भविष्यकथनं नाम त्रयोविंशोऽध्यायः
भृगुरुवाच
विश्वामित्रवचः श्रुत्वा भीमः पप्रच्छ तं पुनः ।
वैश्याचरितवार्तायाः श्रवणे परमोत्सुकः
॥१॥सोमकान्त नृपश्रेष्ठ कथयामि शृणुष्व तत् ।
भीम उवाच ।
श्रुतं दक्षस्य चरितं विश्रान्तं मम मानसम्
॥२॥कथं कल्याणवैश्यस्य गतिरासीद् वदस्व ताम् ।
विश्वामित्र उवाच ।
शृणुष्वैकमना भीम कथामेतां वदामि ते
॥३॥बल्लालशापात् कल्याणदेहात् सुस्राव शोणितम् ।
असङ्ख्यक्षतसंयुक्तः स्रावो वाधिर्यमन्धता
॥४॥मूकता पूतिगन्धित्वं जातं तस्य दुरात्मनः ।
ददर्शेन्दुमती तस्य दशामाकस्मिकीं ततः
॥५॥किमिदं किमिदं कस्माज्जातमेवं शुशोच तम् ।
ज्ञानिनोऽस्य वदान्यस्य देवद्विजरतस्य च
॥६॥धर्मशास्त्रार्थनिष्ठस्य स्वदारपरितोषिणः ।
अवस्थेयं कथं जाता मम भर्तुर्निरेनसः
॥७॥मुनिरूवाच
एवं विलप्य बहुधा निश्वसन्ती पुनः पुनः
॥८॥तेन बद्धं वने पुत्रं निशम्य रुदती मुहुः ।
पौरेः सह ययौ तत्र यत्र बद्धो वने सुतः
॥९॥तत्र देवालयं देवं ददर्श गणनायकम्
॥१०॥चतुर्भुजं त्रिनयनं सिन्दूदारुणविग्रहम् ।
बल्लालं च सुतं तत्र पूजयन्तं गजाननम्
॥११॥मुक्तं निर्व्रणमव्यङ्गं निरीक्ष्य पुरवासिनः ।
उवाचेन्दुमती क्रुद्धा भर्त्सयन्ती पुनःपुनः
॥१२॥कथं प्रतारिताऽतथ्यवादिभिर्भर्तृसन्निधौ ।
तादृशं तं परित्यज्य पुत्रस्नेहादिहागता
॥१३॥पश्यन्तु देवभक्ति मे पुत्रं कुर्वन्तमीदृशीम् ।
मुनिरूवाच ।
विस्मिताः सर्व एवैते न किञ्चित् प्रोचुरण्वपि
॥१४॥केचिदूचुर्महाभक्तेर्महिमा केन गम्यते ।
वीक्ष्य सिन्दूररक्ताङ्गं रक्तचन्दनचर्चितम्
॥१५॥रक्ताम्बरं रक्तपुष्पमालाभिरूपशोभितम् ।
निर्ममं निरहङ्कारमशुण्डमिव विघ्नपम्
॥१६॥निरीक्ष्य तादृशं पुत्रं त्यक्त्वा शोकं ननन्द सा ।
आलिलिङ्ग तदा तं तु स्नेहस्नुतपयोधरा
॥१७॥आह तं स्वगृहं यावः पितुस्ते व्यसनं महत् ।
उत्थितं तत्र किञ्चित्तं कुरूपायं महामते
॥१८॥आवां धन्यतमौ लोके ययोः पुत्रस्त्वमीदृशः ।
सर्वाङ्गक्षतवान् रक्तस्राववान् पूतिगन्धवान्
॥१९॥श्यामास्यः कृशतायुक्तो बधिरोऽथान्ध एव च ।
एवं विधः पिता तेऽस्ति तं निवेदितुमागता
॥२०॥पितृधर्मेण तेन त्वं ताडितोऽनर्थकृद् यदि ।
तत्रापराधो नैवास्ति श्रुतिस्मृतिपुराणतः
॥२१॥पुत्रधर्मान्निरीक्षस्व कुर्वारोग्यविचारणम् ।
त्वया श्लाघ्यतमो लोके पिता ते पितृवत्सल
॥२२॥मातापितृवचः कार्यं सत्पुत्रेण यशस्विना ।
पूजनं च तयोः कार्यं पोषणं पालनं तथा
॥२३॥औषधान्मत्रततश्चापि देवताप्रार्थनादपि ।
उपायं कुरू पुत्र त्वं मयि दृष्टिं निवेशय
॥२४॥यशस्ते भविता लोके सौभाग्यं मम बालक ।
इति तस्या वचः श्रुत्वा बल्लालो वाक्यमब्रवीत्
॥२५॥बल्लाल उवाच
कस्य माता पिता कस्य कस्य पुत्रोऽथवा सुहृत् ।
विघ्नराजकृतं सर्वमानुषङ्ग्यखिलं स्मृतम्
॥२६॥तस्मान्मम पिता भद्रे माता देवो विनायकः ।
यो यथा कुरुते कर्म स तथा फलमश्नुते ।
मया समर्पितो जीवो देवदेवे गजानने
॥२७॥तेन जीवस्तथा ज्ञानं मम दत्तं सुभक्तितः ।
प्रासादभञ्जनाद् देवक्षेपणात् ताडयान्मम ।
विनायकातिभक्तस्य तथा प्राप्तं फलं शुभे
॥२८॥विचार्यमाणे न त्वं मे माता वा स पिताऽपि च ।
सर्वस्य हि पिता देवो माता देवो गजाननः
॥२९॥स एव ज्ञानदस्त्राता संहर्ता कालरूपवान् ।
सर्वस्वरूपो देवेन्द्रोब्रह्मविष्णुशिवात्मकः
॥३०॥वृथा मे येन दुष्टेन ताडनं निर्घृणेन च ।
कृतं देवस्य विक्षेपः प्रासादस्यापि भञ्जनम्
॥३१॥तस्यास्य दर्शने दोषः पतितस्य महान्भवेत् ।
स्नेहं त्यक्वा मदीयं त्वं पतिं स्वं परिषेवय
॥३२॥विश्वामित्र उवाच
इति पुत्रवचः श्रुत्वा सा तं पुनरथाब्रवीत् ।
मातोवाच ।
कृपयाऽनुग्रहात्स्नेहादुच्छापं वक्तुमर्हसि
॥३३॥पुत्र उवाच
भवान्तरेऽस्य जननी भवितासि वरार्थिनी ।
अयमेतादृशः पुत्रो भविता तव सुव्रते
॥३४॥कल्याणनामा भविता वल्लभः क्षत्रियर्षभः ।
कमलेति च विख्याता नाम्ना त्वं च भविष्यसि
॥३५॥दक्ष इत्येव पुत्रस्य नाम ख्यातं भविष्यति ।
ततो द्वादशवर्षाणि वल्लभस्तप्स्यते तपः
॥३६॥अन्धतां बधिरत्वं च क्षतानि मूकतां तथा ।
व्यपनेतुं तु दक्षस्य परं नियममास्थितः
॥३७॥अलब्ध्वा स फलं तस्मात्सुपुत्रां त्वां शुभानने ।
निराकरिष्यते गेहाद् विदेशस्था भविष्यसि
॥३८॥कस्यचिद् द्विजवर्यस्य द्विरदाननचेतसः ।
दैवात् स्पर्शेन भद्रे ते सम्यक्पुत्रो भविष्यति
॥३९॥तत्रैव गणनाथस्य दर्शनं च भविष्यति ।
तदा स दिव्यदेहत्वं प्राप्स्यते द्विरदाननात्
॥४०॥इति सर्वं समाख्यातमुच्छापकारणं शुभे ।
भविष्यं कथितं तेऽद्य यथेष्टं गम्यता त्वया
॥४१॥विश्वामित्र उवाच
एवं निराकृता तेन जननी निरगात्ततः ।
दुःखशो समायुक्ता किञ्चिद्धर्षयुताऽपि च
॥४२॥स चारुरोह तद्दिव्यं विमानं भक्तिभावितम् ।
गजाननेन विहितं बल्लालोऽथाऽगमद्दिवम्
॥४३॥इति ते सर्वमाख्यातं यत् पृष्टोऽहमिह त्वया ।
या गतिस्तेन वैश्येन सम्प्राप्ता जन्मनोर्द्वयोः
॥४४॥यथा जगाद बल्लालः सर्वं तदभवत्तदा ।
सा जज्ञे कमला भूत्वा सोऽभवत् क्षत्रियर्षभः
॥४५॥इति श्रीगणेशपुराणे उपासनाखण्डे भविष्यकथनं नाम त्रयोविंशोऽध्यायः ॥ २३ ॥