suparṇākhyamāhātmyavarṇanam
sūta uvāca
tatrāścaryamabhūtpūrvaṃ yattadbrāhmaṇasattamāḥ ||
ahaṃ vaḥ kīrtayiṣyāmi purāṇe yadudāhṛtam
||1||तत्राश्चर्यमभूत्पूर्वं यत्तद्ब्राह्मणसत्तमाः ॥
अहं वः कीर्तयिष्यामि पुराणे यदुदाहृतम्
veṇurnāma mahīpālaḥ purāsītsūryavaṃśajaḥ ||
sadaiva pāpasaṃyukto durmedhāḥ kāmapīḍitaḥ
||2||वेणुर्नाम महीपालः पुरासीत्सूर्यवंशजः ॥
सदैव पापसंयुक्तो दुर्मेधाः कामपीडितः
śāsanāni pradattāni brāhmaṇānāṃ mahātmanām ||
anyaiḥ pārthivaśārdūlaistena tāni hṛtānyalam
||3||शासनानि प्रदत्तानि ब्राह्मणानां महात्मनाम् ॥
अन्यैः पार्थिवशार्दूलैस्तेन तानि हृतान्यलम्
vidhvaṃsitāḥ striyo naikā vidhavāśca viśeṣataḥ 4 kumāryo rūpavatyaśca tathā nija kulodbhavāḥ
||4||विध्वंसिताः स्त्रियो नैका विधवाश्च विशेषतः ४ कुमार्यो रूपवत्यश्च तथा निज कुलोद्भवाः
devatārādhanaṃ pūjāṃ kartuṃ naiva dadāti saḥ ||
na ca yajñaṃ na homaṃ ca svādhyāyaṃ na ca pāpakṛt
||5||देवताराधनं पूजां कर्तुं नैव ददाति सः ॥
न च यज्ञं न होमं च स्वाध्यायं न च पापकृत्
provācātha janānsarvānmāṃ pūjayata sarvadā ||
na māmabhyadhiko'nyo'sti devo vā brāhmaṇo'pi vā
||6||प्रोवाचाथ जनान्सर्वान्मां पूजयत सर्वदा ॥
न मामभ्यधिकोऽन्योऽस्ति देवो वा ब्राह्मणोऽपि वा
mayā tuṣṭena sarveṣāṃ saṃpatsyati hṛdi sthitam ||
iha lokeṣvasaṃdigdhaṃ śubhaṃ vā yadi vā'śubham
||7||मया तुष्टेन सर्वेषां संपत्स्यति हृदि स्थितम् ॥
इह लोकेष्वसंदिग्धं शुभं वा यदि वाऽशुभम्
tena śastravihīnānāṃ viśvastānāṃ vadhaḥ kṛtaḥ ||
saṃtyaktāḥ śaraṇaṃ prāptāḥ puruṣā bhayavihvalāḥ
||9||तेन शस्त्रविहीनानां विश्वस्तानां वधः कृतः ॥
संत्यक्ताः शरणं प्राप्ताः पुरुषा भयविह्वलाः
naṣṭo mahāhavaṃ dṛṣṭvā śatrusaṃghānupasthitān ||
kṣātraṃ dharmaṃ parityajya prāṇarakṣārthameva hi
||9||नष्टो महाहवं दृष्ट्वा शत्रुसंघानुपस्थितान् ॥
क्षात्रं धर्मं परित्यज्य प्राणरक्षार्थमेव हि
acaurāḥ pragṛhītāśca caurāḥ saṃrakṣitāḥ sadā ||
sādhavaḥ kleśitā nityaṃ teṣāṃ saṃharatā dhanam
||10||अचौराः प्रगृहीताश्च चौराः संरक्षिताः सदा ॥
साधवः क्लेशिता नित्यं तेषां संहरता धनम्
na kṛtaṃ ca vrataṃ tena śraddhāpūtena cetasā ||
na dattaṃ brāhmaṇebhyaśca na ca yaṣṭaṃ kadācana
||11||न कृतं च व्रतं तेन श्रद्धापूतेन चेतसा ॥
न दत्तं ब्राह्मणेभ्यश्च न च यष्टं कदाचन
evaṃ tasya narendrasya pāpāsaktasya nityaśaḥ ||
kuṣṭhavyādhirabhūdugro vaṃśocchedaśca saddvijāḥ
||12||एवं तस्य नरेन्द्रस्य पापासक्तस्य नित्यशः ॥
कुष्ठव्याधिरभूदुग्रो वंशोच्छेदश्च सद्द्विजाः
tatastaṃ vyādhinā grastaṃ putrapautravivarjitam ||
dāyādāḥ sahasopetā rājyaṃ jahrustataḥ param
||13||ततस्तं व्याधिना ग्रस्तं पुत्रपौत्रविवर्जितम् ॥
दायादाः सहसोपेता राज्यं जह्रुस्ततः परम्
taṃ ca nirvāsayāmāsustasmāddeśātpadātikam ||
ekākinaṃ parityaktaṃ sarvairapi suhṛdgaṇaiḥ
||14||तं च निर्वासयामासुस्तस्माद्देशात्पदातिकम् ॥
एकाकिनं परित्यक्तं सर्वैरपि सुहृद्गणैः
so'pi sarvaiḥ parityaktastena pāpena karmaṇā ||
kalatrairapi cātmīyaiḥ smṛtvā pūrvaviceṣṭitam
||15||सोऽपि सर्वैः परित्यक्तस्तेन पापेन कर्मणा ॥
कलत्रैरपि चात्मीयैः स्मृत्वा पूर्वविचेष्टितम्
ekākī bhramamāṇo'tha so'pi kaṣṭavaśaṃ gataḥ ||
kṣuttṛṣṇāsupariśrāṃtaḥ kṣetre'traiva samāgataḥ
||16||एकाकी भ्रममाणोऽथ सोऽपि कष्टवशं गतः ॥
क्षुत्तृष्णासुपरिश्रांतः क्षेत्रेऽत्रैव समागतः
tataḥ prāsādamāsādya suparṇākhyasamudbhavam ||
yāvatprāptaḥ parityaktastāva tprāṇairupoṣitaḥ
||17||ततः प्रासादमासाद्य सुपर्णाख्यसमुद्भवम् ॥
यावत्प्राप्तः परित्यक्तस्ताव त्प्राणैरुपोषितः
tato divyavapurbhūtvāvimānavaramāśritaḥ ||
jagāma śivalokaṃ sa durlabhaṃ dhārmikairapi
||18||ततो दिव्यवपुर्भूत्वाविमानवरमाश्रितः ॥
जगाम शिवलोकं स दुर्लभं धार्मिकैरपि
sevyamānopsarobhiśca stūyamānaśca kinnaraiḥ ||
gīyamānaśca gandharvaiḥ śivapārśve vyavasthitaḥ
||19||सेव्यमानोप्सरोभिश्च स्तूयमानश्च किन्नरैः ॥
गीयमानश्च गन्धर्वैः शिवपार्श्वे व्यवस्थितः
atha taṃ saṃnidhau dṛṣṭvā gaurī papraccha sādaram ||
ko'yaṃ deva samāyātaḥ sukṛtī tava mandire ||
anena kiṃ kṛtaṃ karma yatprāpto'tra vibhūtidhṛk
||20||अथ तं संनिधौ दृष्ट्वा गौरी पप्रच्छ सादरम् ॥
कोऽयं देव समायातः सुकृती तव मन्दिरे ॥
अनेन किं कृतं कर्म यत्प्राप्तोऽत्र विभूतिधृक्
śrībhagavānuvāca
eṣa pāpasamācāraḥ sadā''sītpṛthivīpatiḥ ||
veṇusaṃjño dharāpṛṣṭhe kuṣṭhavyādhisamākulaḥ
||21||एष पापसमाचारः सदाऽऽसीत्पृथिवीपतिः ॥
वेणुसंज्ञो धरापृष्ठे कुष्ठव्याधिसमाकुलः
sa saṃtyakto nijairdāraiḥ śatruvargeṇa dharṣitaḥ ||
bhramamāṇaḥ samāyātaḥ suparṇākhyasya mandire
||22||स संत्यक्तो निजैर्दारैः शत्रुवर्गेण धर्षितः ॥
भ्रममाणः समायातः सुपर्णाख्यस्य मन्दिरे
upavāsapariśrāṃtaḥ sāṃnidhyaṃ mama yatra ca ||
sarvaprāṇaiḥ parityaktastasminnāyatane śubhe
||23||उपवासपरिश्रांतः सांनिध्यं मम यत्र च ॥
सर्वप्राणैः परित्यक्तस्तस्मिन्नायतने शुभे
tatprabhāvādiha prāptaḥ satyametanmayoditam ||
anyo'pyanaśanaṃ kṛtvā prāṇānyastatra saṃtyajet
||24||तत्प्रभावादिह प्राप्तः सत्यमेतन्मयोदितम् ॥
अन्योऽप्यनशनं कृत्वा प्राणान्यस्तत्र संत्यजेत्
sa sarvābhyadhikāṃ bhūtiṃ prāpnuyādvaravarṇini ||
yānetānvīkṣase devi gaṇānme pārśvasaṃsthitān
||25||स सर्वाभ्यधिकां भूतिं प्राप्नुयाद्वरवर्णिनि ॥
यानेतान्वीक्षसे देवि गणान्मे पार्श्वसंस्थितान्
etaistatra kṛtaṃ sarvairdevi prāyopaveśanam ||
api kīṭapataṃgā ye paśavaḥ pakṣiṇo mṛgāḥ ||
prāsāde tatra nirmuktāḥ prāṇairyāṃti mamāṃtikam
||26||एतैस्तत्र कृतं सर्वैर्देवि प्रायोपवेशनम् ॥
अपि कीटपतंगा ये पशवः पक्षिणो मृगाः ॥
प्रासादे तत्र निर्मुक्ताः प्राणैर्यांति ममांतिकम्
sūta uvāca
tacchrutvā pārvatī vākyaṃ proktaṃ devena śambhunā ||
vismayāviṣṭahṛdayā sādhu sādhviti sā'bravīt
||27||तच्छ्रुत्वा पार्वती वाक्यं प्रोक्तं देवेन शम्भुना ॥
विस्मयाविष्टहृदया साधु साध्विति साऽब्रवीत्
tataḥprabhṛti loke'tra puruṣā muktimicchavaḥ ||
dūrato'pi samabhyetya svānprāṇāṃstatra tatyajuḥ
||28||ततःप्रभृति लोकेऽत्र पुरुषा मुक्तिमिच्छवः ॥
दूरतोऽपि समभ्येत्य स्वान्प्राणांस्तत्र तत्यजुः
prāyopaveśanaṃ kṛtvā śraddhayā parayā yutāḥ ||
gacchanti ca parāṃ siddhimapi pāpaparāyaṇāḥ
||29||प्रायोपवेशनं कृत्वा श्रद्धया परया युताः ॥
गच्छन्ति च परां सिद्धिमपि पापपरायणाः
etadvaḥ sarvamākhyātaṃ sarvapātakanāśanam ||
suparṇākhyasya māhātmyaṃ yanmayā svapituḥ śrutam
||30||एतद्वः सर्वमाख्यातं सर्वपातकनाशनम् ॥
सुपर्णाख्यस्य माहात्म्यं यन्मया स्वपितुः श्रुतम्
iti śrīskande mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe śrīhāṭakeśvarakṣetramāhātmye suparṇākhyamāhātmyavarṇanaṃnāma tryaśītitamo'dhyāyaḥ || 83 ||