निशाचरवधो नाम द्वादशोऽध्यायः
क उवाच
ततस्तु सप्तमे वर्षे प्रवृत्तेऽसौ विनायकः ।
स्नात्वा नित्यविधिं कृत्वा मुकुटभ्राजि मस्तकः
॥१॥आयुधानि च चत्वारि सिंहारूढो दधार सः ।
अङ्कुशं परशुं पद्मं पाशं सर्वभयापहम्
॥२॥दण्डाजिने कुण्डले च काञ्चने रत्नसंयुते ।
बिभ्रत् कमण्डलुं दर्भान् कौशेयं पीतमुत्तमम्
॥३॥कस्तूरीतिलकं चन्द्रं ललाटे क्षीणतेजसम् ।
मुक्ताफलमयीं मालां कण्ठे नाभौ फणीश्वरम्
॥४॥रोदसी कम्पयन्नुच्चैर्जगर्जाऽसौ स्वलीलया ।
मेघस्वन इति भ्रान्त्या चातका व्याददुर्मुखम्
॥५॥उत्छलन्त्यो महानद्यः सिषिचुर्व्योममण्डलम् ।
तदाननन्दतुरुभावदितिः कश्यपोऽपि च
॥६॥धन्या वयं पूर्वजा न इत्यात्मानं प्रशंसतुः ।
एतस्मिन्समये काशीराजोऽप्याश्रममभ्यगात्
॥७॥परस्परालिङ्गनेन मुमुदुस्तेऽखिलास्तदा ।
न्यविशन्ताऽऽसने सर्वे नमस्कृत्य परस्परम्
॥८॥स्वाद्वन्नं भोजयामास मुनिस्तं षड्रसैर्नृपम् ।
विश्रान्तं परिपप्रच्छ किमागमनकारणम्
॥९॥श्रीमतां दर्शनं नोऽद्य जातं पुण्यवशान्नृप ।
पुरोहितस्य मे न त्वं वृत्तान्तं किं गृहीतवान्
॥१०॥क उवाच
एवं मुनिवचः श्रुत्वा जगाद नृपसत्तमः ।
क्षमापराधं मे ब्रह्मन् राज्याकुलित चेतसः
॥११॥पुत्रस्य मे विवाहोऽस्ति त्वामाकारयितुं प्रभो ।
आगतोऽहं मुने जातः कृतार्थस्तव दर्शनात्
॥१२॥चल शीघ्र विवाहं त्वं सम्पाद्य पुनरेव हि ।
न श्लाघ्यो लोकवर्येषु विना चैवागमं तव
॥१३॥अहमेव समायातोऽतस्त्वां नेतुं महामुने ।
मुनिरुवाच ।
नाहमेष्ये नृपश्रेष्ठ चातुर्मास्यरतोऽधुना
॥१४॥पुत्रं नय समर्थं मे यदीच्छसि जनाधिप ।
राजोवाच ।
पुत्रामाज्ञापय मुने गमिष्यावो जवान्वितौ
॥१५॥एवं नृपवचः श्रुत्वा मुनिः पुत्रमथाब्रवीत् ।
वचोऽनुरोधाद्राज्ञोऽस्य प्रेषये त्वां विनायक
॥१६॥विद्यमानेतु महति दुःखे विरहजे तव ।
धृत्वाज्ञां शिरसा वन्द्य चरणावुभयोरपि
॥१७॥मातापित्रोर्बहिरगाद् राज्ञा चारोऽपितो रथे ।
सोऽपि नत्वा तयोः पादौ स्वयमारुरुहे रथम्
॥१८॥आजगामादितिस्तं च प्रावदन् नृपसत्तमम् ।
अयं मे बालको राजन् रक्षणीयो निरन्तरम्
॥१९॥उत्पातो जायते तत्र यत्र मे बालको भवेत् ।
अतोऽयं यत्नतो रक्ष्यः पक्ष्मणीव कनीनिकाम्
॥२०॥यथा नयसि पुत्रं मे तथाऽत्र त्वं समानय ।
ओमित्युक्त्वाऽदितिं राजा प्रणिपत्य विसृज्य ताम्
॥२१॥सह तेन ययौ शीघ्रं रथेनाऽनिलरं हसा ।
गच्छता रथमार्गेण राज्ञा प्राप्ता महाटवी
॥२२॥नरान्तक पितृव्यस्य स्थानं तच्चातिसुन्दरम् ।
रौद्रकेतोर्बली भ्राता धूम्राक्षो नाम नामतः
॥२३॥दशवर्षसहस्रं स तरस्तेपे सुदारुणम् ।
सहस्रकिरणं नित्यं नित्यमाराधयन्मुदा
॥२४॥प्रार्थयन् सर्वसंहारकरमायुधमुत्तमम् ।
त्रयाणां भुवनानां स इच्छन् वश्यत्वमात्मनः
॥२५॥वृक्षस्कन्धालम्बिपादोऽधोमुखो धूममापिबन् ।
एवं बहुगते कालेऽमोघं शस्त्रमुपस्थितम्
॥२६॥प्रेषितं भानुना तस्मै राक्षसाय तपस्यते ।
व्योमव्यापी यस्य तेजो ददर्श स विनायकः
॥२७॥शीघ्रमुड्डीय जग्राह गरुत्मानिव पन्नगम् ।
तदा विस्मयमापेदे काशिराजो महामनाः
॥२८॥तर्कयामास मनसि लाभे हानौ च जीवने ।
नास्ति दैवातिरेकेण निमित्तं भुवनत्रये
॥२९॥मम नैवाऽभवत्प्राप्तिः सहसा तस्य तस्य या ।
ज्ञातुं तदस्त्रसामर्थ्यं तोलयित्वाऽक्षिपच्च सः
॥३०॥ऊर्ध्वं गतं तदैवाशु रवं कृत्वा भयानकम् ।
धूम्राक्षे पतितं तत्तु स तदैव द्विधाऽभवत्
॥३१॥गण्डशैला द्रुमास्ताभ्यां खण्डाभ्यां चूर्णिता भृशम् ।
धनुः पञ्चशतं पृथ्वी पतद्भ्यां व्यापिता तदा
॥३२॥ततस्तस्य सुतौ ख्यातौ जघनो मनुरेव च ।
शुश्रूषायां रतौ तस्य पितरं वीक्ष्य तादृशम्
॥३३॥क्रोधाविष्टौ ददृशतुस्तं विनायकमन्तिके ।
दुद्रुवतुः प्रसार्यैवं वक्त्रं कालान्तकोपमम्
॥३४॥बटुमानीय पितरं कथं घातितवानसि ।
इत्यूचतुः काशिराजं रोषाविष्टौ निशाचरौ
॥३५॥रक्षितोऽसि पुरा पित्रा मम पूर्वं नरान्तकात् ।
तं मारयित्वा यत्नेन कथं जीवसि रे नृप
॥३६॥क उवाच
इत्याकर्ण्य नृपो वाक्यं च कम्पे भृशविव्हलः ।
तर्कयामास मनसि कथमानीतवानहम्
॥३७॥नन्दन कश्यपस्यैनमपस्मारमिव स्थितम् ।
क्रुद्धो नरान्तकश्चेन्मे बलाद् राज्यं ग्रहीष्यति
॥३८॥तदा मे रक्षिता कः स्यात् ततः शपथमारभत् ।
नृप उवाच ।
एतदर्थं मयाऽनीतो नैवायमर्भकः क्वचित्
॥३९॥ब्राह्मणेश्वरयोरत्र शपथो मे निशाचरौ ।
पुरोहितस्य पुत्रोऽयं विवाहार्थं समाहृतः
॥४०॥न विघ्नं कुरुतं तत्र नीयतां बालकोह्ययम् ।
इत्यस्य वचन्ताते स मुनिपुत्रो जगाद तम्
॥४१॥कथं बद्ध्वा शत्रुहस्ते शिशुं मां त्वं प्रयच्छसि ।
अदितिं कश्यपं वापि वदिष्यसि किमुत्तरम्
॥४२॥क्रुद्धश्चेत् कश्यपस्त्वां हि कुर्याद्भस्म न संशयः ।
एवं वदति तस्मिन्स्तु बालके मुनिनन्दने
॥४३॥भक्षितुं तं समायातौ बिडालौ मूषकं यथा ।
प्रसार्य वदनं बालो घोरं शब्दमथाकरोत्
॥४४॥च कम्पे च त्रिभुवनं तौ च निश्वासयोगतः ।
सम्प्राप्तौ मेघपटलं वात्ययैव यथा तृणम्
॥४५॥मूहूर्त्तद्वितये जाते व्यस्तौ द्वौ तौ निपेततु ।
नरान्तकस्य नगरे जघनो मनुरेव च
॥४६॥गिरिशीर्षे गण्डशैलौ महावातेरितौ यथा ।
पतद्भ्यां तच्छरीराभ्यां चूर्णितानि गृहाणि च
॥४७॥मुखहस्तरवा आसन् हाहाकारो महानभूत् ।
किमिदं किमिदं दूता धावमाना ययुस्तदा
॥४८॥मृतौ धूम्राक्षतनयौ श्रुत्वा सम्यग् व्यलोकयन् ।
सचेतनौ च तौ दृष्ट्वा सावधानावकुर्वत
॥४९॥दूताँस्तां वूचतुः सर्वं वृत्तान्तमनुपूर्वशः ।
वधं पितुः काश्यपेयात् तस्य श्वासान्निपातनम्
॥५०॥स गच्छति स्यन्दनेन काशीराजेन संयुतः ।
एवं दूता निशम्यैनं नरान्तकमथाब्रुवन्
॥५१॥पितृव्यं निहतं श्रुत्वा सापराधं नरान्तकः ।
ऋषिपुत्रं तथा यान्तं काशीराजेन संयुतम्
॥५२॥क्रोधेनारक्तनयनः पुरः पश्यन्निशाचरान् ।
अज्ञापयात् तमानेतुं सहस्रप्रमितांस्तदा
॥५३॥धृत्वाऽनेयो मुनेः पुत्रो युद्धकृच्चेत् स हन्यताम् ।
काशीराजरथो वापि शीघ्रं गच्छन्तु राक्षसाः
॥५४॥आज्ञामात्रेण ते जग्मुस्त्वरया वातरंहसः ।
काश्यपेयं च नृपतिं ददृशस्ते च तौ च तान्
॥५५॥ततो विनायकश्चक्रे भीमशब्दं भयावहम् ।
ततो निशाचराः पेतुस्त्यक्त्वा प्राणांस्तु केचन
॥५६॥केचित् पलायिताः केचिद् भग्नपादाः प्रपेदिरे ।
केषाच्चिन् मस्तका भिन्नाः केचिच्छीर्णोदराः शरैः
॥५७॥भग्नास्या भग्ननेत्राश्च भग्नोरुबाहवः परे ।
प्रपलाय्य गता ये तु ह्यागतास्ते नरान्तकम्
॥५८॥उदन्त सर्वमाचख्युर्विनायककृतं तदा
॥५९॥इति श्रीगणेशपुराणे क्रीडाखण्डे बालचरिते निशाचरवधो नाम द्वादशोऽध्यायः ॥ १२ ॥