मुख्यं गम्यताम्

उदाहरणानि

शीघ्र मार्गाः

पूर्ण पृष्ठसूची

क्रीडाखण्डः, अध्याय 136

3
क्रीडाखण्डः · 136

बालचरिते सिन्दूरनिर्गमो नाम षट्त्रिंशोत्तरशततमोऽध्यायः

क उवाच

एकस्मिन् दिवसे देवो जगाद मुनिसत्तमम् ।

पराशरं महाभाग्यं परदुःखप्रपीडितः

॥१॥

गजानन उवाच

सिन्दुरेण तु दुष्टेन पीडितं सकलं जगत् ।

स्वाहास्वधावषट्कारैर्वर्जितं वेदघोषतः

॥२॥

स्थानभ्रष्टा देवगणा भ्रष्टा ऋषिगणास्तथा ।

गजाननस्वरूपेण करिष्ये दुष्टनाशनम्

॥३॥

साधूनां पालनं चैव भूभारहरणं तथा ।

स्थापनं सर्वदेवानामानन्दं जगतोऽपि च

॥४॥

निधेहि मस्तके तात पाणिं मेऽभयदं शुभम् ।

अनुग्रहप्रसादात्ते हनिष्ये दुष्टदानवान्

॥५॥

मुनिरुवाच

आश्चर्यं परमं बाल बालभावात्प्रभाषसे ।

बालकः कौतुकाविष्टो याचते चन्द्रमण्डलम्

॥६॥

असाध्यं त्रिदशैः सर्वैः कर्म कर्तुं तथेच्छसि ।

यस्य श्वासेन गिरयः पतन्ति शतशो भुवि

॥७॥

पादाघातेन यस्याशु कम्पते भुवनत्रयम् ।

कथं त्वं युध्यसे तेन बिसतन्तुशरीरवान्

॥८॥

चरित्वा नववर्षाणि पूर्णानि तव साम्प्रतम् ।

ममानुग्रहमात्रेण त्वं चेच्छक्तो भविष्यसि

॥९॥

तदाऽयं निहितो हस्तो मस्तकेऽभयदायकः ।

क उवाच ।

ततो हर्षयुतो देवो नमस्कृत्य मुनिं तदा

॥१०॥

जननीमपि दुर्गां च श्रीहरि हरमेव च ।

ययौ योद्धुं मूषकं तमारुह्य स गजाननः

॥११॥

अङकुशं परशुं पाशं कमलं च चतुर्भुजैः ।

दधानो गर्जनेनाशु कम्पयन् भुवनत्रयम्

॥१२॥

प्रज्वलंस्तेजसा स्वेन प्रलयानलसन्निभः ।

क्षणेन प्राप सिन्दूरनगरं स गजाननः

॥१३॥

घृसृणेश्वरसान्निध्यात् सिद्धसिन्दूरवाडकम् ।

तत्रस्थः प्रशशासासौ सिन्दूरो भुवनत्रयम्

॥१४॥

तदुत्तरे स्थितो देवो जगर्ज गर्जयन्दिशः ।

चुक्षुभुः सागराः सप्त विशीर्णा गिरयोऽपि च

॥१५॥

श्रुत्वा निनादं तस्याशु सर्वदैत्याश्चकम्पिरे ।

मुमूर्च्छुर्भीरवः सर्वे केचिन्मृत्युमुपाययुः

॥१६॥

सिन्दूरोऽपि मुमूर्च्छाशु क्षणेन प्रकृतिं ययौ ।

उवाच सेवकान् सर्वान्कोऽयं गर्जति दृश्यताम्

॥१७॥

मूर्छा प्राप्ता मया कस्माद्यच्छब्देन पुरः कथम् ।

स्थास्यामि तत्पुरः स्थातुं कस्य शक्तिर्भविष्यति

॥१८॥

ततस्ते सेवका जग्मुस्तदा बालसमीपतः ।

तद्रूपं ते निरीक्ष्यैव सिंहस्य करिणो यथा

॥१९॥

बिभ्युश्चैव चकम्पुश्च केचिद् धैर्यात्तमब्रुवन् ।

कस्य त्वं कुत आयातः किमर्थं तव नाम किम्

॥२०॥

सिन्दूरो विश्व संहाररसिकः क्रोधसंयुतः ।

श्रुत्वा ते क्रन्दितं सर्वं कम्पितं च ससिन्दुरः

॥२१॥

बालोऽपि बलवान् भासि चतुःपञ्चाब्दिकोऽपि च ।

दृश्यसे सर्वसंहारकारणाय क्षमः क्षणात्

॥२२॥

एवमाकर्ण्य तद्वाक्यं प्रोवाच स च तान्विभुः ।

अहं शिवसुतः ख्यातः पराशरगृहे वसन्

॥२३॥

दुष्टसंहाररसिको भक्तपालनतत्परः ।

नानावतारकुशलो ब्रह्मादीनामगोचरः

॥२४॥

गजाननेति मे नाम युद्धं कर्तुं समागतः ।

स्वामिनं वोऽथ गच्छन्तु तस्मै सर्वं ब्रुवन्तु च

॥२५॥

तस्मिन् हते मानसं मे तोषमेष्यति दुर्जये ।

क उवाच ।

ततस्ते निर्ययुः शीघ्रं सिन्दूरं प्राब्रुवन्वचः

॥२६॥

दूता ऊचुः

वयं शीघ्रतरं याताः पुरुषं भवदाज्ञया ।

कृतान्तसदृशं तं तु दृष्ट्वा सर्वे च कम्पिता

॥२७॥

ततोऽभवत्प्रतापेन तदग्रे प्राब्रुवाम च ।

तस्तेन समाख्यातं निजं सर्वं समासतः

॥२८॥

गजानननेति नामास्य शिवपुत्रत्वमेव च ।

दुष्टदैत्यविनाशाय साधूनां पालनाय च

॥२९॥

साम्प्रतं तु त्वया सार्द्धं युद्धाय समुपागतः ।

स चतुर्वार्षिको बालो वल्गते बहु विस्तरम्

॥३०॥

इदानीं स्वस्वभावेन जहि शत्रुं निजं लघुम् ।

तव तु श्वासमात्रेण दूरे गच्छेदयं शिशुः

॥३१॥

यस्य ते दर्शनात् स्वामिंश्चकम्पुः शिवकादयः ।

तस्य ते गणना कास्ति बालकस्याल्पमेधसः

॥३२॥

क उवाच

एवं दूतवचः श्रुत्वा सिन्दूरश्चिन्तयातुरः ।

बभूव म्लानतुण्डश्च क्रोधारुणविलोचनः

॥३३॥

उद्वमन् नयनाद्वह्निं प्रलयानलसन्निभम् ।

उवाच दूतान्क्रोधेन हर्षेण च समन्वितः

॥३४॥

स उवाच

आश्चर्यं परमं दूता भवद्वचसि मेऽभवत् ।

सिंहेन सह योद्धुं वै मशकः कथमेष्यति

॥३५॥

चतुर्वर्षेण बालेन योद्धव्यं किं मया सह ।

यूयं ततः कथं भीता न जाने तत्र कारणम्

॥३६॥

मयिक्रुद्धे जगन्नश्येत् तत्र का गणनाऽस्य ह ।

जगर्ज गर्जयन् व्योम दिशोऽपि विदिशोऽपि च

॥३७॥

धृत्वा शस्त्राणि चास्त्राणि निर्ययौ युद्धलालसः ।

तत ऊचुरमात्यास्तं नमस्कृत्यासुराधिपम्

॥३८॥

सत्सु बलेष्वमात्येषु कथं यासि स्वयं रणम् ।

वयं तं हि हनिष्यामः प्रतापात्तव दैत्यप

॥३९॥

समयार्थं महत्सैन्यं पाल्यते सोऽयमागतः ।

प्राणांस्त्यक्ष्यामहे सर्वे तव हेतोर्महाप्रभो

॥४०॥

अनुजानीहि यास्यामो हन्तुं बालं रिपुं तव ।

सिन्दूर उवाच ।

यामि सर्वे प्रपश्यन्तु पौरुषं मम सैनिकाः

॥४१॥

इत्युक्त्वा प्रययो शीघ्रं बालं हन्तुं सुमत्सुकः ।

स प्राप क्षणमात्रेण यत्र बालः स्थितोऽभवत्

॥४२॥

इति श्रीगणेशपुराणे क्रीडाखण्डे बालचरिते सिन्दूरनिर्गमो नाम षट्त्रिंशोत्तरशततमोऽध्यायः ॥ १३६ ॥