cyavanādityamāhātmyasūryāṣṭottaraśatam
īśvara uvāca
tato gacchenmahādevi cyavanārkamanuttamam ||
hiraṇyāpūrvabhāgasthaṃ cyavanena pratiṣṭhitam
||1||ततो गच्छेन्महादेवि च्यवनार्कमनुत्तमम् ॥
हिरण्यापूर्वभागस्थं च्यवनेन प्रतिष्ठितम्
sarvakāmapradaṃ nṛṇāṃ pūjitaṃ vidhivannaraiḥ ||
saptamyāṃ ca vidhānena yaḥ stoṣyati raviṃ naraḥ
||2||सर्वकामप्रदं नृणां पूजितं विधिवन्नरैः ॥
सप्तम्यां च विधानेन यः स्तोष्यति रविं नरः
aṣṭottaraśatairnāmnāṃ samyakchraddhāsamanvitaḥ ||
śṛṇu tāni mahādevi śucirbhūtvā samāhitaḥ
||3||अष्टोत्तरशतैर्नाम्नां सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः ॥
शृणु तानि महादेवि शुचिर्भूत्वा समाहितः
kṣaṇaṃ tvaṃ kuru deveśi sarvaṃ vakṣyāmyaśeṣataḥ ||
dhaumyena tu yathāpūrvaṃ pārthāya sumahātmane
||4||क्षणं त्वं कुरु देवेशि सर्वं वक्ष्याम्यशेषतः ॥
धौम्येन तु यथापूर्वं पार्थाय सुमहात्मने
nāmāṣṭaśatamākhyātaṃ tacchṛṇuṣva mahāmate ||
sūryo'ryamā bhagastvaṣṭā pūṣā'rkaḥ savitā raviḥ
||5||नामाष्टशतमाख्यातं तच्छृणुष्व महामते ॥
सूर्योऽर्यमा भगस्त्वष्टा पूषाऽर्कः सविता रविः
gabhastimānajaḥ kālo mṛtyurddhātā prabhākaraḥ ||
pṛthivyāpaśca tejaśca khaṃ vāyuśca parāyaṇaḥ
||6||गभस्तिमानजः कालो मृत्युर्द्धाता प्रभाकरः ॥
पृथिव्यापश्च तेजश्च खं वायुश्च परायणः
somo bṛhaspatiḥ śukro budhoṃ'gāraka eva ca ||
indro vivasvāndīptāṃśuḥ śuciḥ sauriḥ śanaiścaraḥ
||7||सोमो बृहस्पतिः शुक्रो बुधोंऽगारक एव च ॥
इन्द्रो विवस्वान्दीप्तांशुः शुचिः सौरिः शनैश्चरः
brahmā rudraśca viṣṇuśca skando vaiśravaṇo yamaḥ ||
vaidyuto jāṭharaścāgniriṃdhanastejasāṃ patiḥ
||8||ब्रह्मा रुद्रश्च विष्णुश्च स्कन्दो वैश्रवणो यमः ॥
वैद्युतो जाठरश्चाग्निरिंधनस्तेजसां पतिः
dharmadhvajo vedakarttā vedāṃgo vedavāhanaḥ ||
kṛtaṃ tretā dvāparaśca kaliḥ sarvāmarāśrayaḥ
||9||धर्मध्वजो वेदकर्त्ता वेदांगो वेदवाहनः ॥
कृतं त्रेता द्वापरश्च कलिः सर्वामराश्रयः
kalākāṣṭhāmuhūrttāśca pakṣā māsā aharniśāḥ ||
saṃvatsarakaro'śvasthaḥ kālacakro vibhāvasuḥ
||10||कलाकाष्ठामुहूर्त्ताश्च पक्षा मासा अहर्निशाः ॥
संवत्सरकरोऽश्वस्थः कालचक्रो विभावसुः
puruṣaḥ śāśvato yogī vyaktāvyaktaḥ sanātanaḥ ||
lokādhyakṣaḥ prajādhyakṣo viśvakarmā tamonudaḥ
||11||पुरुषः शाश्वतो योगी व्यक्ताव्यक्तः सनातनः ॥
लोकाध्यक्षः प्रजाध्यक्षो विश्वकर्मा तमोनुदः
varuṇaḥ sāgaroṃśuśca jīvanto jīvano'rihā ||
bhūtāśrayo bhūtapatiḥ sarvabhūtaniṣevitaḥ
||12||वरुणः सागरोंशुश्च जीवन्तो जीवनोऽरिहा ॥
भूताश्रयो भूतपतिः सर्वभूतनिषेवितः
sraṣṭā saṃvarttako vahniḥ sarvasyādikaro'malaḥ ||
anaṃtaḥ kapilo bhānuḥ kāmadaḥ sarvatomukhaḥ
||13||स्रष्टा संवर्त्तको वह्निः सर्वस्यादिकरोऽमलः ॥
अनंतः कपिलो भानुः कामदः सर्वतोमुखः
jayo viṣādo varadaḥ sarvadhātuniṣevitaḥ ||
samaḥ suvarṇo bhūtādiḥ śīghragaḥ prāṇadhārakaḥ
||14||जयो विषादो वरदः सर्वधातुनिषेवितः ॥
समः सुवर्णो भूतादिः शीघ्रगः प्राणधारकः
dhanvaṃtarirdhūmaketurādidevo'diteḥ sutaḥ ||
dvādaśātmā'raviṃdākṣaḥ pitā mātā pitāmahaḥ
||15||धन्वंतरिर्धूमकेतुरादिदेवोऽदितेः सुतः ॥
द्वादशात्माऽरविंदाक्षः पिता माता पितामहः
svargadvāraṃ prajādvāraṃ mokṣadvāraṃ triviṣṭapam ||
dehakarttā praśāṃtātmā viśvātmā viśvatomukhaḥ ||
carācarātmā sūkṣmātmā maitreṇa vapuṣā'nvitaḥ
||15||स्वर्गद्वारं प्रजाद्वारं मोक्षद्वारं त्रिविष्टपम् ॥
देहकर्त्ता प्रशांतात्मा विश्वात्मा विश्वतोमुखः ॥
चराचरात्मा सूक्ष्मात्मा मैत्रेण वपुषाऽन्वितः
etadvai kīrtanīyasya sūryasyāmitatejasaḥ ||
nāmnāmaṣṭottaraśataṃ proktaṃ śakreṇa dhīmatā
||17||एतद्वै कीर्तनीयस्य सूर्यस्यामिततेजसः ॥
नाम्नामष्टोत्तरशतं प्रोक्तं शक्रेण धीमता
śakrācca nāradaḥ prāpto dhaumyastu tadanantaram ||
dhaumyādyudhiṣṭhiraḥ prāpya sarvānkāmānavāptavān
||18||शक्राच्च नारदः प्राप्तो धौम्यस्तु तदनन्तरम् ॥
धौम्याद्युधिष्ठिरः प्राप्य सर्वान्कामानवाप्तवान्
etāni kīrtanīyasya sūryasyāmitatejasaḥ ||
nāmāni yaḥ paṭhennityaṃ sarvānkāmānavāpnuyāt
||19||एतानि कीर्तनीयस्य सूर्यस्यामिततेजसः ॥
नामानि यः पठेन्नित्यं सर्वान्कामानवाप्नुयात्
surapitṛmanujayakṣasevitamasuraniśācarasiddhavaṃditam ||
varakanakahutāśanaprabhaṃ tvamapi nama hitāya bhāskaram
||20||सुरपितृमनुजयक्षसेवितमसुरनिशाचरसिद्धवंदितम् ॥
वरकनकहुताशनप्रभं त्वमपि नम हिताय भास्करम्
sūryodaye yastu samāhitaḥ paṭhetsa putralābhaṃ dhanaratnasaṃcayān ||
labheta jātismaratāṃ sadā naraḥ smṛtiṃ ca medhāṃ ca sa viṃdate pumān
||21||सूर्योदये यस्तु समाहितः पठेत्स पुत्रलाभं धनरत्नसंचयान् ॥
लभेत जातिस्मरतां सदा नरः स्मृतिं च मेधां च स विंदते पुमान्
imaṃ stavaṃ devavarasya yo naraḥ prakīrttayecchuddhamanāḥ samāhitaḥ ||
sa mucyate śokadavāgnisārāllabheta kāmānmanasā yathepsitān
||22||इमं स्तवं देववरस्य यो नरः प्रकीर्त्तयेच्छुद्धमनाः समाहितः ॥
स मुच्यते शोकदवाग्निसाराल्लभेत कामान्मनसा यथेप्सितान्
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye cyavanādityamāhātmyasūryāṣṭottaraśatanāma māhātmyavarṇanaṃnāmaikonāśītyuttaradviśatatamo'dhyāyaḥ || 279 ||