gamanavarṇanam
sūta uvāca
evaṃ bhuktvā sa viprarṣirvāṃchayā rāmamaṃdire ||
dattāśīrnirgataḥ paścādāmaṃtrya raghunaṃdanam
||1||एवं भुक्त्वा स विप्रर्षिर्वांछया राममंदिरे ॥
दत्ताशीर्निर्गतः पश्चादामंत्र्य रघुनंदनम्
atha yāte munau tasmindurvāsasi tadaṃtikāt ||
lakṣmaṇaḥ khaṅgamādāya rāmadevamuvāca ha
||2||अथ याते मुनौ तस्मिन्दुर्वाससि तदंतिकात् ॥
लक्ष्मणः खङ्गमादाय रामदेवमुवाच ह
etatkhaṅgaṃ gṛhītvāśu māṃ prabho vinipātaya ||
yena te syādṛtaṃ vākyaṃ pratijñātaṃ ca yatpurā
||3||एतत्खङ्गं गृहीत्वाशु मां प्रभो विनिपातय ॥
येन ते स्यादृतं वाक्यं प्रतिज्ञातं च यत्पुरा
tato rāmaścirātsmṛtvā tāṃ pratijñāṃ svayaṃ kṛtām ||
vadhārthaṃ saṃpraviṣṭasya samīpe puruṣasya ca
||4||ततो रामश्चिरात्स्मृत्वा तां प्रतिज्ञां स्वयं कृताम् ॥
वधार्थं संप्रविष्टस्य समीपे पुरुषस्य च
tato'ticiṃtayāmāsa vyākulenāṃtarātmanā ||
bāṣpavyākulanetraśca niḥṣvasanpannago yathā
||5||ततोऽतिचिंतयामास व्याकुलेनांतरात्मना ॥
बाष्पव्याकुलनेत्रश्च निःष्वसन्पन्नगो यथा
taṃ dīnavadanaṃ dṛṣṭvā niḥṣvasaṃtaṃ muhurmuhuḥ ||
bhūyaḥ provāca saumitrirvinayāvanataḥ sthitaḥ
||6||तं दीनवदनं दृष्ट्वा निःष्वसंतं मुहुर्मुहुः ॥
भूयः प्रोवाच सौमित्रिर्विनयावनतः स्थितः
eṣa eva paro dharmo bhūpatīnāṃ viśeṣataḥ ||
yathātmīyaṃ vacastathyaṃ kriyate nirvikalpitam
||7||एष एव परो धर्मो भूपतीनां विशेषतः ॥
यथात्मीयं वचस्तथ्यं क्रियते निर्विकल्पितम्
tasmāttvayā prabho proktaṃ svayameva mamāgrataḥ ||
tasyaiva devadūtasya tāranādena kopataḥ
||9||तस्मात्त्वया प्रभो प्रोक्तं स्वयमेव ममाग्रतः ॥
तस्यैव देवदूतस्य तारनादेन कोपतः
yo'trāgacchati saumitre mama dūtasya saṃnidhau ||
taṃ ceddhanmi svahastena nāhaṃ tasmātsupāpakṛt
||9||योऽत्रागच्छति सौमित्रे मम दूतस्य संनिधौ ॥
तं चेद्धन्मि स्वहस्तेन नाहं तस्मात्सुपापकृत्
tadahaṃ cāgatastāta bhayāddurvāsaso muneḥ ||
niṣiddho'pi tvayātīva tasmācchīghraṃ tu ghātaya
||10||तदहं चागतस्तात भयाद्दुर्वाससो मुनेः ॥
निषिद्धोऽपि त्वयातीव तस्माच्छीघ्रं तु घातय
tataḥ saṃmaṃtrya suciraṃ maṃtribhiḥ sahito nṛpaḥ ||
brāhmaṇairdharmaśāstrajñaistathānyairvedapāragaiḥ
||11||ततः संमंत्र्य सुचिरं मंत्रिभिः सहितो नृपः ॥
ब्राह्मणैर्धर्मशास्त्रज्ञैस्तथान्यैर्वेदपारगैः
provāca lakṣmaṇaṃ paścādvinayāvanataṃ sthitam ||
vāṣpaklinnamukho rāmo gadgadaṃ niḥśvasanmuhuḥ
||12||प्रोवाच लक्ष्मणं पश्चाद्विनयावनतं स्थितम् ॥
वाष्पक्लिन्नमुखो रामो गद्गदं निःश्वसन्मुहुः
vraja lakṣmaṇa muktastvaṃ mayā deśātaraṃ drutam ||
tyāgo vātha vadho vātha sādhūnāmubhayaṃ samam
||13||व्रज लक्ष्मण मुक्तस्त्वं मया देशातरं द्रुतम् ॥
त्यागो वाथ वधो वाथ साधूनामुभयं समम्
na mayā darśanaṃ bhūyastava kāryaṃ kathaṃcana ||
na sthātavyaṃ ca deśe'pi yadi me vāṃchasi priyam
||14||न मया दर्शनं भूयस्तव कार्यं कथंचन ॥
न स्थातव्यं च देशेऽपि यदि मे वांछसि प्रियम्
tasya tadvacanaṃ śrutvā praṇipatya tataḥ param ||
niryayau nagarāttasmāttatkṣaṇādeva lakṣmaṇaḥ
||15||तस्य तद्वचनं श्रुत्वा प्रणिपत्य ततः परम् ॥
निर्ययौ नगरात्तस्मात्तत्क्षणादेव लक्ष्मणः
akṛtvāpi samālāpaṃ kenacinnijamaṃdire ||
mātrā vā bhāryayā vātha sutena suhṛdāthavā
||16||अकृत्वापि समालापं केनचिन्निजमंदिरे ॥
मात्रा वा भार्यया वाथ सुतेन सुहृदाथवा
tato'sau sarayūṃ gatvā'vagāhyātha ca tajjalam ||
śucirbhūtvā niviṣṭotha tattīre vijane śubhe
||17||ततोऽसौ सरयूं गत्वाऽवगाह्याथ च तज्जलम् ॥
शुचिर्भूत्वा निविष्टोथ तत्तीरे विजने शुभे
padmāsanaṃ vidhāyātha nyasyātmānaṃ tathātmani ||
brahmadvāreṇa taṃ paścāttejorūpaṃ vyasarjayat
||18||पद्मासनं विधायाथ न्यस्यात्मानं तथात्मनि ॥
ब्रह्मद्वारेण तं पश्चात्तेजोरूपं व्यसर्जयत्
atha tadrāghavo dṛṣṭvā mahattejo viyadgatam ||
vismayena samāyukto'cintayatkimidaṃ tataḥ
||19||अथ तद्राघवो दृष्ट्वा महत्तेजो वियद्गतम् ॥
विस्मयेन समायुक्तोऽचिन्तयत्किमिदं ततः
atha martye parityakte tejasā tena tatkṣaṇāt ||
vaiṣṇavena turīyeṇa bhāgena dvijasattamāḥ
||20||अथ मर्त्ये परित्यक्ते तेजसा तेन तत्क्षणात् ॥
वैष्णवेन तुरीयेण भागेन द्विजसत्तमाः
papāta bhūtale kāyaṃ kāṣṭhaloṣṭopamaṃ drutam ||
lakṣmaṇasya gataśrīkaṃ sarayvāḥ puline śubhe
||21||पपात भूतले कायं काष्ठलोष्टोपमं द्रुतम् ॥
लक्ष्मणस्य गतश्रीकं सरय्वाः पुलिने शुभे
tatastu rāghavaḥ śrutvā lakṣmaṇaṃ gatajīvitam ||
patitaṃ saritastīre vilalāpa suduḥkhitaḥ
||22||ततस्तु राघवः श्रुत्वा लक्ष्मणं गतजीवितम् ॥
पतितं सरितस्तीरे विललाप सुदुःखितः
svayaṃ gatvā tamuddeśaṃ sāmātyaḥ sasuhṛjjanaḥ ||
lakṣmaṇaṃ patitaṃ dṛṣṭvā karuṇaṃ paryadevayat
||23||स्वयं गत्वा तमुद्देशं सामात्यः ससुहृज्जनः ॥
लक्ष्मणं पतितं दृष्ट्वा करुणं पर्यदेवयत्
hā vatsa māṃ parityajya kiṃ tvaṃ saṃprasthito divam ||
prāṇeṣṭaṃ bhrātaraṃ śreṣṭhaṃ sadā tava mate sthitam
||24||हा वत्स मां परित्यज्य किं त्वं संप्रस्थितो दिवम् ॥
प्राणेष्टं भ्रातरं श्रेष्ठं सदा तव मते स्थितम्
tasminnapi mahāraṇye gacchamānaḥ purādaham ||
? api saṃdhāryamāṇena anuyātastvayā tadā
||25||तस्मिन्नपि महारण्ये गच्छमानः पुरादहम् ॥
? अपि संधार्यमाणेन अनुयातस्त्वया तदा
saṃprāpte'pi kabaṃdhākhye rākṣase balavattare ||
tvayā rātrimukhe ghore sabhāryo'haṃ prarakṣitaḥ
||26||संप्राप्तेऽपि कबंधाख्ये राक्षसे बलवत्तरे ॥
त्वया रात्रिमुखे घोरे सभार्योऽहं प्ररक्षितः
yenendrajiddhato yuddhe tādṛgrūpo niśācaraḥ ||
sa eṣa patitaḥ śete gatāsurdharaṇītale
||97||येनेन्द्रजिद्धतो युद्धे तादृग्रूपो निशाचरः ॥
स एष पतितः शेते गतासुर्धरणीतले
yena śūrpaṇakhā dhvastā rākṣasī sā ca dāruṇā ||
līlayāpi mamādeśātsoyamevaṃvidhaḥ sthitaḥ
||28||येन शूर्पणखा ध्वस्ता राक्षसी सा च दारुणा ॥
लीलयापि ममादेशात्सोयमेवंविधः स्थितः
yadbāhubalamāśritya mayā dhvastā niśācarāḥ ||
so'yaṃ nipatitaḥ śete mama bhrātā hyanāthavat ||
?
||29||यद्बाहुबलमाश्रित्य मया ध्वस्ता निशाचराः ॥
सोऽयं निपतितः शेते मम भ्राता ह्यनाथवत् ॥
?
hā vatsa kva gato māṃ tvaṃ vimucya bhrātaraṃ nijam ||
jyeṣṭhaṃ prāṇasamaṃ kiṃ te sneho'dya vigataḥ kvacit
||30||हा वत्स क्व गतो मां त्वं विमुच्य भ्रातरं निजम् ॥
ज्येष्ठं प्राणसमं किं ते स्नेहोऽद्य विगतः क्वचित्
sūta uvāca
evaṃ bahuvidhānkṛtvā pralāpānraghunandanaḥ ||
mātṛbhiḥ sahito dīnaḥ śokena mahatānvitaḥ
||31||एवं बहुविधान्कृत्वा प्रलापान्रघुनन्दनः ॥
मातृभिः सहितो दीनः शोकेन महतान्वितः
tataste maṃtriṇastasya procustaṃ vīkṣya duḥkhitam ||
vilapaṃtaṃ raghuśreṣṭhaṃ strījanena samanvitam
||32||ततस्ते मंत्रिणस्तस्य प्रोचुस्तं वीक्ष्य दुःखितम् ॥
विलपंतं रघुश्रेष्ठं स्त्रीजनेन समन्वितम्
maṃtriṇa ūcuḥ
mā śokaṃ kuru rājendra yathānyaḥ prākṛtaḥ sthitaḥ ||
kuruṣva ca yathedaṃ syātsāṃprataṃ caurdhvadaihikam
||33||मा शोकं कुरु राजेन्द्र यथान्यः प्राकृतः स्थितः ॥
कुरुष्व च यथेदं स्यात्सांप्रतं चौर्ध्वदैहिकम्
naṣṭaṃ mṛtamatītaṃ ca ye śocanti kubuddhayaḥ ||
dhīrāṇāṃ tu purā rājannaṣṭaṃ naṣṭaṃ mṛtaṃ mṛtam
||34||नष्टं मृतमतीतं च ये शोचन्ति कुबुद्धयः ॥
धीराणां तु पुरा राजन्नष्टं नष्टं मृतं मृतम्
evaṃ te mantriṇaḥ procya tatastasya kalevaram ||
lakṣmaṇasya vilapyauccaiścandanośīrakuṃkumaiḥ
||35||एवं ते मन्त्रिणः प्रोच्य ततस्तस्य कलेवरम् ॥
लक्ष्मणस्य विलप्यौच्चैश्चन्दनोशीरकुंकुमैः
karpūrāgurumiśraiśca tathānyaiḥ susugandhibhiḥ ||
pariveṣṭya śubhairvastraiḥ puṣpaiḥ saṃbhūṣya śobhanaiḥ
||36||कर्पूरागुरुमिश्रैश्च तथान्यैः सुसुगन्धिभिः ॥
परिवेष्ट्य शुभैर्वस्त्रैः पुष्पैः संभूष्य शोभनैः
candanāgurukāṣṭhaiśca citiṃ kṛtvā suvistarām ||
nyadadhustasya tadgātraṃ tatra dakṣiṇadiṅmukham
||37||चन्दनागुरुकाष्ठैश्च चितिं कृत्वा सुविस्तराम् ॥
न्यदधुस्तस्य तद्गात्रं तत्र दक्षिणदिङ्मुखम्
etasminnaṃtare jātaṃ tatrāścaryaṃ dvijottamāḥ ||
tanme nigadataḥ sarvaṃ śṛṇvaṃtu sakalaṃ dvijāḥ
||38||एतस्मिन्नंतरे जातं तत्राश्चर्यं द्विजोत्तमाः ॥
तन्मे निगदतः सर्वं शृण्वंतु सकलं द्विजाः
yāvatteṃ'taḥ samāropya citāṃ tasya kalevaram ||
prayacchaṃti havirvāhaṃ tāvannaṣṭaṃ kalevaram
||39||यावत्तेंऽतः समारोप्य चितां तस्य कलेवरम् ॥
प्रयच्छंति हविर्वाहं तावन्नष्टं कलेवरम्
etasminnaṃtare vāṇī nirgatā gaganāṃgaṇāt ||
nādayaṃtī diśaḥ sarvāḥ puṣpavarṣādanaṃtaram
||40||एतस्मिन्नंतरे वाणी निर्गता गगनांगणात् ॥
नादयंती दिशः सर्वाः पुष्पवर्षादनंतरम्
rāmarāma mahābāho mā tvaṃ śokaparo bhava ||
na cāsya yujyate vahnirdātuṃ caiva kathaṃcana
||41||रामराम महाबाहो मा त्वं शोकपरो भव ॥
न चास्य युज्यते वह्निर्दातुं चैव कथंचन
brahmajñānaprayuktasya saṃnyastasya viśeṣataḥ ||
agnidānaṃ na yuktaṃ syātsarveṣāmapi yoginām
||42||ब्रह्मज्ञानप्रयुक्तस्य संन्यस्तस्य विशेषतः ॥
अग्निदानं न युक्तं स्यात्सर्वेषामपि योगिनाम्
tavāyaṃ bāṃdhavo rāma brahmaṇaḥ sadanaṃ gataḥ|
brahmadvāreṇa cātmānaṃ niṣkramya sumahāyaśāḥ
||43||तवायं बांधवो राम ब्रह्मणः सदनं गतः।
ब्रह्मद्वारेण चात्मानं निष्क्रम्य सुमहायशाः
atha te maṃtriṇaḥ procustacchrutvā''kāśagaṃ vacaḥ ||
aśocyo yaṃ mahārāja saṃsiddhiṃ paramāṃ gataḥ ||
lakṣmaṇo gamyatāṃ śīghraṃ tasmātsvabhavane vibho
||44||अथ ते मंत्रिणः प्रोचुस्तच्छ्रुत्वाऽऽकाशगं वचः ॥
अशोच्यो यं महाराज संसिद्धिं परमां गतः ॥
लक्ष्मणो गम्यतां शीघ्रं तस्मात्स्वभवने विभो
cintyantāṃ rājakāryāṇi tathā yaccaurdhvadaihikam ||
kuru snehocitaṃ tasya pṛṣṭvā brāhmaṇasattamān
||45||चिन्त्यन्तां राजकार्याणि तथा यच्चौर्ध्वदैहिकम् ॥
कुरु स्नेहोचितं तस्य पृष्ट्वा ब्राह्मणसत्तमान्
rāma uvāca
nāhaṃ gṛhaṃ gamiṣyāmi lakṣmaṇena vinā'dhunā ||
prāṇānatra vihāsyāmi yathā tena mahātmanā
||46||नाहं गृहं गमिष्यामि लक्ष्मणेन विनाऽधुना ॥
प्राणानत्र विहास्यामि यथा तेन महात्मना
eṣa putro mayā dattaḥ kuśākhyo mama saṃmataḥ ||
yuṣmabhyaṃ kriyatāṃ rājye madīye yadi rocate
||47||एष पुत्रो मया दत्तः कुशाख्यो मम संमतः ॥
युष्मभ्यं क्रियतां राज्ये मदीये यदि रोचते
evamuktvā tato rāmo gantukāmo divālayam ||
cintayāmāsa bhūyo'pi smṛtvā mitraṃ vibhīṣaṇam
||48||एवमुक्त्वा ततो रामो गन्तुकामो दिवालयम् ॥
चिन्तयामास भूयोऽपि स्मृत्वा मित्रं विभीषणम्
mayā tasya tadā dattaṃ laṃkāyāṃ rājyamakṣayam ||
bahubhaktipratuṣṭena yāvaccandrārkatārakāḥ
||49||मया तस्य तदा दत्तं लंकायां राज्यमक्षयम् ॥
बहुभक्तिप्रतुष्टेन यावच्चन्द्रार्कतारकाः
atikrūratarā jātī rākṣasānāṃ yataḥ smṛtā ||
viśeṣādvarapuṣṭānāṃ jāyate'tra dharātale
||50||अतिक्रूरतरा जाती राक्षसानां यतः स्मृता ॥
विशेषाद्वरपुष्टानां जायतेऽत्र धरातले
taccedrākṣasabhāvena sa mahātmā vibhīṣaṇaḥ ||
kariṣyati suraiḥ sārdhaṃ virodhaṃ rāvaṇo yathā
||51||तच्चेद्राक्षसभावेन स महात्मा विभीषणः ॥
करिष्यति सुरैः सार्धं विरोधं रावणो यथा
taṃ devāḥ sūdayiṣyaṃti upāyaiḥ sāmapūrvakaiḥ ||
trailokyakaṇṭako yadvattasya bhrātā daśānanaḥ
||52||तं देवाः सूदयिष्यंति उपायैः सामपूर्वकैः ॥
त्रैलोक्यकण्टको यद्वत्तस्य भ्राता दशाननः
tato me syānmṛṣā vāṇī tasmādgatvā tadaṃtikam ||
śikṣāṃ dadāmi tasyāhaṃ yathā devānna dūṣayet
||53||ततो मे स्यान्मृषा वाणी तस्माद्गत्वा तदंतिकम् ॥
शिक्षां ददामि तस्याहं यथा देवान्न दूषयेत्
tathā me paramaṃ mitraṃ dvitīyaṃ vānaraḥ sthitaḥ ||
sugrīvākhyo mahābhāgo jāṃbavāṃśca tathā'paraḥ
||54||तथा मे परमं मित्रं द्वितीयं वानरः स्थितः ॥
सुग्रीवाख्यो महाभागो जांबवांश्च तथाऽपरः
sabhṛtyo vāyuputraśca vāliputrasamanvitaḥ ||
kumudākhyaśca tāraśca tathānye'pi ca vānarāḥ
||55||सभृत्यो वायुपुत्रश्च वालिपुत्रसमन्वितः ॥
कुमुदाख्यश्च तारश्च तथान्येऽपि च वानराः
tasmāttānapi saṃbhāṣya sarvānsaṃmaṃtrya sādaram ||
tato gacchāmi devānāṃ kṛtakṛtyo gṛhaṃ prati
||56||तस्मात्तानपि संभाष्य सर्वान्संमंत्र्य सादरम् ॥
ततो गच्छामि देवानां कृतकृत्यो गृहं प्रति
evaṃ saṃcintya suciraṃ samāhūya ca puṣpakam ||
tatrāruhya yayau tūrṇaṃ kiṣkindhākhyāṃ purīṃ prati
||57||एवं संचिन्त्य सुचिरं समाहूय च पुष्पकम् ॥
तत्रारुह्य ययौ तूर्णं किष्किन्धाख्यां पुरीं प्रति
atha te vānarā dṛṣṭvā proddyotaṃ puṣpakodbhavam ||
vijñāya rāghavaṃ prāptaṃ satvaraṃ sammukhā yayuḥ
||58||अथ ते वानरा दृष्ट्वा प्रोद्द्योतं पुष्पकोद्भवम् ॥
विज्ञाय राघवं प्राप्तं सत्वरं सम्मुखा ययुः
tataḥ praṇamya te dūrājjānubhyāmavaniṃ gatāḥ ||
jayeti śabdamādāya muhurmuhuritastataḥ
||59||ततः प्रणम्य ते दूराज्जानुभ्यामवनिं गताः ॥
जयेति शब्दमादाय मुहुर्मुहुरितस्ततः
tatastenaiva saṃyuktāḥ kiṣkindhāṃ tāṃ mahāpurīm ||
viviśuḥ satpatākābhiḥ samaṃtātsamalaṃkṛtām ||
6.100.60 athottīrya vimānāgryātsugrīvabhavane śubhe ||
praviveśa drutaṃ rāmaḥ sarvataḥ suvibhūṣite
||61||ततस्तेनैव संयुक्ताः किष्किन्धां तां महापुरीम् ॥
विविशुः सत्पताकाभिः समंतात्समलंकृताम् ॥
६.१००.६० अथोत्तीर्य विमानाग्र्यात्सुग्रीवभवने शुभे ॥
प्रविवेश द्रुतं रामः सर्वतः सुविभूषिते
tatra rāmaṃ niviṣṭaṃ te viśrāṃtaṃ vīkṣya vānarāḥ ||
arghyādibhiśca saṃpūjya papracchustadanantaram
||62||तत्र रामं निविष्टं ते विश्रांतं वीक्ष्य वानराः ॥
अर्घ्यादिभिश्च संपूज्य पप्रच्छुस्तदनन्तरम्
vānarā ūcuḥ
tejasā tvaṃ vinirmukto dṛśyase raghunandana ||
kṛśo'syatīva codvignaḥ kaccitkṣemaṃ gṛhe tava
||63||तेजसा त्वं विनिर्मुक्तो दृश्यसे रघुनन्दन ॥
कृशोऽस्यतीव चोद्विग्नः कच्चित्क्षेमं गृहे तव
kāye vā'nugato nityaṃ tathā te lakṣmaṇo'nujaḥ ||
na dṛśyate samīpasthaḥ kimadya tava rāghava
||64||काये वाऽनुगतो नित्यं तथा ते लक्ष्मणोऽनुजः ॥
न दृश्यते समीपस्थः किमद्य तव राघव
tathā prāṇasamā'bhīṣṭā sītā tava prabho ||
dṛśyate kiṃ na pārśvasthā etannaḥ kautukaṃ param
||65||तथा प्राणसमाऽभीष्टा सीता तव प्रभो ॥
दृश्यते किं न पार्श्वस्था एतन्नः कौतुकं परम्
sūta uvāca
teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā ciraṃ niḥśvasya rāghavaḥ ||
vāṣpapūrṇekṣaṇo bhūtvā sarvaṃ teṣāṃ nyavedayat
||66||तेषां तद्वचनं श्रुत्वा चिरं निःश्वस्य राघवः ॥
वाष्पपूर्णेक्षणो भूत्वा सर्वं तेषां न्यवेदयत्
atha sītā parityaktā tathā bhrātā sa lakṣmaṇaḥ ||
yadarthaṃ tatra saṃprāptaḥ svayameva dvijottamāḥ
||67||अथ सीता परित्यक्ता तथा भ्राता स लक्ष्मणः ॥
यदर्थं तत्र संप्राप्तः स्वयमेव द्विजोत्तमाः
tacchrutvā vānarāḥ sarve sugrīvapramukhāstataḥ ||
ruruduste suduḥkhārtāḥ samāliṃgya tataḥ param
||68||तच्छ्रुत्वा वानराः सर्वे सुग्रीवप्रमुखास्ततः ॥
रुरुदुस्ते सुदुःखार्ताः समालिंग्य ततः परम्
evaṃ ciraṃ pralapyoccaistataḥ procū raghūttamam ||
ādeśo dīyatāṃ rājanyo'smābhiriha sidhyati
||69||एवं चिरं प्रलप्योच्चैस्ततः प्रोचू रघूत्तमम् ॥
आदेशो दीयतां राजन्योऽस्माभिरिह सिध्यति
dhanyā vayaṃ dharāpṛṣṭhe yeṣāṃ tvaṃ raghusattama ||
īdṛksnehasamāyuktaḥ samāgacchasi maṃdire
||70||धन्या वयं धरापृष्ठे येषां त्वं रघुसत्तम ॥
ईदृक्स्नेहसमायुक्तः समागच्छसि मंदिरे
rāma uvāca
uṣitvā rajanīmekāṃ sugrīva tava maṃdire ||
prātarlaṃkāṃ gamiṣyāmi yatrāste sa vibhīṣaṇaḥ 71 ||
pradhānāmātyayuktena tvayāpi kapisattama ||
āgaṃtavyaṃ mayā sārdhaṃ vibhīṣaṇagṛhaṃ prati
||72||उषित्वा रजनीमेकां सुग्रीव तव मंदिरे ॥
प्रातर्लंकां गमिष्यामि यत्रास्ते स विभीषणः ७१ ॥
प्रधानामात्ययुक्तेन त्वयापि कपिसत्तम ॥
आगंतव्यं मया सार्धं विभीषणगृहं प्रति
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye śrīrāmeśvarasthāpana prastāve lakṣmaṇanirvāṇottaraṃ śrīrāmasya sugrīvanagarīṃprati gamanavarṇanaṃnāma śatatamo'dhyāyaḥ