dīpadānādisāyujyacintanāntabhaktinirūpaṇam
brahmovāca
harerdīpastu maddīpādadhiko'yaṃ prakurvataḥ ||
vaikuṇṭhavāsa eva syānmamaiśvaryamavāṃchitam
||1||हरेर्दीपस्तु मद्दीपादधिकोऽयं प्रकुर्वतः ॥
वैकुण्ठवास एव स्यान्ममैश्वर्यमवांछितम्
nārada uvāca
dīpo'yaṃ viṣṇubhavane mantravadvihito naraiḥ ||
sadā viśeṣaphaladaścāturmāsye'dhikaḥ katham
||2||दीपोऽयं विष्णुभवने मन्त्रवद्विहितो नरैः ॥
सदा विशेषफलदश्चातुर्मास्येऽधिकः कथम्
brahmovāca
viṣṇurnityādhidaivaṃ me viṣṇuḥ pūjyaḥ sadā mama ||
viṣṇumenaṃ sadā dhyāye viṣṇurmattaḥ paro hi saḥ
||3||विष्णुर्नित्याधिदैवं मे विष्णुः पूज्यः सदा मम ॥
विष्णुमेनं सदा ध्याये विष्णुर्मत्तः परो हि सः
sa viṣṇu vallabho dīpaḥ sarvadā pāpahārakaḥ ||
cāturmāsye viśeṣeṇa kāmanāsiddhikārakaḥ
||4||स विष्णु वल्लभो दीपः सर्वदा पापहारकः ॥
चातुर्मास्ये विशेषेण कामनासिद्धिकारकः
viṣṇurdīpena saṃtuṣṭo yathā bhavati putraka ||
tathā yajñasahasraiśca varaṃ naiva prayacchati
||5||विष्णुर्दीपेन संतुष्टो यथा भवति पुत्रक ॥
तथा यज्ञसहस्रैश्च वरं नैव प्रयच्छति
svalpa vyayena dīpasya phalamānaṃtakaṃ nṛṇām ||
anaṃtaśayane prāpte puṇyasaṃkhyā na vidyate
||6||स्वल्प व्ययेन दीपस्य फलमानंतकं नृणाम् ॥
अनंतशयने प्राप्ते पुण्यसंख्या न विद्यते
tasmātsarvātmabhāvena śraddhayā saṃyutena ca ||
dīpapradānaṃ kurute hareḥ pāpairna lipyate
||7||तस्मात्सर्वात्मभावेन श्रद्धया संयुतेन च ॥
दीपप्रदानं कुरुते हरेः पापैर्न लिप्यते
upacāraiḥ ṣoḍaśakairyatirūpe harau punaḥ ||
dīpapradāne vihite sarvamuddyotitaṃ jagat
||8||उपचारैः षोडशकैर्यतिरूपे हरौ पुनः ॥
दीपप्रदाने विहिते सर्वमुद्द्योतितं जगत्
dīpādanaṃtaraṃ brahmannannasya ca nivedanam ||
trayodaśyā bhaktiyuktaiḥ kāryaṃ mokṣapadasthitaiḥ
||9||दीपादनंतरं ब्रह्मन्नन्नस्य च निवेदनम् ॥
त्रयोदश्या भक्तियुक्तैः कार्यं मोक्षपदस्थितैः
amṛtaṃ saṃparityajya yadannaṃ devatā api ||
spṛhayaṃti gṛhasthasya gṛhadvāragatāḥ sadā
||10||अमृतं संपरित्यज्य यदन्नं देवता अपि ॥
स्पृहयंति गृहस्थस्य गृहद्वारगताः सदा
harau supte viśeṣeṇa pradeyaḥ pratyahaṃ naraiḥ ||
phalairarghyo viṣṇutuṣṭyai tatkālasamudā hṛtaiḥ
||11||हरौ सुप्ते विशेषेण प्रदेयः प्रत्यहं नरैः ॥
फलैरर्घ्यो विष्णुतुष्ट्यै तत्कालसमुदा हृतैः
tāṃbūlavallīpatraiśca tathā pūgaphalaiḥ śubhaiḥ ||
drākṣājaṃbvāmrajaphalairakroḍairdāḍimairapi
||12||तांबूलवल्लीपत्रैश्च तथा पूगफलैः शुभैः ॥
द्राक्षाजंब्वाम्रजफलैरक्रोडैर्दाडिमैरपि
bījapūraphalaiścaiva dadyādarghyaṃ subhaktitaḥ ||
śaṃkhatoyaṃ samādāya tasyopari phalaṃ śubham
||13||बीजपूरफलैश्चैव दद्यादर्घ्यं सुभक्तितः ॥
शंखतोयं समादाय तस्योपरि फलं शुभम्
maṃtreṇānena viprendra keśavāya nivedayet ||
punarācamanaṃ deyamannadānādanaṃtaram
||14||मंत्रेणानेन विप्रेन्द्र केशवाय निवेदयेत् ॥
पुनराचमनं देयमन्नदानादनंतरम्
ārtikyaṃ ca tataḥ kuryātsarvapāpavināśanam ||
caturdaśyā namaskuryādviṣṇave yatirūpiṇe
||15||आर्तिक्यं च ततः कुर्यात्सर्वपापविनाशनम् ॥
चतुर्दश्या नमस्कुर्याद्विष्णवे यतिरूपिणे
paṃcadaśyā bhramaḥ kāryaḥ sarvadikṣu dvijaiḥ saha ||
saptasāgarajai stoyairdattairyatphalamāpyate
||16||पंचदश्या भ्रमः कार्यः सर्वदिक्षु द्विजैः सह ॥
सप्तसागरजै स्तोयैर्दत्तैर्यत्फलमाप्यते
tattoyadānācca hareḥ prāpyate viṣṇuvallabhaiḥ ||
caturvārabhramībhiśca jagatsarvaṃ carācaram
||17||तत्तोयदानाच्च हरेः प्राप्यते विष्णुवल्लभैः ॥
चतुर्वारभ्रमीभिश्च जगत्सर्वं चराचरम्
krāṃtaṃ bhavati viprāgrya tattīrthagamanādikam ||
ṣoḍaśyā devasāyujyaṃ cintayedyogavittamaḥ
||18||क्रांतं भवति विप्राग्र्य तत्तीर्थगमनादिकम् ॥
षोडश्या देवसायुज्यं चिन्तयेद्योगवित्तमः
ātmanaśca harernityaṃ na mūrtiṃ bhāvayettadā ||
mūrtāmūrtasvarūpa tvāddṛśyo bhavati yogavit
||19||आत्मनश्च हरेर्नित्यं न मूर्तिं भावयेत्तदा ॥
मूर्तामूर्तस्वरूप त्वाद्दृश्यो भवति योगवित्
tasmindṛṣṭe nivarteta sadasadrūpajā kriyā ||
ātmānaṃ tejasāṃ madhye cintayetsūryavarcasam
||20||तस्मिन्दृष्टे निवर्तेत सदसद्रूपजा क्रिया ॥
आत्मानं तेजसां मध्ये चिन्तयेत्सूर्यवर्चसम्
ahameva sadā viṣṇurityātmani vicārayan ||
labhate vaiṣṇavaṃ dehaṃ jīvanmukto dvijo bhavet
||21||अहमेव सदा विष्णुरित्यात्मनि विचारयन् ॥
लभते वैष्णवं देहं जीवन्मुक्तो द्विजो भवेत्
cāturmāsye viśeṣeṇa yogayukto dvijo bhavet ||
iyaṃ bhaktiḥ samādiṣṭā mokṣamārgaprade harau
||22||चातुर्मास्ये विशेषेण योगयुक्तो द्विजो भवेत् ॥
इयं भक्तिः समादिष्टा मोक्षमार्गप्रदे हरौ
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye śeṣaśāyyu pākhyāne brahmanāradasaṃvāde cāturmāsyamāhātmye dīpadānādisāyujyacintanāntabhaktinirūpaṇaṃ nāma catvāriṃśaduttaradviśatatamo'dhyāyaḥ || 240 ||
cha