tato gacchenmahādevi devikātaṭasaṃsthitam
īśvara uvāca
tato gacchenmahādevi devikātaṭasaṃsthitam ||
jāleśvareti vikhyātaṃ surāsuranamaskṛtam
||1||ततो गच्छेन्महादेवि देविकातटसंस्थितम् ॥
जालेश्वरेति विख्यातं सुरासुरनमस्कृतम्
manvantare cākṣuṣe ca samprāpte dvāpare yuge ||
nāmnā jāleśvaraṃ liṃgaṃ devikātaṭasaṃsthitam
||2||मन्वन्तरे चाक्षुषे च सम्प्राप्ते द्वापरे युगे ॥
नाम्ना जालेश्वरं लिंगं देविकातटसंस्थितम्
pūjyate nāgakanyābhirna tatpaśyaṃti mānavāḥ ||
mahā tejomaṇimayaṃ caṃdrabiṃbasamaprabham ||
smaraṇāttasya devasya brahmahatyā praṇaśyati
||3||पूज्यते नागकन्याभिर्न तत्पश्यंति मानवाः ॥
महा तेजोमणिमयं चंद्रबिंबसमप्रभम् ॥
स्मरणात्तस्य देवस्य ब्रह्महत्या प्रणश्यति
devyuvāca
kathaṃ jāleśvaraṃ nāma kasminkāle babhūva tat
||4||कथं जालेश्वरं नाम कस्मिन्काले बभूव तत्
sādhubhiḥ saha saṃvāsātke guṇāḥ parikīrttitāḥ ||
ke lokāḥ kāni puṇyāni tatsarvaṃ śaṃsa me prabho
||5||साधुभिः सह संवासात्के गुणाः परिकीर्त्तिताः ॥
के लोकाः कानि पुण्यानि तत्सर्वं शंस मे प्रभो
īśvara uvāca
atraivodāharaṃtīmamitihāsaṃ purātanam ||
nābhāgasya ca saṃvādamāpastaṃbataponidheḥ
||6||अत्रैवोदाहरंतीममितिहासं पुरातनम् ॥
नाभागस्य च संवादमापस्तंबतपोनिधेः
maharṣirātmavānpūrvamāpastaṃbo dvijāgraṇīḥ ||
upāvasansadā rambho babhūva bhagavāṃstadā
||7||महर्षिरात्मवान्पूर्वमापस्तंबो द्विजाग्रणीः ॥
उपावसन्सदा रम्भो बभूव भगवांस्तदा
nityaṃ krodhaṃ ca lobhaṃ ca mohaṃ drohaṃ visṛjya saḥ ||
devikāsarito madhye viveśa salilāśaye
||8||नित्यं क्रोधं च लोभं च मोहं द्रोहं विसृज्य सः ॥
देविकासरितो मध्ये विवेश सलिलाशये
kṣetre prābhāsike ramye samyagjñātvā śivapriye ||
tatrāsya vasataḥ kālaḥ samatīto mahāṃstadā
||9||क्षेत्रे प्राभासिके रम्ये सम्यग्ज्ञात्वा शिवप्रिये ॥
तत्रास्य वसतः कालः समतीतो महांस्तदा
pareṇa dhyānayogena sthāṇubhūtasya tiṣṭhataḥ ||
tataḥ kadācidāgatya taṃ deśaṃ matsyajīvinaḥ
||10||परेण ध्यानयोगेन स्थाणुभूतस्य तिष्ठतः ॥
ततः कदाचिदागत्य तं देशं मत्स्यजीविनः
prasārya sumahajjālaṃ sarve cākarṣayanbalāt ||
atha taṃ ca mahāmatsyaṃ niṣādā baladarpitāḥ
||11||प्रसार्य सुमहज्जालं सर्वे चाकर्षयन्बलात् ॥
अथ तं च महामत्स्यं निषादा बलदर्पिताः
tasmāduttārayāmāsuḥ salilādbrahmanaṃdanam ||
taṃ dṛṣṭvā tapasā dīptaṃ kaivarttā bhayavihvalāḥ ||
śirobhiḥ praṇipatyoccairidaṃ vacanamabruvan
||12||तस्मादुत्तारयामासुः सलिलाद्ब्रह्मनंदनम् ॥
तं दृष्ट्वा तपसा दीप्तं कैवर्त्ता भयविह्वलाः ॥
शिरोभिः प्रणिपत्योच्चैरिदं वचनमब्रुवन्
niṣādā ūcuḥ
ajñānātkṛtapāpānāmasmākaṃ kṣantumarhasi ||
kiṃ vā kāryaṃ priyaṃ te'dya tadājñāpaya suvrata
||13||अज्ञानात्कृतपापानामस्माकं क्षन्तुमर्हसि ॥
किं वा कार्यं प्रियं तेऽद्य तदाज्ञापय सुव्रत
sa munistanmahaddṛṣṭvā matsyānāṃ kadanaṃ kṛtam ||
kṛpayā parayāviṣṭo dāśānprovāca duḥkhitaḥ
||14||स मुनिस्तन्महद्दृष्ट्वा मत्स्यानां कदनं कृतम् ॥
कृपया परयाविष्टो दाशान्प्रोवाच दुःखितः
kena me syādupāyo hi sarve svārthe bata sthitāḥ ||
jñānināmapi yaccetaḥ kevalātmahite ratam
||15||केन मे स्यादुपायो हि सर्वे स्वार्थे बत स्थिताः ॥
ज्ञानिनामपि यच्चेतः केवलात्महिते रतम्
jñāninopi yadā svārthamāśritya dhyānamāsthitāḥ ||
duḥkhārttānīha sattvāni kva yāsyaṃti sukhaṃ tataḥ
||16||ज्ञानिनोपि यदा स्वार्थमाश्रित्य ध्यानमास्थिताः ॥
दुःखार्त्तानीह सत्त्वानि क्व यास्यंति सुखं ततः
yo'bhivāṃchati bhoktuṃ vai duḥkhānyekāṃtato janaḥ ||
pāpātpāpataraṃ taṃ hi pravadaṃti mumukṣavaḥ
||17||योऽभिवांछति भोक्तुं वै दुःखान्येकांततो जनः ॥
पापात्पापतरं तं हि प्रवदंति मुमुक्षवः
ko nu me syādupāyo hi yenāhaṃ duḥkhitātmavān ||
aṃtaḥ praviṣṭaḥ sattvānāṃ bhaveyaṃ sarvaduḥkhabhuk
||18||को नु मे स्यादुपायो हि येनाहं दुःखितात्मवान् ॥
अंतः प्रविष्टः सत्त्वानां भवेयं सर्वदुःखभुक्
yanmamāsti śubhaṃ kicittadenānupagacchatu ||
yatkṛtaṃ duṣkṛtaṃ taiśca tadaśeṣamupetu mām
||19||यन्ममास्ति शुभं किचित्तदेनानुपगच्छतु ॥
यत्कृतं दुष्कृतं तैश्च तदशेषमुपेतु माम्
dṛṣṭvāṃdhānkṛpaṇānvyaṃgānanāthānrogiṇastathā ||
dayā na jāyate yasya sa rakṣa iti me matiḥ
||20||दृष्ट्वांधान्कृपणान्व्यंगाननाथान्रोगिणस्तथा ॥
दया न जायते यस्य स रक्ष इति मे मतिः
prāṇasaṃśayamāpannānprāṇino bhayavihvalān ||
yo na rakṣati śaktopi sa tatpāpaṃ samaśnute
||21||प्राणसंशयमापन्नान्प्राणिनो भयविह्वलान् ॥
यो न रक्षति शक्तोपि स तत्पापं समश्नुते
āhurjanānāmārttānāṃ sukhaṃ yadupajāyate ||
tasya svargo'pavargo vā kalāṃ nārhati ṣoḍaśīm
||22||आहुर्जनानामार्त्तानां सुखं यदुपजायते ॥
तस्य स्वर्गोऽपवर्गो वा कलां नार्हति षोडशीम्
tasmānnaitānahaṃ dīnāṃstyaktvā mīnānsuduḥkhitān ||
padamātraṃ tu yāsyāmi kiṃ punastridaśālayam
||23||तस्मान्नैतानहं दीनांस्त्यक्त्वा मीनान्सुदुःखितान् ॥
पदमात्रं तु यास्यामि किं पुनस्त्रिदशालयम्
īśvara uvāca
niśamyaitadṛṣervākyaṃ dāśāste jātasaṃbhramāḥ ||
yathāvṛttaṃ tu tatsarvaṃ nābhāgāya nyavedayan
||24||निशम्यैतदृषेर्वाक्यं दाशास्ते जातसंभ्रमाः ॥
यथावृत्तं तु तत्सर्वं नाभागाय न्यवेदयन्
nābhāgo'pi tataḥ śrutvā taṃ draṣṭuṃ brahmanandanam ||
tvaritaḥ prayayau tatra sāmātyaḥ sapurohitaḥ
||25||नाभागोऽपि ततः श्रुत्वा तं द्रष्टुं ब्रह्मनन्दनम् ॥
त्वरितः प्रययौ तत्र सामात्यः सपुरोहितः
sa samyakpūjayitvā taṃ devakalpamuniṃ nṛpaḥ ||
provāca bhagavanbrūhi kiṃ karomi tavājñayā
||26||स सम्यक्पूजयित्वा तं देवकल्पमुनिं नृपः ॥
प्रोवाच भगवन्ब्रूहि किं करोमि तवाज्ञया
āpastaṃba uvāca
śrameṇa mahatāviṣṭāḥ kaivarttā duḥkhajīvinaḥ ||
mama mūlyaṃ prayaccheti yadyogyaṃ manyase nṛpa
||27||श्रमेण महताविष्टाः कैवर्त्ता दुःखजीविनः ॥
मम मूल्यं प्रयच्छेति यद्योग्यं मन्यसे नृप
nābhāga uvāca
sahasrāṇāṃ śataṃ mūlyaṃ niṣādebhyo dadāmyaham ||
nigrahākhyasya bhagavanyathāha brahmanaṃdanaḥ
||28||सहस्राणां शतं मूल्यं निषादेभ्यो ददाम्यहम् ॥
निग्रहाख्यस्य भगवन्यथाह ब्रह्मनंदनः
āpastaṃba uvāca
nāhaṃ śatasahasraiśca niyamyaḥ pārthiva tvayā ||
sadṛśaṃ dīyatāṃ mūlyamamātyaiḥ saha ciṃtaya
||29||नाहं शतसहस्रैश्च नियम्यः पार्थिव त्वया ॥
सदृशं दीयतां मूल्यममात्यैः सह चिंतय
nābhāga uvāca
koṭiḥ pradīyatāṃ mūlyaṃ niṣādebhyo dvijottama ||
yadyetadapi te mūlyaṃ tato bhūyaḥ pradīyate
||30||कोटिः प्रदीयतां मूल्यं निषादेभ्यो द्विजोत्तम ॥
यद्येतदपि ते मूल्यं ततो भूयः प्रदीयते
āpastaṃba uvāca
nārhaṃ mūlyaṃ ca me koṭiradhikaṃ vāpi pārthiva ||
sadṛśaṃ dīyatāṃ mūlyaṃ brāhmaṇaiḥ saha ciṃtaya
||31||नार्हं मूल्यं च मे कोटिरधिकं वापि पार्थिव ॥
सदृशं दीयतां मूल्यं ब्राह्मणैः सह चिंतय
nābhāga uvāca
arddharājyaṃ samastaṃ vā niṣādebhyaḥ pradīyatām ||
etanmūlyamahaṃ manye kiṃ vā'nyanmanyase dvija
||32||अर्द्धराज्यं समस्तं वा निषादेभ्यः प्रदीयताम् ॥
एतन्मूल्यमहं मन्ये किं वाऽन्यन्मन्यसे द्विज
āpastaṃba uvāca
ardharājyasamastaṃ vā nāhamarhāmi pārthiva ||
sadṛśaṃ dīyatāṃ mūlyamṛṣibhiḥ saha ciṃtaya
||33||अर्धराज्यसमस्तं वा नाहमर्हामि पार्थिव ॥
सदृशं दीयतां मूल्यमृषिभिः सह चिंतय
maharṣestadvacaḥ śrutvā nābhāgaḥ sa viṣādavān ||
cintayāmāsa duḥkhārtaḥ sāmātyaḥ sapurohitaḥ
||34||महर्षेस्तद्वचः श्रुत्वा नाभागः स विषादवान् ॥
चिन्तयामास दुःखार्तः सामात्यः सपुरोहितः
tataḥ kaścidṛṣistatra lomaśastu mahātapāḥ ||
nābhāgamabravīnmā bhaistoṣayiṣyāmi taṃ munim
||35||ततः कश्चिदृषिस्तत्र लोमशस्तु महातपाः ॥
नाभागमब्रवीन्मा भैस्तोषयिष्यामि तं मुनिम्
nābhāga uvāca
brūhi mūlyaṃ mahābhāga munerasya mahātmanaḥ ||
paritrāyasva māmasmātsajñātikulabāṃdhavam
||36||ब्रूहि मूल्यं महाभाग मुनेरस्य महात्मनः ॥
परित्रायस्व मामस्मात्सज्ञातिकुलबांधवम्
nirdahedbhagavānrudrastrailokyaṃ sacarācaram ||
kiṃ punarmānuṣaṃ hīnamatyaṃtavi ṣayātmakam
||37||निर्दहेद्भगवान्रुद्रस्त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥
किं पुनर्मानुषं हीनमत्यंतवि षयात्मकम्
lomaśa uvāca
tvamīḍyo hi mahārāja jagatpūjyo dvijottamaḥ ||
gāvaśca divyāstasmādgaurmūlyamamyai pradīyatām
||39||त्वमीड्यो हि महाराज जगत्पूज्यो द्विजोत्तमः ॥
गावश्च दिव्यास्तस्माद्गौर्मूल्यमम्यै प्रदीयताम्
tacchrutvā vacanaṃ rājā sāmātyaḥ sapurohitaḥ ||
harṣeṇa mahatāviṣṭaḥ provācedaṃ vacomunim
||39||तच्छ्रुत्वा वचनं राजा सामात्यः सपुरोहितः ॥
हर्षेण महताविष्टः प्रोवाचेदं वचोमुनिम्
uttiṣṭhottiṣṭha bhagavankrīta eva na saṃśayaḥ ||
etadyogyatamaṃ mūlyaṃ bhavato munisattama
||40||उत्तिष्ठोत्तिष्ठ भगवन्क्रीत एव न संशयः ॥
एतद्योग्यतमं मूल्यं भवतो मुनिसत्तम
āpastaṃba uvāca
uttiṣṭhāmyeṣa suprītaḥ samyakkrīto'smi pārthiva ||
gobhyo mūlyaṃ na paśyāmi pavitraṃ paramaṃ bhuvi
||41||उत्तिष्ठाम्येष सुप्रीतः सम्यक्क्रीतोऽस्मि पार्थिव ॥
गोभ्यो मूल्यं न पश्यामि पवित्रं परमं भुवि
gāvaḥ pradakṣiṇīkāryāḥ pūjanīyāśca nityaśaḥ ||
maṃgalāyatanaṃ devyaḥ sṛṣṭā hyetāḥ svayaṃbhuvā
||42||गावः प्रदक्षिणीकार्याः पूजनीयाश्च नित्यशः ॥
मंगलायतनं देव्यः सृष्टा ह्येताः स्वयंभुवा
agnyagārāṇi viprāṇāṃ devatāyatanāni ca ||
yadgomayena śuddhyaṃti kiṃbhūtamadhikaṃ tataḥ
||43||अग्न्यगाराणि विप्राणां देवतायतनानि च ॥
यद्गोमयेन शुद्ध्यंति किंभूतमधिकं ततः
gomūtraṃ gomayaṃ kṣīraṃ dadhi sarpistathaiva ca ||
gavāṃ paṃca pavitrāṇi punaṃti sakalaṃ jagat
||44||गोमूत्रं गोमयं क्षीरं दधि सर्पिस्तथैव च ॥
गवां पंच पवित्राणि पुनंति सकलं जगत्
gāvo mamāgrato nityaṃ gāvaḥ pṛṣṭhata eva ca ||
gāvo me hradaye caiva gavāṃ madhye vasāmyahama
||45||गावो ममाग्रतो नित्यं गावः पृष्ठत एव च ॥
गावो मे ह्रदये चैव गवां मध्ये वसाम्यहम
evaṃ japannaro maṃtraṃ trisaṃdhyaṃ niyataḥ śuciḥ ||
mucyate sarvapāpebhyaḥ svargalokaṃ ca gacchati
||46||एवं जपन्नरो मंत्रं त्रिसंध्यं नियतः शुचिः ॥
मुच्यते सर्वपापेभ्यः स्वर्गलोकं च गच्छति
tṛṇāhāraparā gāvaḥ karttavyā bhaktito'nvaham ||
akṛtvā svayamāhāraṃ kurvanprāpnoti durgatim
||47||तृणाहारपरा गावः कर्त्तव्या भक्तितोऽन्वहम् ॥
अकृत्वा स्वयमाहारं कुर्वन्प्राप्नोति दुर्गतिम्
tenāgnayo hutāḥ samyakpitaraścāpi tarpitāḥ ||
devāśca pūjitāstena yo dadāti gavāhnikam
||48||तेनाग्नयो हुताः सम्यक्पितरश्चापि तर्पिताः ॥
देवाश्च पूजितास्तेन यो ददाति गवाह्निकम्
mantraḥ ||
saurabheyī jagatpūjyā devī viṣṇupade sthitā ||
sarvameva mayā dattaṃ pratīcchatu sutoṣitā
||49||मन्त्रः ॥
सौरभेयी जगत्पूज्या देवी विष्णुपदे स्थिता ॥
सर्वमेव मया दत्तं प्रतीच्छतु सुतोषिता
rakṣaṇādbālaputrāṇāṃ gavāṃ kaṇḍūyanāttathā ||
kṣīṇārtarakṣaṇāccaiva naraḥ svarge mahīyate
||50||रक्षणाद्बालपुत्राणां गवां कण्डूयनात्तथा ॥
क्षीणार्तरक्षणाच्चैव नरः स्वर्गे महीयते
ādirgāvo hi martyasya madhye cāṃte prakīrtitāḥ ||
rakṣaṃti tāstu devānāṃ kṣīrājyamamṛtaṃ sadā
||51||आदिर्गावो हि मर्त्यस्य मध्ये चांते प्रकीर्तिताः ॥
रक्षंति तास्तु देवानां क्षीराज्यममृतं सदा
tasmādgāvaḥ pradātavyāḥ pūjanīyāśca nityaśaḥ ||
svargasya saṃgamā hyetāḥ sopānamiva nirmitāḥ
||52||तस्माद्गावः प्रदातव्याः पूजनीयाश्च नित्यशः ॥
स्वर्गस्य संगमा ह्येताः सोपानमिव निर्मिताः
etacchrutvā niṣādāste gavāṃ māhātmyamutta mam ||
praṇipatya mahātmānamāpastaṃbamathābruvan
||53||एतच्छ्रुत्वा निषादास्ते गवां माहात्म्यमुत्त मम् ॥
प्रणिपत्य महात्मानमापस्तंबमथाब्रुवन्
niṣādā ūcuḥ
saṃbhāṣo darśanaṃ sparśaḥ kīrtanaṃ smaraṇaṃ tathā ||
pāvanāni kilaitāni sādhūnāmiti ca śrutam
||54||संभाषो दर्शनं स्पर्शः कीर्तनं स्मरणं तथा ॥
पावनानि किलैतानि साधूनामिति च श्रुतम्
saṃbhāṣo darśanaṃ caiva sahāsmābhiḥ kṛtaṃ tvayā ||
kuruṣvānugrahaṃ tasmādgaureṣā pratigṛhyatām
||55||संभाषो दर्शनं चैव सहास्माभिः कृतं त्वया ॥
कुरुष्वानुग्रहं तस्माद्गौरेषा प्रतिगृह्यताम्
āpastaṃba uvāca
etā vaḥ pratigṛhṇāmi gāṃ yūyaṃ muktakilviṣāḥ ||
niṣādā gacchata svargaṃ saha matsyairjaloddhṛtaiḥ
||56||एता वः प्रतिगृह्णामि गां यूयं मुक्तकिल्विषाः ॥
निषादा गच्छत स्वर्गं सह मत्स्यैर्जलोद्धृतैः
prāṇināṃ prītimutpādya nindite nāpi karmaṇā ||
narakaṃ yadi paśyāmi vatsyāmi svarga eva tat
||57||प्राणिनां प्रीतिमुत्पाद्य निन्दिते नापि कर्मणा ॥
नरकं यदि पश्यामि वत्स्यामि स्वर्ग एव तत्
yanmayā sukṛtaṃ kiñcinmanovākkāyakarmabhiḥ ||
kṛtaṃ syāttena duḥkhārtāḥ sarve yāṃtu śubhāṃ gatim
||58||यन्मया सुकृतं किञ्चिन्मनोवाक्कायकर्मभिः ॥
कृतं स्यात्तेन दुःखार्ताः सर्वे यांतु शुभां गतिम्
tatastasya prasādena maharṣerbhāvitātmanaḥ ||
niṣādāstena vākyena saha matsyairdivaṃ gatāḥ
||59||ततस्तस्य प्रसादेन महर्षेर्भावितात्मनः ॥
निषादास्तेन वाक्येन सह मत्स्यैर्दिवं गताः
tāndṛṣṭvā vrajataḥ svargaṃ samatsyānmatsyajīvinaḥ ||
sāmātyabhṛtyo nṛpatirvismayādidamabravīt
||60||तान्दृष्ट्वा व्रजतः स्वर्गं समत्स्यान्मत्स्यजीविनः ॥
सामात्यभृत्यो नृपतिर्विस्मयादिदमब्रवीत्
sevyāḥ śreyo'rthibhiḥ santaḥ puṇyatīrthe jalopamāḥ ||
kṣaṇo pāsanamapyatra na yeṣāṃ niṣphalaṃ bhavet
||61||सेव्याः श्रेयोऽर्थिभिः सन्तः पुण्यतीर्थे जलोपमाः ॥
क्षणो पासनमप्यत्र न येषां निष्फलं भवेत्
sadbhiḥ saha sadāsīta sadbhiḥ kurvīta satkathām ||
satāṃ vratena varteta nāsadbhiḥ kiñcidācaret
||62||सद्भिः सह सदासीत सद्भिः कुर्वीत सत्कथाम् ॥
सतां व्रतेन वर्तेत नासद्भिः किञ्चिदाचरेत्
satāṃ samāgamādete samatsyā matsyajīvinaḥ ||
triviṣṭapamanuprāptā narāḥ puṇyakṛto yathā
||63||सतां समागमादेते समत्स्या मत्स्यजीविनः ॥
त्रिविष्टपमनुप्राप्ता नराः पुण्यकृतो यथा
āpastaṃbo munistatra lomaśaśca mahāmanāḥ ||
varaistaṃ vividhairiṣṭaiśchaṃdayāmāsaturnṛpam
||64||आपस्तंबो मुनिस्तत्र लोमशश्च महामनाः ॥
वरैस्तं विविधैरिष्टैश्छंदयामासतुर्नृपम्
tataḥ sa varayāmāsa dharmabuddhiṃ sudurlabhām ||
tatheti coktvā tau prītyā taṃ nṛpaṃ vai śaśaṃsatuḥ
||65||ततः स वरयामास धर्मबुद्धिं सुदुर्लभाम् ॥
तथेति चोक्त्वा तौ प्रीत्या तं नृपं वै शशंसतुः
aho dhanyo'si rājendra yatte dharmaparā matiḥ ||
dharmaḥ sudurlabhaḥ puṃsāṃ viśeṣeṇa mahīkṣitām
||66||अहो धन्योऽसि राजेन्द्र यत्ते धर्मपरा मतिः ॥
धर्मः सुदुर्लभः पुंसां विशेषेण महीक्षिताम्
yadi rājā madāviṣṭaḥ svadharmaṃ na pari tyajet ||
tato jagati kastasmātpumānabhyadhiko bhavet
||67||यदि राजा मदाविष्टः स्वधर्मं न परि त्यजेत् ॥
ततो जगति कस्तस्मात्पुमानभ्यधिको भवेत्
dhruvaṃ janma sadā rājñāṃ mohaścāpi sadā dhruvaḥ ||
mohāddhruvaśca narako rājyaṃ nindantyato budhāḥ
||68||ध्रुवं जन्म सदा राज्ञां मोहश्चापि सदा ध्रुवः ॥
मोहाद्ध्रुवश्च नरको राज्यं निन्दन्त्यतो बुधाः
rājyaṃ hi bahu manyaṃte narā viṣayalolupāḥ ||
manīṣiṇastu paśyanti tadeva narakopamam
||69||राज्यं हि बहु मन्यंते नरा विषयलोलुपाः ॥
मनीषिणस्तु पश्यन्ति तदेव नरकोपमम्
tasmāllokadvayadhvaṃsī na karttavyo madastvayā ||
yadīcchasi mahārāja śāśvatīṃ gatimātmanaḥ
||70||तस्माल्लोकद्वयध्वंसी न कर्त्तव्यो मदस्त्वया ॥
यदीच्छसि महाराज शाश्वतीं गतिमात्मनः
īśvara uvāca
ityuktvā tau mahātmānau jagmatuḥ svaṃ svamāśramam ||
nābhāgo'pi varaṃ labdhvā prahṛṣṭaḥ prāviśatpuram
||71||इत्युक्त्वा तौ महात्मानौ जग्मतुः स्वं स्वमाश्रमम् ॥
नाभागोऽपि वरं लब्ध्वा प्रहृष्टः प्राविशत्पुरम्
etatte kathitaṃ devi prabhāvaṃ devikodbhavam ||
ṛṣiṇā sthāpitaścāpi bhavo jāle śvarastadā
||72||एतत्ते कथितं देवि प्रभावं देविकोद्भवम् ॥
ऋषिणा स्थापितश्चापि भवो जाले श्वरस्तदा
jāle nipatito yasmāddāśānāmṛṣisattamaḥ ||
jāleśvareti nāmāsau vikhyātaḥ pṛthivītale
||73||जाले निपतितो यस्माद्दाशानामृषिसत्तमः ॥
जालेश्वरेति नामासौ विख्यातः पृथिवीतले
tatra snātvā mahādevi jāleśvarasamarcanāt ||
āpastaṃbaśca nābhāgo niṣādā matsyajīvinaḥ
||74||तत्र स्नात्वा महादेवि जालेश्वरसमर्चनात् ॥
आपस्तंबश्च नाभागो निषादा मत्स्यजीविनः
matsyaiḥ saha gatāḥ svargaṃ devikāyāḥ prabhāvataḥ ||
caitrasyaiva tu māsasya śuklapakṣe trayodaśīm
||75||मत्स्यैः सह गताः स्वर्गं देविकायाः प्रभावतः ॥
चैत्रस्यैव तु मासस्य शुक्लपक्षे त्रयोदशीम्
dadyātpiṇḍaṃ pitṛbhyo yastasyāṃto naiva vidyate ||
godānaṃ tatra deyaṃ tu brāhmaṇe vedapārage ||
śrotavyaṃ caiva māhātmyaṃ draṣṭavyo jālakeśvaraḥ
||76||दद्यात्पिण्डं पितृभ्यो यस्तस्यांतो नैव विद्यते ॥
गोदानं तत्र देयं तु ब्राह्मणे वेदपारगे ॥
श्रोतव्यं चैव माहात्म्यं द्रष्टव्यो जालकेश्वरः
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye devikā nadīmāhātmye jāleśvaramāhātmyavarṇanaṃnāmāṣṭātriṃśaduttaratriśatatamo'dhyāyaḥ || 338 ||