bharateśvaramāhātmyavarṇanam
īśvara uvāca
tato gacchenmahā devi liṃgaṃ tadbharateśvaram ||
tasmāduttarakoṇasthaṃ nātidūraṃ vyavasthitam
||1||ततो गच्छेन्महा देवि लिंगं तद्भरतेश्वरम् ॥
तस्मादुत्तरकोणस्थं नातिदूरं व्यवस्थितम्
bharatonāma rājā'bhūdāgnīdhraḥ prathitaḥ kṣitau ||
yasyedaṃ bhārataṃ varṣaṃ nāmnā lokeṣu gīyate
||2||भरतोनाम राजाऽभूदाग्नीध्रः प्रथितः क्षितौ ॥
यस्येदं भारतं वर्षं नाम्ना लोकेषु गीयते
sa ca cakre tapo ghoraṃ kṣetre'sminpārvati priye ||
divyaṃ varṣasahasraṃ tu pratiṣṭhāpya maheśvaram
||3||स च चक्रे तपो घोरं क्षेत्रेऽस्मिन्पार्वति प्रिये ॥
दिव्यं वर्षसहस्रं तु प्रतिष्ठाप्य महेश्वरम्
putrakāmo naraśreṣṭhaḥ pūjayāmāsa śaṃkaram ||
tatastuṣṭaḥ sa bhagavānvaraṃ dātuṃ samutsukaḥ
||4||पुत्रकामो नरश्रेष्ठः पूजयामास शंकरम् ॥
ततस्तुष्टः स भगवान्वरं दातुं समुत्सुकः
aṣṭau putrāndadau tasmai kanyāṃ caikāṃ yaśasvinīm ||
sa tu prāpyābhilaṣitaṃ kṛtakṛtyo narādhipaḥ
||5||अष्टौ पुत्रान्ददौ तस्मै कन्यां चैकां यशस्विनीम् ॥
स तु प्राप्याभिलषितं कृतकृत्यो नराधिपः
bhārataṃ navadhā kṛtvā putrebhyaḥ pradadau pṛthak ||
teṣāṃ nāmāṃkitānyeva tato dvīpāni jajñire
||6||भारतं नवधा कृत्वा पुत्रेभ्यः प्रददौ पृथक् ॥
तेषां नामांकितान्येव ततो द्वीपानि जज्ञिरे
indradvīpaḥ kaseruśca tāmravarṇo gabhastimān ||
nāgadvīpastathā saumyo gāndharvastvatha cāruṇaḥ
||7||इन्द्रद्वीपः कसेरुश्च ताम्रवर्णो गभस्तिमान् ॥
नागद्वीपस्तथा सौम्यो गान्धर्वस्त्वथ चारुणः
ayaṃ tu navamo dvīpaḥ kumāryā saṃjñitaḥ priye ||
aṣṭau dvīpāḥ samudreṇa plāvitāśca tathāpare
||8||अयं तु नवमो द्वीपः कुमार्या संज्ञितः प्रिये ॥
अष्टौ द्वीपाः समुद्रेण प्लाविताश्च तथापरे
grāmādideśasaṃyuktāḥ sthitāḥ sāgaramadhyagāḥ ||
eka eva sthitasteṣāṃ kumāryākhyastu sāṃpratam
||9||ग्रामादिदेशसंयुक्ताः स्थिताः सागरमध्यगाः ॥
एक एव स्थितस्तेषां कुमार्याख्यस्तु सांप्रतम्
biṃdusaraḥ prabhṛtyeva sāgarāddakṣiṇottaram ||
yojanānāṃ sahasraṃ tu ekaṃ vistīrṇa eva tu
||10||बिंदुसरः प्रभृत्येव सागराद्दक्षिणोत्तरम् ॥
योजनानां सहस्रं तु एकं विस्तीर्ण एव तु
yojanānāṃ sahasrāṇi nava dairghyaṃ prakīrtitam ||
tasyaitajjṛmbhitaṃ devi bharatasya mahātmanaḥ
||11||योजनानां सहस्राणि नव दैर्घ्यं प्रकीर्तितम् ॥
तस्यैतज्जृम्भितं देवि भरतस्य महात्मनः
ṣaṭpañcāśadaśvamedhāngaṃgāmanu cakāra yaḥ ||
yastriṃśadyamunāprānte bharato lokapūjitaḥ
||12||षट्पञ्चाशदश्वमेधान्गंगामनु चकार यः ॥
यस्त्रिंशद्यमुनाप्रान्ते भरतो लोकपूजितः
sa ceśvaraprasādena modate divi devavat
||13||स चेश्वरप्रसादेन मोदते दिवि देववत्
yastatpratiṣṭhitaṃ liṃgaṃ bhārataṃ pūjayiṣyati ||
sa sarvayajñadānānāṃ phalaṃ prāpayitā dhuvam
||14||यस्तत्प्रतिष्ठितं लिंगं भारतं पूजयिष्यति ॥
स सर्वयज्ञदानानां फलं प्रापयिता धुवम्
kārttikyāṃ kṛttikā yoge yastaṃ paśyati mānavaḥ ||
na sa paśyati svapnepi narakaṃ ghoradāruṇam
||15||कार्त्तिक्यां कृत्तिका योगे यस्तं पश्यति मानवः ॥
न स पश्यति स्वप्नेपि नरकं घोरदारुणम्
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye bharateśvaramāhātmyavarṇanaṃnāma dvisaptatyuttaraśatatamo'dhyāyaḥ || 172 ||