भगासुरवधो नाम शततमोऽध्यायः
क उवाच
अनेकरूपवान् देवो मयूरेशोऽखिलेश्वरः ।
अतिसुन्दरदेहः सन्नागकन्याभिराहृतः
॥१॥गृहं स्वकीयं क्रीडार्थं पूजितो बहुविस्तरात् ।
सुगन्धतैलोद्वर्तनैः स्नाप्योष्णैरपि तं जलैः
॥२॥दिव्यवस्त्रैरलङ्कारैश्चन्दनैरपि पूज्य च ।
धूपदीपैश्च नैवेद्यैः फलताम्बुलकाञ्चनैः
॥३॥ऊचुः करपुटं बद्ध्वा वयं धन्यतमा विभो ।
यद् दृष्टन्ते पदं देव ब्रह्माद्यैरपि काङ्क्षितम्
॥४॥नागलोको धन्यतमो जीवितं नः सुजीवितम् ।
आनन्दहृदमग्नं नो मानसं तापमत्यजत्
॥५॥यद्यत्ते ईप्सितं देव तत्तदत्रापि गृह्यताम् ।
अत्र स्थित्वा कति दिनं पश्चात्त्वं गन्तुमर्हसि
॥६॥मयूरेश उवाच
वाञ्च्छितं वो विधास्येऽहं गिरिजा मां प्रतीक्षते ।
मद्वियोगेन तप्ता सा न भक्षयति किञ्चन
॥७॥यूयं कस्यात्मजास्तस्य दर्शनं चेद् भवेन्मम ।
क उवाच ।
तत ऊचुर्नागकन्या वासुकेः पुत्रिका वयम्
॥८॥ब्रह्माद्या मुनयो देवा यान्ति यस्य गृहं सदा ।
यस्य विषभवा ज्वाला दहत् त्रिभुवनं विभो
॥९॥क उवाच
इत्युक्त्वा तं पुरस्कृत्य पितरं प्रापुरङ्गनाः ।
रत्नसिंहासने दीप्ते तिष्ठन्तं पन्नगैर्युतम्
॥१०॥सूर्यकोटिनिभं रत्नमालया शोभितं तदा ।
मूर्धस्थरत्नकिरणैर्भासयन्तं दिशोऽखिलाः ।
तं दृष्ट्वा वासुकिं देवो गर्वितं बलवत्तरम्
॥११॥उड्डीय तत्फणासंस्थं मणिं जग्राह सत्वरम् ।
येन पातालविवरे नान्धकारोऽभवत्किल
॥१२॥आन्दोलयामास शिरः कम्पयन् सप्तपर्वतान् ।
उदधीन् सप्तस्वर्गांश्च पातालानि रसातलम्
॥१३॥हस्तेनैकेन तं गृह्य मयूरेशः स्वलीलया ।
वासुकिं निजकण्ठे तं बबन्ध सर्पभूषणः
॥१४॥विख्यातः स्वर्गलोकेऽभूज्जगर्जानन्दतो विभुः ।
तद्गर्जितं समाकर्ण्य चुक्षुभे भुवनत्रयम
॥१५॥ततः सर्पगणाः शेषं नीतुं वासुकिमब्रुवन् ।
स च क्रोधसमाविष्टो विस्तार्य निखिलान्फणान्
॥१६॥विषाग्निमुत्सृजन्दग्धुं त्रैलोक्यमुपचक्रमे ।
उवाच कः क्षमो जेतुं मम बन्धुं तु वासुकिम्
॥१७॥आवेशेन ययौ रोषाद् दावानल इव ज्वलन् ।
शीघ्रं यातो मयूरेशं तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत्
॥१८॥ततो नागकुलान्याशु तं शेषमन्वयुस्तदा ।
ततः पन्नगवृन्दं तं दृष्ट्वा देवो व्यतिष्ठत
॥१९॥शिखण्डिमस्तके हस्तं न्यधाद् युद्धाय पन्नगैः ।
स ययौ तं नमस्कृत्य ग्रसन्निव महाद्भुतः
॥२०॥दुधाव पक्षौ तद्वाताद् भ्रामयन् भुजगोत्तमान् ।
काँश्चित् स भक्षयामास चुचूर्ण चापरानपि
॥२१॥मारयामास कांश्चित्स भुजगान्बलवत्तरान् ।
निरीक्ष्य तं मृताः केचित् पन्नगा भयविव्हलाः
॥२२॥दृष्ट्वा पराक्रम तस्य शेषः श्वासमपासृजत् ।
शिखण्डी पतितस्तेन मूर्छितो धरणीतले
॥२३॥मयूरेशं ततः शेषो ययौ क्रोधाद् दहन्निव ।
त्रैलोक्यं विषवन्हिस्थं समालोक्य गुणेश्वरः
॥२४॥विराट्रूपं समास्थाय रुरोह तत्फणोपरि ।
उड्डीय बालभावेन गर्जन्मेघ इवापरः
॥२५॥ननर्त करतालेन पादाघातेन मर्दयन् ।
अनन्तकोटिब्रह्माण्डभारेण परिपीडितः
॥२६॥एकब्रह्माण्डवाही स कथं तद्भारमावहेत् ।
बबन्ध शेषं हि कटौ रज्जुं बालो यथा रमन्
॥२७॥ततस्ते भुजगाः सर्वे योद्धु कामास्तमन्वयुः ।
हुङ्कारेणैव तान् सर्वान् पातयामास विघ्नराट्
॥२८॥अबध्नान्मस्तके कांश्चित्कांश्चिच्च कर्णयोर्विभुः ।
परिश्रान्तस्तदा शेषस्तं नुनाव गुणेश्वरम्
॥२९॥न स्वरूपं विदुर्देवा ब्रह्माद्या मुनयोऽपि च ।
त्वमेव सृजसे विश्वं पासि हंसि त्वमेव हि
॥३०॥नानावतारकर्ता त्वं नानादैत्यविमर्दनः ।
त्वमेव साक्षी सर्वस्य सर्वान्तर्यामितां दधत्
॥३१॥सर्वत्रकारणं त्वं हि कारणानां च कारणम् ।
अज्ञानादभिमानेन योद्धुकामान् क्षमस्व नः
॥३२॥सम्पातिञ्च जटायुं च श्येनमानीय सर्पराट् ।
निवेद्य च नमस्कृत्य शेषस्तूऽणीं बभूव ह
॥३३॥तेऽपि तं प्रणिपत्याहुर्दीननाथ प्रसादतः ।
बन्धान्मुक्ताः सर्पकृतान्नमस्ते परमेश्वर
॥३४॥क उवाच
एवमुक्त्वा मयूरेश बन्धुं तं शिखिनं त्रयः ।
आलिलिङ्गुर्मुदा युक्तास्तदा गद्गदभाषिणः
॥३५॥पप्रच्छुः कुशलं मात्रे ते च क्षेममथाब्रुवन् ।
ततः शिखण्डिनं सोऽथ रुरोह गणनायकः
॥३६॥पातालाद् धरणीं प्रायात् स्त्रीभिश्च संयुतो वशी ।
भगासुरं ददर्शार्द्धमार्गे शिशुहरं च तम्
॥३७॥उद्यम्य परशुं दीप्तं शशिसूर्यनिभं विभु ।
तत्याज कण्ठे तं तस्य पशुमारममारयत्
॥३८॥तच्छिरः परिबभ्राम शृङ्गं वज्राहतं यथा ।
ततस्तदुत्थिता बाला योगमायाविमोहिताः
॥३९॥मयूरेशः क्व चास्तीति प्राकोशन् सर्व एव ते ।
आसने क्रीडने स्वापे जागृतौ भोजनेऽपि च
॥४०॥तमेव ध्यायमानास्ते तन्मुखाद्बहिराययुः ।
गर्भवासादिवोत्तीर्णा ददृशुस्तं गुणेश्वरम्
॥४१॥दृष्ट्वा ते रुरुदुः स्नेहादालिलिङ्गुर्मदाखिलाः ।
ते ऊचुः ।
त्यक्त्वाऽस्मान्दैत्यजठरे मृतान् क्वास्ति गतो भवान्
॥४२॥त्वत्स्मृतेस्तस्य जठरे जीविता निर्गतास्ततः ।
मयूरेश उवाच ।
सर्वव्यापी सर्वगतः सर्ववेत्ताऽखिलेश्वरः
॥४३॥न त्यक्त्वान्कदाचिद् वो मा चिन्तां कर्तुमर्हथ ।
क उवाच ।
ततो ययौ मयूरेशो बालकैः परिवेष्टितः
॥४४॥केचिद् धावन्ति पुरतो नानाशब्दकरा भृशम् ।
केचिच्छत्रधराः केचिद् दण्डचामरधारिणः
॥४५॥धूलिध्वजं समालोक्य ययुर्मुनिगणा बहिः ।
शिख्यारूढं मयूरेशं बालकैः परिवेष्टितम्
॥४६॥ऊचुः परस्परं सर्वे मुनयो विस्मयान्विताः ।
गृहेऽस्मिन् शिशवश्चामी कुतोऽन्येऽस्य समीपतः
॥४७॥तांश्च तान् मीलिताः सर्वेऽपश्यन् ते देवरूपिणः ।
विचारेण च तान् सर्वे परब्रह्मस्वरूपिणः
॥४८॥आनन्दहृदमग्नास्ते न विदुः स्वपरं पुनः ।
नापश्यँस्ते पुनस्ताँस्तान्भ्रान्ता इव व्यलोकयन्
॥४९॥मायया मोहिताः सर्वे स्वान् स्वान् बालान् व्यलोकयन् ।
कश्चित् पितरमासाद्य पठति स्म यथा पुरा
॥५०॥कश्चिन्मातरमासाद्य पिबतिस्म स्तनं मुदा ।
आलिलिङ्गाथ जननीं पितरं वापि कश्चन
॥५१॥भ्रातरं ताडयित्वाऽन्यो रुरोद ताडनादिव ।
उमापि तनयं दृष्ट्वालिङ्ग्य प्रादात् स्तनं मुदा
॥५२॥कथं चिरतरं यात इति क्रोधादभाषत ।
आदाय हस्ते गिरिजा मयूरेशं गृहं ययौ
॥५३॥सर्वे ते मुनयो जग्मुः शिशुभिः स्वं स्वमाश्रमम्
॥५४॥इति श्रीगणेशपुराणे क्रीडाखण्डे भगासुरवधो नाम शततमोऽध्यायः ॥ १०० ॥
आदित श्लोकानां समष्ट्यङ्काः ८६४२ + ५४ = ८६९६