālena ghātayiṣyāmi dānavān
||29||भयं त्यजध्वं वै देवा दानवान्प्रति सर्वथा ॥
अचिरेणैव कालेन घातयिष्यामि दानवान्
evamuktvātha taiḥ sārddhamā jagāma janārddanaḥ ||
dānavānghātayāmāsa sa cakreṇa pṛthakpṛthak
||30||एवमुक्त्वाथ तैः सार्द्धमा जगाम जनार्द्दनः ॥
दानवान्घातयामास स चक्रेण पृथक्पृथक्
bhayārttā dānavāḥ sarve palāyanaparāyaṇāḥ ||
prabhāsaṃ kṣetramāsādya samudrābhimukhā bhavan
||31||भयार्त्ता दानवाः सर्वे पलायनपरायणाः ॥
प्रभासं क्षेत्रमासाद्य समुद्राभिमुखा भवन्
naśyamānāstato dṛṣṭvā daityāndaityavināśanam ||
saṃjaghne tānsa cakreṇa niḥśeṣānsarvadānavān
||32||नश्यमानास्ततो दृष्ट्वा दैत्यान्दैत्यविनाशनम् ॥
संजघ्ने तान्स चक्रेण निःशेषान्सर्वदानवान्
hateṣu sarvadaityeṣu devabrāhmaṇatāpasaiḥ ||
kalyāṇamabhavattatra jagatsvasthamanākulam
||33||हतेषु सर्वदैत्येषु देवब्राह्मणतापसैः ॥
कल्याणमभवत्तत्र जगत्स्वस्थमनाकुलम्
tatprabhṛtyeva devasya daityasūdananāma tat ||
etanmāhātmyamatulaṃ kathitaṃ tava sundari ||
daityasūdanadevasya mahābhāgyaṃ mahodayam
||34||तत्प्रभृत्येव देवस्य दैत्यसूदननाम तत् ॥
एतन्माहात्म्यमतुलं कथितं तव सुन्दरि ॥
दैत्यसूदनदेवस्य महाभाग्यं महोदयम्
taṃ dṛṣṭvā na jaḍo nāṃdho na daridro na duḥkhitaḥ ||
jāyate sapta janmāni satyaṃsatyaṃ varānane
||35||तं दृष्ट्वा न जडो नांधो न दरिद्रो न दुःखितः ॥
जायते सप्त जन्मानि सत्यंसत्यं वरानने
śravaṇadvādaśīṃ puṇyāṃ rohiṇyāṃ cāṣṭamīṃ śubhām ||
śayanotthāpanīṃ caiva naraḥ kṛtvā prayatnataḥ
||36||श्रवणद्वादशीं पुण्यां रोहिण्यां चाष्टमीं शुभाम् ॥
शयनोत्थापनीं चैव नरः कृत्वा प्रयत्नतः
ekaikenopa vāsena upavāsāyutaṃ phalam ||
labhate nātra sandeho daityasūdanasannidhau
||37||एकैकेनोप वासेन उपवासायुतं फलम् ॥
लभते नात्र सन्देहो दैत्यसूदनसन्निधौ
caṇḍālaḥ śvapaco vāpi tiryagyonigato'pi vā ||
prāṇatyāge kṛte tasminnācyutaṃ lokamāpnuyāt
||38||चण्डालः श्वपचो वापि तिर्यग्योनिगतोऽपि वा ॥
प्राणत्यागे कृते तस्मिन्नाच्युतं लोकमाप्नुयात्
kārtikyāṃ caiva vaiśākhyāṃ māsamekamupoṣayet ||
daityasūdanamadhyasthaḥ samyakchraddhāsamanvitaḥ
||39||कार्तिक्यां चैव वैशाख्यां मासमेकमुपोषयेत् ॥
दैत्यसूदनमध्यस्थः सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः
ekaikenopavāsena koṭikoṭi pṛthakpṛthak ||
labhate tatphalaṃ sarvaṃ viṣṇukṣetraprabhāvataḥ
||40||एकैकेनोपवासेन कोटिकोटि पृथक्पृथक् ॥
लभते तत्फलं सर्वं विष्णुक्षेत्रप्रभावतः
dīpaṃ dadāti yastatra māsaṃ vā pakṣameva vā ||
ekaika dīpadānena koṭidīpaphalaṃ labhet
||41||दीपं ददाति यस्तत्र मासं वा पक्षमेव वा ॥
एकैक दीपदानेन कोटिदीपफलं लभेत्
paṃcāmṛtena saṃsnāpya devadevaṃ caturbhujam ||
ekādaśyāṃ nirāhāraḥ pūjayitvā'cyuto bhavet
||42||पंचामृतेन संस्नाप्य देवदेवं चतुर्भुजम् ॥
एकादश्यां निराहारः पूजयित्वाऽच्युतो भवेत्
cāturmāsyaṃ vidhānena daityasūdanasannidhau ||
niyamena kṣipedyastu tasya tuṣyati keśavaḥ
||43||चातुर्मास्यं विधानेन दैत्यसूदनसन्निधौ ॥
नियमेन क्षिपेद्यस्तु तस्य तुष्यति केशवः
anyakṣetreṣu yatkṛtvā cāturmāsyāni koṭiśaḥ ||
tatphalaṃ labhate sarvaṃ daityasūdanadarśanāt
||44||अन्यक्षेत्रेषु यत्कृत्वा चातुर्मास्यानि कोटिशः ॥
तत्फलं लभते सर्वं दैत्यसूदनदर्शनात्
brahmāṇḍaṃ sakalaṃ dattvā yatpuṇyaphalamāpnuyāt ||
tatpuṇyaṃ labhate sarvaṃ daityasūdanadarśanāt
||45||ब्रह्माण्डं सकलं दत्त्वा यत्पुण्यफलमाप्नुयात् ॥
तत्पुण्यं लभते सर्वं दैत्यसूदनदर्शनात्
ekādaśyāṃ tu yastatra kurute jāgaraṃ naraḥ ||
gītanṛtyaistathā vādyaiḥ prekṣaṇīyaistathāvidhaiḥ ||
sa yāti vaiṣṇavaṃ lokaṃ yaṃ gatvā na nivarttate
||46||एकादश्यां तु यस्तत्र कुरुते जागरं नरः ॥
गीतनृत्यैस्तथा वाद्यैः प्रेक्षणीयैस्तथाविधैः ॥
स याति वैष्णवं लोकं यं गत्वा न निवर्त्तते
hatyā'yutānīha susaṃcitāni steyāni rukmasya na santi saṃkhyā ||
nihaṃti kenāpi purā kṛtāni sarvāṇi bhadrā niśi jāgareṇa
||47||हत्याऽयुतानीह सुसंचितानि स्तेयानि रुक्मस्य न सन्ति संख्या ॥
निहंति केनापि पुरा कृतानि सर्वाणि भद्रा निशि जागरेण
mārgā na te pretapurī na dūtā vanaṃ ca tatkhecarakhaḍgapatram ||
svapne na paśyaṃti ca te manuṣyā yeṣāṃ gatā jāgaraṇena bhadrā
||48||मार्गा न ते प्रेतपुरी न दूता वनं च तत्खेचरखड्गपत्रम् ॥
स्वप्ने न पश्यंति च ते मनुष्या येषां गता जागरणेन भद्रा
kanyāsahasraṃ vidhivaddadāti ratnairalaṃkṛtya svadharmabuddhyā ||
gavāṃ sahasraṃ kurujāṃgale tu teṣāṃ paraṃ jāgaraṇena viṣṇoḥ
||49||कन्यासहस्रं विधिवद्ददाति रत्नैरलंकृत्य स्वधर्मबुद्ध्या ॥
गवां सहस्रं कुरुजांगले तु तेषां परं जागरणेन विष्णोः
kṛtvā caivopavāsaṃ ca yo'śnāti dvādaśīdine ||
naivedyaṃ tulasīmiśraṃ hatyākoṭivināśanam
||50||कृत्वा चैवोपवासं च योऽश्नाति द्वादशीदिने ॥
नैवेद्यं तुलसीमिश्रं हत्याकोटिविनाशनम्
iti te kathitaṃ devi māhātmyaṃ pāpanāśanam ||
daityasūdanadevasya kimanyatparipṛcchasi
||51||इति ते कथितं देवि माहात्म्यं पापनाशनम् ॥
दैत्यसूदनदेवस्य किमन्यत्परिपृच्छसि
pītavastrāṇi devasya gāṃ hiraṇyaṃ ca dāpayet ||
snātvā cakravare tīrthe mucyate sarvapātakāt
||52||पीतवस्त्राणि देवस्य गां हिरण्यं च दापयेत् ॥
स्नात्वा चक्रवरे तीर्थे मुच्यते सर्वपातकात्
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśīti sāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe prathameprabhāsakṣetramāhātmye śrīdaityasūdanamāhātmyavarṇanaṃnāmaikāśītitamo'dhyāyaḥ || 81 ||