rājño dāridryadoṣasya kuṣṭhavyādheśca kāraṇam
viśvāmitra uvāca
rājño dāridryadoṣasya kuṣṭhavyādheśca kāraṇam ||
kathayitvā punaḥ prāha nārado munisattamaḥ
||1||राज्ञो दारिद्र्यदोषस्य कुष्ठव्याधेश्च कारणम् ॥
कथयित्वा पुनः प्राह नारदो मुनिसत्तमः
nārada uvāca
etatte sarvamākhyātaṃ rājankuṣṭhasya kāraṇam ||
dāridryasya ca yatsamyagjñātvā divyena cakṣuṣā
||2||एतत्ते सर्वमाख्यातं राजन्कुष्ठस्य कारणम् ॥
दारिद्र्यस्य च यत्सम्यग्ज्ञात्वा दिव्येन चक्षुषा
adhunā saṃpravakṣyāmi yathā tava parābhavaḥ ||
śatrubhyaḥ saṃprajāto'tra dvijānāmapamānataḥ
||3||अधुना संप्रवक्ष्यामि यथा तव पराभवः ॥
शत्रुभ्यः संप्रजातोऽत्र द्विजानामपमानतः
ānartādhipatiryo'tra kaścidrājye'bhiṣicyate ||
sa pūrvaṃ gacchati grāmaṃ nāgarāṇāṃ prabhaktitaḥ
||4||आनर्ताधिपतिर्योऽत्र कश्चिद्राज्येऽभिषिच्यते ॥
स पूर्वं गच्छति ग्रामं नागराणां प्रभक्तितः
tvayā tatkalpitaṃ rājannaiva dattaṃ pramādataḥ ||
parābhūtā dvijāste ca yācamānā muhurmuhuḥ
||5||त्वया तत्कल्पितं राजन्नैव दत्तं प्रमादतः ॥
पराभूता द्विजास्ते च याचमाना मुहुर्मुहुः
tathā kopavaśādyāni śāsanāni dvijanmanām ||
lopitāni tvayānyāni pitṛpaitāmahāni ca
||6||तथा कोपवशाद्यानि शासनानि द्विजन्मनाम् ॥
लोपितानि त्वयान्यानि पितृपैतामहानि च
tena te'tra parābhūtiḥ saṃjātā śatrusaṃbhavā ||
evaṃ jñātvā dvijedrāṇāṃ śāsa nāni prayaccha bhoḥ
||7||तेन तेऽत्र पराभूतिः संजाता शत्रुसंभवा ॥
एवं ज्ञात्वा द्विजेद्राणां शास नानि प्रयच्छ भोः
gṛhītāni ca yānyeva teṣāṃ mokṣaṃ samācara ||
tacchrutvā pārthivaḥ so'tha śaṃkhatīrthe prabhaktitaḥ
||8||गृहीतानि च यान्येव तेषां मोक्षं समाचर ॥
तच्छ्रुत्वा पार्थिवः सोऽथ शंखतीर्थे प्रभक्तितः
snātvā viprānsamā hūya madhyagena samanvitān ||
śaṃkhādityasya purataḥ prakṣālya caraṇau nṛpa
||9||स्नात्वा विप्रान्समा हूय मध्यगेन समन्वितान् ॥
शंखादित्यस्य पुरतः प्रक्षाल्य चरणौ नृप
dadau ca śāsanaśataṃ prakṣālya caraṇāṃstataḥ ||
ṣaḍviṃśatyadhikaṃ rājā nāgarāṇāṃ mahātmanām
||10||ददौ च शासनशतं प्रक्षाल्य चरणांस्ततः ॥
षड्विंशत्यधिकं राजा नागराणां महात्मनाम्
etasminnaṃtare tatra śatravo ye ca saṃsthitāḥ ||
sarve mṛtyuṃ samāpannā brāhmaṇānāṃ prasādataḥ
||11||एतस्मिन्नंतरे तत्र शत्रवो ये च संस्थिताः ॥
सर्वे मृत्युं समापन्ना ब्राह्मणानां प्रसादतः
viśvāmitra uvāca
etatte sarvamākhyātaṃ śaṃkhatīrthasamudbhavam ||
prabhāvaṃ pārthivaśreṣṭha kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi
||12||एतत्ते सर्वमाख्यातं शंखतीर्थसमुद्भवम् ॥
प्रभावं पार्थिवश्रेष्ठ किं भूयः श्रोतुमिच्छसि
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye śaṃkhatīrthamāhātmyavarṇanaṃnāmaikādaśottaradviśatatamo'dhyāyaḥ || 211 ||