पञ्चविंशोत्तरशततमोऽध्यायः
क उवाच
सभां संवारयामास चक्रपाणिः पुरो गतः ।
परार्ध्यास्तरणैर्वस्त्रैः पताकाध्वजचामरैः
॥१॥नानारत्नेषु दीप्तेषु भूमिस्तम्भगतेषुच ।
अनन्तो दृश्यते यत्र सङ्क्रान्तप्रतिमो नरः
॥२॥ददर्श नगरीं देवो नानाध्वजविराजिताम् ।
प्रासादशिखरारूढाः पश्यन्ति स्माऽसुरस्त्रियः
॥३॥ततो मुक्ताः सुरास्ते तं सम्मुखं चक्रपाणिना ।
आयर्युमाधवः शक्रोऽनल ऐलविलोऽपि च
॥४॥मरुद् रविः शशी चान्ये वाद्यघोषेण सत्वरम् ।
स्वस्ववाहात् समुत्तीर्य प्रणेमुः सर्व एव तम्
॥५॥आलिलिङ्गुर्मयूरेशं देवाः पौराश्च सादरम् ।
माधवश्च मयूरेशं दृष्ट्वा हर्षसमन्वितः
॥६॥प्रशशंसुः सिन्धुवधात् सर्वे हर्यादयः सुराः ।
देवा ऊचुः ।
आक्रान्तं विष्टपं येन सहतः क्षणमात्रतः
॥७॥दत्तानि स्वपदान्याशु नेदृग्दृष्टो न वा श्रुतः ।
अत्र ये वैष्णवाः शैवाः शाक्ताः सौराश्च तेऽप्यमुम्
॥८॥तत्तद्रूपं निरीक्ष्यैव पुपूजुः परया मुदा ।
मयूरेश जयस्वेति श्रुत्वा वाचः सुविस्मिताः
॥९॥बालकाश्च सुसम्पन्ना मुग्धाः प्रौढाश्च योषितः ।
पुपूजुर्मनसा देवं वृद्धाश्च तरुणास्तदा
॥१०॥चक्रपाणिगृहे देवो मध्ये सिंहासने शुभे
॥११॥उपविष्टो मयूरेशो विबुधाश्च समन्ततः ।
मुनयश्च गणाः सर्वे सप्तकोटिमिता मुने
॥१२॥नुनुवुर्बन्दिनः सर्वै धन्या देवा नृपास्तथा ।
ननृतुश्चाप्सरःसङ्घा जगुस्ते नारदादयः
॥१३॥चक्रपाणिस्ततः सर्वान् सम्पूज्य विधिवत् तदा ।
उवाच च सभामध्ये धन्यं मे जन्म कर्म च
॥१४॥इन्द्रादयो लोकपालाः समितौ यस्य मेऽधुना ।
शतजन्मार्जितैः पुण्यैर्मयूरेशो निरीक्षितः
॥१५॥क उवाच
इन्द्रो दृष्ट्वा मयूरेशं प्रथमं पूजितं रुषा ।
अब्रवीत् सहसा भ्रान्तो मायया जगदीशितुः
॥१६॥शक्र उवाच
चतुर्मुखोऽपि लक्ष्मीशो जगदुत्पत्तिकारकः ।
मूढोऽसि चक्रपाणे त्वमर्भस्य प्रपूजनात्
॥१७॥अस्मान् धिक्कृत्य यन्मोहात् पूजितो बालकस्त्वया ।
जनकं सर्वलोकानां त्यज्य संहारकारकम्
॥१८॥त्रैलोक्यजननीमम्बां सृष्टिस्थित्यन्तकारिणीम् ।
रविं त्रैलोक्यनेतारं त्रयीकर्मप्रवर्तकम्
॥१९॥हित्वा सम्पूचितो बालो नेदं सम्यक्कृतं त्वया
॥२०॥क उवाच
एवं वदति देवेन्द्रे चक्रपाणिस्तदाऽब्रवीत् ।
रुद्रात्सूर्यात्कुबेराच्च शक्राच्च मरुतोऽनलात्
॥२१॥दृष्टः पराक्रमोऽतीव सिन्धुदैत्यविनाशनात् ।
मोक्षात्सर्वसुराणाञ्च कारागाराद् गुणेश्वरः
॥२२॥योवऽतीर्णो भुवो भारं हर्तुं शिवनिवेशने ।
परमात्मानन्तशक्तिर्नानादैत्यविभञ्जनः
॥२३॥क उवाच
एवं वदति तस्मिंस्तु श्रुतः शब्दः सुरैर्महान् ।
मूर्छिताः पतिताः केचिद् ब्रह्माण्डस्फोटशङ्कया
॥२४॥च कम्पे धरणी सर्वा न प्राज्ञायत किचन ।
कोटिसूर्यप्रकाशेन सहसाच्छादितं जगत्
॥२५॥ततस्तैस्त्रिदशैस्तत्र दृष्टो देवोऽतिसुन्दरः ।
नानालङ्कारसंयुक्तो दशबाहुर्गजाननः
॥२६॥एवं दृष्ट्वा स्वरूपं ते विस्मितास्त्रिदशास्तदा ।
पुनस्तमेव ददृशुः पञ्चरूपिणमीश्वरम्
॥२७॥पद्मासनगतं मध्ये वक्रतुण्डं शिवं पुनः ।
आग्नेय्यां नैऋते सूर्यं पार्वतीं मारुतेऽपि च
॥२८॥नारायणं तथेशान्ये ततो भ्रममिताः सुराः ।
ततस्ते शुश्रुवुर्व्योमवाणीं भ्रमनिवारिकाम्
॥२९॥आराध्योऽयं सर्वजनैरेको जातः स पञ्चधा ।
अनादिनिधनो देवो जगद्व्यापी गजाननः
॥३०॥अयमेव सदा पूज्यः सर्वविघ्नविनाशनः ।
देवैर्मनुष्यैर्यक्षैश्च नागै रक्षोभिरेव च
॥३१॥एतास्मिन्पूजिते पञ्चपूजनं च भविष्यति ।
न बुद्धिभेदं तनुयादेतस्मिन् नरकाय सा
॥३२॥क उवाच
श्रुत्वैवं ते मयूरेशं शुण्डादण्डविराजितम् ।
ददृशुर्वज्रिमुख्यास्ते आद्यमोङ्काररूपिणम्
॥३३॥ततः प्रबुद्धास्ते देवास्त्यक्त्वा भ्रान्तिस्मयं च तम् ।
पुपूजुर्जयशब्दैस्तं सर्वान्तर्यामिणं विभुम्
॥३४॥ततः पुपूजे हर्षेण चक्रपाणिर्गुणेश्वरम् ।
पञ्चामृतैः शुद्धजलैर्दिव्यवस्त्रैश्च भूषणैः
॥३५॥पुष्पैर्धूपैश्च दीपैश्च नैवेद्यैर्विविधैरपि ।
फलताम्बूलनिचयैर्दक्षिणाभिरनेकशः
॥३६॥नीराजनैर्मन्त्रपुष्पैर्नतिभिः स्तुतिभिस्तदा ।
तथैव पूजयामास भक्त्या सर्वसुरानपि
॥३७॥उवाच तान् नृपवरो धन्योऽहं च प्रपूजनात् ।
यतो नैतादृशः क्वापि जातः सर्वसमागमः
॥३८॥ततस्तत्राब्रवीत् हृष्टो नारदश्चतुराननम् ।
नारद उवाच ।
सिद्धिबुद्धि विवाहार्थमाज्ञया तेऽब्जसम्भव
॥३९॥शिवं शिवां च विज्ञाप्य निश्चयः प्राङ्मया कृतः ।
मयूरेशाय सम्यक्ते दातव्ये बहुलक्षणे
॥४०॥ततः सर्वे सुरा देवं ब्रह्माणं मन्मथातुराः ।
प्रत्येकं ते ह्ययाचन्त मम देहीति सादरम्
॥४१॥ततो ब्रह्मा तयोर्हस्ते मालां दत्त्वाऽब्रवीदिदम् ।
क उवाच ।
त्रयस्त्रिंशत्कोटिसुरेष्वेको यो भासते हृदि
॥४२॥तमेव वृणुतं देव्यौ मालाभ्यां मत्समक्षतः ।
त्यक्वा सर्वान्सुराँस्तेतु सिद्धिबुद्धी उभे अपि
॥४३॥मयूरेशगले माले निक्षिपेतां मुदा तदा ।
विमनस्कास्ततो देवा असृजन् श्वासमारुतम्
॥४४॥ताभ्यां जानुगताभ्यां तु शुशुभे स मयूरराट् ।
ब्रह्मा यथाविधि तयोर्विवाहमकरोत्तदा
॥४५॥उवाच च सभामध्ये मया लब्धं हृदि स्थितम् ।
न्यवेदयत् तं देवेशं मयूरेशं विधानतः
॥४६॥अद्य यावन्मयैते वै पालिते बहुयत्नतः ।
इदानीं ते मया दत्ते रक्षस्व बहुयत्नतः
॥४७॥तत इन्द्रादयो देवा मयूरेशं व्यजिज्ञपुः ।
तव प्रसादाद् देवेश मुक्ताः कारागृहात् ततः
॥४८॥ततः सिन्धुर्गतो मोक्षं स्वस्थानं कृपया तव ।
यास्यामो देह्यनुज्ञां नो मुनिभिर्गौतमादिभिः
॥४९॥क उवाच
ददावाज्ञां मयूरेशो यातुकामान्मुदा तदा ।
पार्वती च स्नुषे चोभे स्वाङ्कमारोप्य सादरम्
॥५०॥मयूरेशं च परमं हर्षमाप शिवान्विता ।
ददौ दानान्यनेकानि वासांस्याभरणानि च
॥५१॥य इदं शृणुयान्मर्त्यो विवाहं च वयं शुभम् ।
सिन्धोर्जय गणेशस्य सर्वकामाल्लँभेन्नरः
॥५२॥इति श्रीगणेशपुराणे क्रीडाखण्डे श्रीगणेशविवाहवर्णनं नाम पञ्चविंशोत्तरशततमोऽध्यायः ॥ १२५ ॥