एकोननवतितमोऽध्यायः
गणेश उवाच
यद् यत् ते प्रार्थितं काम तत् तत् ते भविताऽखिलम् ।
रमोदराज्जनिं प्राप्य साङ्गस्त्वं सर्वसुन्दरः
॥१॥भविता सर्वमान्यश्च त्रैलोक्यविजयी तथा ।
पुष्पं फलं किसलयं कामिन्यवयवा मरुत्
॥२॥उद्बोधकानि ते सन्तु ज्योत्स्ना चन्दननीरजे ।
मरालाण्डजशब्दश्च जेतास्येतैर्हरादिकान्
॥३॥दर्शनात् स्मरणादेषां मनस्यपि भविष्यसि ।
मनोभूः स्मृतिभूरेवं नामापि स्याज्जनेषु ते
॥४॥अविस्मृतिर्मच्चरणे दृढा भक्तिश्च ते भवेत् ।
स्मृतोऽहं पुरतः स्यां ते महत्कार्य उपस्थिते
॥५॥ब्रह्मोवाच
एवं तस्मै वरान् दत्त्वा कामायाऽथ गजाननः ।
अन्तर्दधे महाभाग पश्यत्सु च सुरर्षिषु
॥६॥तत्र कामो महामूर्तिं गणेशस्य तथाविधाम् ।
सम्पाद्य स्थापयामास पूजयामास तां तदा
॥७॥रतिनिर्मितपक्वान्नैर्मोदकैः लड्डुकादिभिः ।
महोत्कटेति नामास्य तेजस्वित्वात् तथाऽकरोत्
॥८॥प्रासादं निर्ममे कान्तं रत्नस्तम्भविराजितम् ।
रूक्मिण्या उदराज्जातस्त्यक्तो दैत्येन वारिधौ
॥९॥मत्स्येन गिलितस्तत्र स मत्स्यो धीवरैस्ततः ।
शम्बरायार्पितेनापि मायावत्यै निवेदितः
॥१०॥विभिन्नेऽस्मिंस्तदुदरान्निर्गतो वर्द्धितस्तया ।
नारदोऽकथयत्तस्यै कामोऽयं वर्द्धितस्त्वया
॥११॥उपदिष्टोऽनेकमायाः शम्बरं स ततोऽवधीत् ।
गणेशस्य प्रसादेन बहुनेको व्यजिग्यत
॥१२॥मायावत्या शिक्षिताभिर्मायाभिर्बहुभिश्च सः ।
प्रद्युम्न इति विख्यातः सरस्वत्याः पुरं ययौ
॥१३॥सर्वदेवेषु मान्यश्च त्रैलोक्यजयकारकः ।
गजाननप्रसादेन बभूवाऽऽनन्दनिर्वृतः
॥१४॥रुक्मिणिप्रभृतिस्त्रीभिर्दृष्टः कृष्ण इवापरः ।
तत उत्थाय याताभिर्लज्जिताभिः समन्ततः
॥१५॥बुद्धा पुत्रं नारदस्य वाक्येन मुमुदुश्च ताः ।
आलिलिङ्गुस्तमभ्येत्य प्रणनाम रतिश्च ताः
॥१६॥सर्वा पुरी हर्षयुता तस्मिन् ज्ञाते बभूव सा ।
क उवाच ।
एवं जनस्थानगत गणेशस्य महामुने
॥१७॥महिमा कथितो यत्र रामेणाच्छेदि नासिका ।
शूर्पणख्यास्ततस्तत्तु नाम्ना ख्यातं तु नासिकम्
॥१८॥तत्राद्यापि हि दृश्यन्त उपला मोदका इव ।
एवं नाराधितस्तेन कामेनासौ गजाननः
॥१९॥षडक्षरेण मन्त्रेण शेषेणाराधितो यथा ।
रतिश्च मदनश्चापि ननन्दतुरुभौ यथा
॥२०॥व्यास उवाच
कथमाराधितों ब्रह्मन् शेषेणासौ गजाननः ।
किमर्थं किं च तेनाप्तं सुप्रसन्नाद् गजाननात्
॥२१॥एतत् सविस्तरं ब्रूहि पृच्छतश्चतुरानन ।
प्रष्टुः श्रोतुश्च वक्तुश्च यतः पुण्यं विवर्धते
॥२२॥ब्रह्मोवाच
सम्यक् पृष्टं त्वया ब्रह्मन् कथयामि कथामृतम् ।
शृणुष्वावहितो भूत्वा सर्वं सत्यवती सुत
॥२३॥कस्मिंश्चितसमये शम्भुः पार्वत्या सहितो मुने ।
सुखासीनो गिरिवरे रम्यसानुशिलोच्चये
॥२४॥नानाद्रुमलताकीर्णे निर्झरारावशब्दिते ।
गुञ्जन्ति भ्रमरा यत्र रुक्मपङ्कजवासिनः
॥२५॥चम्पकाशोकबकुलमालतीकुसुमानिलः ।
आनन्दयति चित्तानि वसतां यस्य शेखरे
॥२६॥आययुस्तत्र गन्धर्वा अप्सरोयक्षकिन्नराः ।
देवाश्च मुनयो नागास्तं दृष्टुं गिरिजापतिम्
॥२७॥केचित् तं प्रणिपातेन साष्टाङ्गेनाऽभ्यवादयन् ।
उच्चैर्जगुश्च गन्धर्वा ननृतुश्चाप्सरोगणाः
॥२८॥पुपूजुस्तं दशभुजं व्याघ्राजिनधरं हरम् ।
नन्दिभृङ्गिगणाकीर्णं भालचन्द्रं त्रिशूलिनम्
॥२९॥भस्माङ्गं शेषशिरसं शङ्करं वृषभध्वजम् ।
अपरैरर्चितं देवमुपचारैर्मनोमयैः
॥३०॥निमील्य नयने तस्थुः केचिद्ध्यानपरायणाः ।
वसिष्ठो वामदेवश्च जमदग्निस्त्रितो द्विजः
॥३१॥अत्रिः कण्वो भरद्वाजो गौतमाद्या मुनीश्वराः ।
तुष्टुवुर्विविधैः स्तोत्रैस्तत्र तं पार्वतीपतिम्
॥३२॥स्तुवस्तु तेषु मुनिषु शेषो गर्वं परं ययौ ।
अहमेव श्रेष्ठतरो लोकेषु त्रिषु नापरः
॥३३॥यतः श्रेष्ठतरः शम्भुस्तस्याहं शिरसि स्थितः ।
धराधरणसामर्थ्य मयि नान्यत्र कुत्रचित्
॥३४॥वासुके रज्जूभूतान् मत्कुलीनादमृतं सुरैः ।
प्राप्तं ततोऽमरत्वं च तस्मान्नान्योऽस्ति मत्परः
॥३५॥तद् हृदिस्थं तदा गर्वं ज्ञात्वा शम्भूस्त्रिलोककृत् ।
विज्ञायाखिलदृक् तूष्णीमुत्तस्थौ सहसा शिवः
॥३६॥आस्फालयद् धरापृष्ठे शेषं तादृशगर्वितम् ।
एकैको मस्तकस्तस्य दशधा दशधाऽभवत्
॥३७॥मूर्छितः प्रहरार्द्धं स गतप्राण इवाभवत् ।
ततः प्रभृत्यसौ जातः सहस्रफणिमण्डितः
॥३८॥जीवशेषः शुशोचाऽथ शेषोऽशेषाहिभूषणः ।
अलङ्करणभूतोऽहं त्रैलोक्येशहरस्य ह
॥३९॥इमामवस्थां सम्प्राप्तो न जानें केन कर्मणा ।
चलितुं नैव शक्नोमि पक्षहीन इवाण्डजः
॥४०॥किं करोमि क्व गच्छामि को मे त्राताऽधुना भवेत् ।
को मे निजपदप्राप्तावुपायं कथयेच्छुभम्
॥४१॥को वा मेऽपनयेन्दुःखमिति चिन्तापरस्तु सः ।
ददर्श तेन मार्गेण गच्छन्तं नारदं मुनिम्
॥४२॥जहर्ष किञ्चिन्नागेन्द्रः स्वप्नं प्राप्येव भिक्षुकः ।
अतिकष्टामवस्थां तां नारदोऽलोकयत्पुरः
॥४३॥निश्चेष्टं निरनुश्वासं ध्याननिष्ठं यथा मुनिम् ।
अशेष विषयज्ञोऽपि शेषं पप्रच्छ नारदः
॥४४॥इति श्रीगणेशपुराणे उपासनाखण्डे शेषोपाख्यानं नामैकोननवतितमोऽध्यायः ॥ ८९ ॥