bhūteśvaramāhātmyavarṇanam
īśvara uvāca
evaṃ kṛtvā naro yātrāṃ samyakchraddhāsamanvitaḥ ||
tato gacchenmahādevi rudrānekādaśa kramāt
||1||एवं कृत्वा नरो यात्रां सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः ॥
ततो गच्छेन्महादेवि रुद्रानेकादश क्रमात्
prabhāsakṣetramadhyasthānmahāpātakanāśanān ||
yadekādaśadhā pāpamarjitaṃ manujaiḥ pṛthak
||2||प्रभासक्षेत्रमध्यस्थान्महापातकनाशनान् ॥
यदेकादशधा पापमर्जितं मनुजैः पृथक्
tadekādaśarudrāṇāṃ pūjanātkṣayameṣyati ||
saṃkrāṃtāvayane vāpi caṃdrasūryagrahe'thavā
||3||तदेकादशरुद्राणां पूजनात्क्षयमेष्यति ॥
संक्रांतावयने वापि चंद्रसूर्यग्रहेऽथवा
anyāsu puṇyatithiṣu samyagbhāvena bhāvitaḥ ||
pūjayedānupūrvyeṇa rudraikādaśakaṃ kramāt
||4||अन्यासु पुण्यतिथिषु सम्यग्भावेन भावितः ॥
पूजयेदानुपूर्व्येण रुद्रैकादशकं क्रमात्
teṣāṃ nāmāni vakṣyāmi yānyatītāni me purā ||
ādye kṛtayuge tāni śṛṇu devi yathārthataḥ
||5||तेषां नामानि वक्ष्यामि यान्यतीतानि मे पुरा ॥
आद्ये कृतयुगे तानि शृणु देवि यथार्थतः
ajaikapādahirbudhnyo virūpākṣo'tha raivataḥ ||
haraśca bahurūpaśca tryaṃbakaśca sureśvaraḥ ||
vṛṣākapiśca śaṃbhuśca kapardī cāparājitaḥ
||6||अजैकपादहिर्बुध्न्यो विरूपाक्षोऽथ रैवतः ॥
हरश्च बहुरूपश्च त्र्यंबकश्च सुरेश्वरः ॥
वृषाकपिश्च शंभुश्च कपर्दी चापराजितः
ādau kṛtayuge devi tretāyāṃ dvāpare'pi ca ||
kalau yuge tu saṃprāpte jātaṃ nāmāṃtaraṃ punaḥ
||7||आदौ कृतयुगे देवि त्रेतायां द्वापरेऽपि च ॥
कलौ युगे तु संप्राप्ते जातं नामांतरं पुनः
ekādaśadhā rudrāṇāṃ tāni te vacmi sāṃpratam ||
bhūteśo nīlarudraśca kapālī vṛṣavāhanaḥ
||8||एकादशधा रुद्राणां तानि ते वच्मि सांप्रतम् ॥
भूतेशो नीलरुद्रश्च कपाली वृषवाहनः
tryaṃbako ghoranāmā ca mahākālo'tha bhairavaḥ ||
mṛtyuṃjayo'tha kāmeśo yogeśa iti kīrtitaḥ ||
ekādaśaite rudrāste kathitāḥ kramaśaḥ priye ||
9 ]|
anādinidhanā devi bhedabhinnāstu te pṛthak ||
ekādaśasvarūpeṇa pṛthaṅnāmaprabhedataḥ
||10||त्र्यंबको घोरनामा च महाकालोऽथ भैरवः ॥
मृत्युंजयोऽथ कामेशो योगेश इति कीर्तितः ॥
एकादशैते रुद्रास्ते कथिताः क्रमशः प्रिये ॥
९ ]।
अनादिनिधना देवि भेदभिन्नास्तु ते पृथक् ॥
एकादशस्वरूपेण पृथङ्नामप्रभेदतः
devyuvāca
bhagavanvistarādbrūhi liṃgaikādaśakakramam ||
sthānasīmāprabhedena māhātmyotpattikāraṇaiḥ
||11||भगवन्विस्तराद्ब्रूहि लिंगैकादशकक्रमम् ॥
स्थानसीमाप्रभेदेन माहात्म्योत्पत्तिकारणैः
kathaṃ pūjyāni tānīśa ke maṃtrāḥ ko vidhiḥ smṛtaḥ ||
kasminparvaṇi kāle vā sarvaṃ vistarato vada
||12||कथं पूज्यानि तानीश के मंत्राः को विधिः स्मृतः ॥
कस्मिन्पर्वणि काले वा सर्वं विस्तरतो वद
īśvara uvāca
śṛṇu devi pravakṣyāmi rahasyaṃ pāpanāśanam ||
somanāthāditaḥ kṛtvā siddhināthādikāraṇam
||13||शृणु देवि प्रवक्ष्यामि रहस्यं पापनाशनम् ॥
सोमनाथादितः कृत्वा सिद्धिनाथादिकारणम्
yacchrutvā mucyate jaṃtuḥ pātakaiḥ pūrvasaṃcitaiḥ ||
ye caikādaśa rudrā vai tava proktā mayā priye
||14||यच्छ्रुत्वा मुच्यते जंतुः पातकैः पूर्वसंचितैः ॥
ये चैकादश रुद्रा वै तव प्रोक्ता मया प्रिये
daśa te vāyavaḥ proktā ātmā caikādaśaḥ smṛtaḥ ||
teṣāṃ nāmāni vakṣyāmi vāyūnāṃ śṛṇu me kramāt
||15||दश ते वायवः प्रोक्ता आत्मा चैकादशः स्मृतः ॥
तेषां नामानि वक्ष्यामि वायूनां शृणु मे क्रमात्
prāṇo'pānaḥ samānaśca hyudāno vyāna eva ca ||
nāgaśca kūrmaḥ kṛkalo devadatto dhanaṃjayaḥ
||16||प्राणोऽपानः समानश्च ह्युदानो व्यान एव च ॥
नागश्च कूर्मः कृकलो देवदत्तो धनंजयः
ātmā ceti kramājjñeyā rudrādhipatayaḥ kramāt ||
teṣāṃ yātrāṃ kramādvakṣye sarvaprāṇihitāya vai
||17||आत्मा चेति क्रमाज्ज्ञेया रुद्राधिपतयः क्रमात् ॥
तेषां यात्रां क्रमाद्वक्ष्ये सर्वप्राणिहिताय वै
rudrāṇāmādidevo'sau pūrvaṃ someśvaraḥ priye ||
bhūteśvareti nāmnā vai pūjayettaṃ vidhānataḥ
||18||रुद्राणामादिदेवोऽसौ पूर्वं सोमेश्वरः प्रिये ॥
भूतेश्वरेति नाम्ना वै पूजयेत्तं विधानतः
rājopacārayogena śraddhāpūtena cetasā ||
paṃcāmṛtena saṃsnāpya sadyojātena pūjayet
||19||राजोपचारयोगेन श्रद्धापूतेन चेतसा ॥
पंचामृतेन संस्नाप्य सद्योजातेन पूजयेत्
puṣpairmanoharairbhaktyā dhyātvā devaṃ sadāśivam ||
tribhiḥ pradakṣiṇīkṛtya sāṣṭāṃgaṃ praṇipatya ca
||20||पुष्पैर्मनोहरैर्भक्त्या ध्यात्वा देवं सदाशिवम् ॥
त्रिभिः प्रदक्षिणीकृत्य साष्टांगं प्रणिपत्य च
rudraikādaśayātrārthī nirvighnārthaṃ vrajettataḥ ||
bhūteśvareti yannāma proktaṃ tatte bravīmyaham
||21||रुद्रैकादशयात्रार्थी निर्विघ्नार्थं व्रजेत्ततः ॥
भूतेश्वरेति यन्नाम प्रोक्तं तत्ते ब्रवीम्यहम्
mahadādi viśeṣāṃtaṃ bhūtajālaṃ yadīritam ||
paṃcaviṃśati saṃkhyākaṃ teṣāmīśo yataḥ smṛtaḥ
||22||महदादि विशेषांतं भूतजालं यदीरितम् ॥
पंचविंशति संख्याकं तेषामीशो यतः स्मृतः
tena bhūteśvaretyuktaṃ nāma tasya purā kila ||
paṃcaviṃśatitattvāni jñātvā muktimavāpnuyāt
||23||तेन भूतेश्वरेत्युक्तं नाम तस्य पुरा किल ॥
पंचविंशतितत्त्वानि ज्ञात्वा मुक्तिमवाप्नुयात्
bhūteśarudraṃ saṃpūjya gacchedvai muktimavyayām ||
iti saṃkṣepataḥ proktamādi rudrasya kīrtanam ||
kīrtanīyaṃ dvijātīnāṃ kīrtitaṃ puṇyavarddhanam
||24||भूतेशरुद्रं संपूज्य गच्छेद्वै मुक्तिमव्ययाम् ॥
इति संक्षेपतः प्रोक्तमादि रुद्रस्य कीर्तनम् ॥
कीर्तनीयं द्विजातीनां कीर्तितं पुण्यवर्द्धनम्
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsa khaṇḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmya ekādaśarudramāhātmye bhūteśvaramāhātmyavarṇanaṃnāma saptāśītitamo'dhyāyaḥ || 87 ||