द्वाविंशोत्तरशततमोऽध्यायः
क उवाच
सिंहासनस्थे देवेश मयूरेशे गणैर्वृते ।
गौतमाद्या मुनिगणाः प्रशशंसुर्गुणेश्वरम्
॥१॥ऋषय ऊचुः
येन शक्रो जितः सङ्ख्ये नागैः शेषो धरातले ।
तस्य का गणनान्येषां सोऽपि युद्धे जितस्त्वया
॥२॥रक्षिता बहवस्तस्मात् सिन्धोर्दुष्टात्सुरेश्वर ।
गणानां सर्वलोकानामन्यथा जीवनं कथम्
॥३॥क उवाच
इत्थं तेषु वदत्स्वेव तत्कीर्तिं गिरिजऽऽययौ ।
आलिङ्ग्य प्राह पुत्रं सा श्रान्तोऽसि युद्धलालसः
॥४॥ततः शीघ्रं समायातो भर्गो देवं स सस्वजे ।
उवाचेन्द्रादिभिर्देवैरसाध्यं कृतवानसि
॥५॥परब्रह्मस्वरूपस्य चराचरगुरोरपि ।
सर्वज्ञस्य धराभारोद्धरणे निरतस्य ते
॥६॥महिमानं स्वरूपाणि ब्रह्माद्या न विदुः सुराः ।
गौतमाद्याश्च मुनयः शक्तिः का तत्र नो भवेत्
॥७॥क उवाच
इत्थं वदति देवेशे शिवेऽथ पार्वतीं जगौ ।
नारदो मुनिवर्योऽसौ मातः शृणु वचो मम
॥८॥बहवो वासरा जाता अत्र स्थाने कदा शिवे ।
मोक्षमेष्यति दैत्योऽसौ सिन्धुर्दुष्टतमोऽनघे
॥९॥कदा विवाहो भविता मयूरेशस्य सुव्रते ।
वासवाद्या जिता येन नाशं स कथमेष्यति
॥१०॥आज्ञां देहि गमिष्यामः पुनरेष्याम सत्वरम् ।
कदा स्युः सिन्धुदैत्यात्ते देवाश्च मुक्तबन्धनाः
॥११॥दैत्यस्य मरणं मातरसाध्यं दृश्यते मया ।
क उवाच ।
सुरर्षेर्वाक्यमाकर्ण्य प्रोचुस्तं ते गणास्तदा
॥१२॥षडाननादयो वीरा नारदं देवदर्शनम् ।
उद्दीपयन्तं तं देवं मयूरेशं सुरेश्वरम्
॥१३॥आश्चर्यं नारदमुने सर्वज्ञस्यापि तेऽनघ ।
एतदर्थं समायातो निजधाम्नो भुवं विभुः
॥१४॥अवाप्तसकलार्थोऽसौ मयूरेशोऽखिलार्थकृत् ।
अगुणस्य गुणेशस्य गुणक्षोभविधायिनः
॥१५॥स्वरूपं किं न जानासि ब्रह्माद्यैरनिरूपितम् ।
मयूरेशस्य वीर्यं च भूभारोत्तारणैषिणः
॥१६॥इन्द्राद्यवध्यानसुरन्निघ्नतो बलशालिनः ।
अनन्तकोटिब्रह्माण्डनायकस्याखिलात्मनः
॥१७॥उत्पत्तिस्थितिसंहारकारिणो जगतामपि ।
क उवाच ।
इति तद्भारती श्रुत्वा पुनः प्रोवाच नारदः
॥१८॥यदा द्रक्ष्यामि तं दैत्यं निहतं मुक्तिमागतम् ।
तदा सर्वं वचः सत्यं मन्येऽहं नान्यथा क्वचित्
॥१९॥निशम्यत्थं वचस्तस्य चुक्रोध स मयूरराट् ।
जगर्ज क्रोधदीप्तोऽसौ नादयन्भुवनत्रयम्
॥२०॥दहन्निव त्रिलोकीं स शीर्णयन् पृथिवीमपि ।
मेघगम्भीरया वाचा बभाण तं मुनिं तदा
॥२१॥मयूरेश उवाच
मान्योऽसि ब्रह्मपुत्रत्वात् सर्वज्ञत्वान्मुनीश्वर ।
अतस्त्वां प्रब्रवीम्यद्य मर्यादां परिपालयन्
॥२२॥तव प्रसादात् ब्रह्माण्डं प्राशयिष्येऽन्तकं क्षणात् ।
भूगोलं न्युब्जतां नेष्ये शोषयिष्येऽम्बुधीनपि
॥२३॥चालयिष्ये तथा मेरुं मुने निश्वासवायुना ।
शृणु नारद सत्यां मे प्रतिज्ञामद्य सर्वग
॥२४॥हनिष्ये सिन्धुदैत्यं तं नात्र कार्या विचारणा ।
क उवाच ।
इत्युक्त्वा प्रययौ योद्धुं बर्ह्यारुढो विनायकः
॥२५॥आहतुस्तं तदा नन्दी भृङ्गी चौभौ विनायकम् ।
आवां युद्धं करिष्यावो पश्य नौ रणकौशलम्
॥२६॥इत्युक्त्वा वायुवेगेन गतौ तौ गण्डकीं पुरीम् ।
वीरभद्रो भूतराजो ययौ श्रुत्वा तयोर्गतिम्
॥२७॥तदा च कम्पे धरणी शेषो विव्हलतां ययौ ।
ददृशुस्ते च चत्वारो दुर्गं दुर्गं सुरेश्वरैः
॥२८॥पर्यङ्के सुखमासीनं सिन्धुं चारा न्यवेदयन् ।
चत्वारः पर्वताकारा गर्जयन्तो दिशो नभः
॥२९॥वीरास्तव पुरीं याताः किं स्थितोऽसि महासुर ।
श्रुत्वेत्थं वचनं सिन्धुर्मग्नश्चिन्तार्णवे क्षणात् ।
दुर्गापि चिन्तयाविष्टा सा सोऽपि श्यामतामियात्
॥३०॥अधोमुखतया चोभौ दुःखं प्रापतुरञ्जसा ।
दुर्गा प्रोचे महाराज मयोक्तं न कृतं त्वया
॥३१॥तस्येदं हि फलं प्राप्तमिदानीं किं नु चिन्तया ।
एवं वदति सा वाक्यं तावत्ते वीरसत्तमाः
॥३२॥नानाश्चर्ययुतं नानारत्नकाञ्चननिर्मितम् ।
अनेक शिखरं तस्य सभामण्डपमाययुः
॥३३॥उडीय सहसा भृङ्गी तस्थौ क्रुद्धस्तु मण्डपे ।
बभञ्ज मण्डपं सद्यः स बलेन महाबलः
॥३४॥अङ्गणे तस्य खण्डानि पतितानि समन्ततः ।
तत्तस्त्रयोऽपि ते वीरा भृङ्गिनं समुपागताः
॥३५॥युद्धावेशारुणमुखाः ससैन्यं तं ग्रसिष्णवः ।
दृष्ट्वा तत्कर्म तेषां तु सिन्धुसेना ययौ पुरः
॥३६॥खड्गचर्मधनुर्बाणकुन्तमुद्गरधारिणी ।
घ्नन्तु घ्नन्तु महावेगांश्चतुरो वीरपुङ्गवान्
॥३७॥इत्युक्त्वा चतुरो हन्तुमागता दैत्यसैनिकाः ।
असङ्ख्याताश्चतुर्भिस्तैर्युयुधुर्जातसम्भ्रमाः
॥३८॥हन्मि त्वां जहि मह्यं चेत्यत्र कोलाहलोऽभवत् ।
ततोऽभूत्तुमुलं युद्धं चतुर्भिदैत्यसेनया
॥३९॥रजोऽन्धकारे शस्त्रांणां प्रकाशनावलोकयन् ।
शतकोटि हता दैत्याश्चतुर्भिः संयुगे तदा
॥४०॥असङ्ख्यातान् महावीरान् पोथयामासुरोजसा ।
गृहीत्वा पादयोस्ते तान् भ्रामयित्वा पुनः पुनः
॥४१॥नभोऽक्षिपन्महावीरास्ते भूमौ शतधाऽपतन् ।
शरैरस्त्रैश्च शस्त्रैश्च पादेन करघाततः
॥४२॥नाशिता सर्वसेना सा दैतेयी रणमण्डले ।
ततस्ते तद्गृहं गत्वा सिन्धुं पर्यङ्कसंस्थितम्
॥४३॥रणस्तम्भं समानिन्युर्धृत्वा केशेषु वेगतः ।
ततः सिन्धुर्महास्त्रैः स चक्रे युद्धं तु तैः सह
॥४४॥व्यसृजत् पन्नगास्त्रं स भुजगैर्वेष्टितास्त्रयः ।
गरुडास्त्रं च सहसा भृङ्गिणाऽमोचि तत्क्षणात्
॥४५॥अग्न्यस्त्रे मोचिते तेन पर्जन्यास्त्रं च सोऽसृजत् ।
वाय्वस्त्रे मोचिते तेन पर्वतास्त्रं च तेऽसृजन्
॥४६॥ततस्ते मल्लयुद्धेन योधयामासुरादरात् ।
नन्दी तु पातयामास मुकुटं दैत्यमस्तकात्
॥४७॥भृङ्गी तु ताडयामास पृष्ठे दैत्यं महारुषा ।
वीरभद्रोऽग्रहीद् भार्यां कचे तस्याथ पश्यतः
॥४८॥भूतराजो जघानैनं लत्तया वैरभावतः ।
दुर्गा नेत्रे निमील्यैव नापश्यत्तं तथाविधम्
॥४९॥निन्दन्ती तस्य कर्माणि पपाल निजमन्दिरम् ।
आवेशात्सिन्धुदैत्योऽपि वीरभद्रं पदेऽग्रहीत्
॥५०॥मुष्टिना नन्दिनं हत्वा शिखामाक्रम्य भृङ्गिणः ।
अपातयद् भूमितले भूतराजो मुमूर्छ ह
॥५१॥मुकुटं मस्तकेन्यस्य मुक्ताहारं गले तथा ।
तुरङ्गवरमारुह्य शेषानाहूय सैनिकान्
॥५२॥हनिष्येऽद्य मयूरेशमित्युक्त्वा युयुधे पुनः ।
जगर्ज सहसा दैत्यो गर्जयन्विदिशो दिशः
॥५३॥गतेषु तेषु वीरेषु चतुर्षु गणनायकम् ।
वदत्सु दैत्यसेनायां सर्वेषां नाशनं कृतम्
॥५४॥आनीतः सिन्धुदैत्योऽपि रणभूमिं गणेश्वर ।
अल्पसेनाचरैर्युक्तं मोचयैनं भवार्णवात्
॥५५॥वयमेव हनिष्यामो नाज्ञासीत् तव विघ्नराट्
॥५६॥इति श्रीगणेशपुराणे क्रीडाखण्डे श्रीगणेशसेनाविजयवर्णनं नाम द्वाविंशोत्तरशततमोऽध्यायः ॥ १२२ ॥