śaṃḍatīrthamāhātmyavarṇanam
īśvara uvāca
tato gacchenmahādevi śaṃḍatīrthamanuttamam ||
sarvapāpopaśamanaṃ sarvakāmaphalapradam
||1||ततो गच्छेन्महादेवि शंडतीर्थमनुत्तमम् ॥
सर्वपापोपशमनं सर्वकामफलप्रदम्
tasyotpattiṃ pravakṣyāmi śṛṇuṣvaikamanāḥ priye ||
purā paṃcaśirā āsīdbrahmā lokapitāmahaḥ
||2||तस्योत्पत्तिं प्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकमनाः प्रिये ॥
पुरा पंचशिरा आसीद्ब्रह्मा लोकपितामहः
śirastasya mayā chinnaṃ kasmiṃścitkāraṇāṃtare ||
tatra gaṃdhavatī jātā brahmaṇaḥ sā ca śoṇitaiḥ
||3||शिरस्तस्य मया छिन्नं कस्मिंश्चित्कारणांतरे ॥
तत्र गंधवती जाता ब्रह्मणः सा च शोणितैः
tatrodgatā mahātālāstena tālavanaṃ smṛtam ||
atha karatale lagnaṃ kapālaṃ brahmaṇo mama
||4||तत्रोद्गता महातालास्तेन तालवनं स्मृतम् ॥
अथ करतले लग्नं कपालं ब्रह्मणो मम
śarīraṃ kṛṣṇatāṃ yātaṃ mama caiva vṛṣasya ca ||
atha tīrthānyanekāni gatohaṃ pāpaśaṃkayā
||5||शरीरं कृष्णतां यातं मम चैव वृषस्य च ॥
अथ तीर्थान्यनेकानि गतोहं पापशंकया
na kvacidvrajate pāpaṃ tataḥ prabhāsamāgataḥ ||
kṣetre tatra mayā dṛṣṭā prācī devī sarasvatī
||6||न क्वचिद्व्रजते पापं ततः प्रभासमागतः ॥
क्षेत्रे तत्र मया दृष्टा प्राची देवी सरस्वती
tatra me vṛṣabhaḥ snātuṃ praviṣṭo jalamadhyataḥ ||
tatkṣaṇācchvetatā prāpto muktohamapi hatyayā
||7||तत्र मे वृषभः स्नातुं प्रविष्टो जलमध्यतः ॥
तत्क्षणाच्छ्वेतता प्राप्तो मुक्तोहमपि हत्यया
karamadhye ca me lagnaṃ kapālaṃ patitaṃ tadā ||
kapālamocanaścāsau liṃgarūpī sthito'bhavat
||8||करमध्ये च मे लग्नं कपालं पतितं तदा ॥
कपालमोचनश्चासौ लिंगरूपी स्थितोऽभवत्
tatrāpi yo dadecchrāddhaṃ prācīdevyāstu saṃnidhau ||
mātṛkaṃ paitṛkaṃ caiva tṛptaṃ kulaśataṃ tathā
||9||तत्रापि यो ददेच्छ्राद्धं प्राचीदेव्यास्तु संनिधौ ॥
मातृकं पैतृकं चैव तृप्तं कुलशतं तथा
bhavecca tasya tṛptistu yāvatkalpāstu saptatiḥ ||
māsa āśvayuje devi kṛṣṇapakṣe caturdaśī ||
tatra dadyāttu yaḥ śrāddhaṃ dakṣiṇāmūrtimāśritaḥ
||10||भवेच्च तस्य तृप्तिस्तु यावत्कल्पास्तु सप्ततिः ॥
मास आश्वयुजे देवि कृष्णपक्षे चतुर्दशी ॥
तत्र दद्यात्तु यः श्राद्धं दक्षिणामूर्तिमाश्रितः
yathāvittopacāreṇa supātre ca yathāvidhi ||
yāvadyugasahasraṃ tu tṛptāḥ syuste pitāmahāḥ
||11||यथावित्तोपचारेण सुपात्रे च यथाविधि ॥
यावद्युगसहस्रं तु तृप्ताः स्युस्ते पितामहाः
annasuvarṇadānaṃ ca dadhikaṃbalameva ca ||
tatra deyaṃ vidhānena sarvapāpopaśuddhaye
||12||अन्नसुवर्णदानं च दधिकंबलमेव च ॥
तत्र देयं विधानेन सर्वपापोपशुद्धये
kṛṣṇarūpī vṛṣo devi yadā śvetatvamāgataḥ ||
śaṃḍatīrthamitikhyātaṃ tena trailokyapūjitam
||13||कृष्णरूपी वृषो देवि यदा श्वेतत्वमागतः ॥
शंडतीर्थमितिख्यातं तेन त्रैलोक्यपूजितम्
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsa khaṇḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye śaṃḍatīrthamāhātmyavarṇanaṃnāma trisaptatyuttaradviśatatamo'dhyāyaḥ || 273 ||