lakṣmīnārāyaṇamahimavarṇanam
gālava uvāca
evaṃ te labdhaśāpāśca pārvatīśāpa pīḍitāḥ ||
anapatyā babhūvuśca tathā ca pratimānavāḥ
||1||एवं ते लब्धशापाश्च पार्वतीशाप पीडिताः ॥
अनपत्या बभूवुश्च तथा च प्रतिमानवाः
śālagrāmastu gaṃḍakyāṃ narmadāyāṃ maheśvaraḥ ||
utpadyate svayaṃbhūśca tāvetau naiva kṛtrimau
||2||शालग्रामस्तु गंडक्यां नर्मदायां महेश्वरः ॥
उत्पद्यते स्वयंभूश्च तावेतौ नैव कृत्रिमौ
caturviṃśatibhedena śālagrāmagato hariḥ ||
parīkṣyaḥ puruṣairnityamekarūpaḥ sadāśivaḥ
||3||चतुर्विंशतिभेदेन शालग्रामगतो हरिः ॥
परीक्ष्यः पुरुषैर्नित्यमेकरूपः सदाशिवः
śālagrāmaśilā yatra gaṃḍakīvimale jale ||
tatra snātvā ca pītvā ca brahmaṇaḥ padamāpnuyāt
||4||शालग्रामशिला यत्र गंडकीविमले जले ॥
तत्र स्नात्वा च पीत्वा च ब्रह्मणः पदमाप्नुयात्
tāṃ pūjayitvā vidhivadgaṃḍakīsaṃbhavāṃ śilām ||
yogīśvaro viśuddhātmā jāyate nātra saṃśayaḥ
||5||तां पूजयित्वा विधिवद्गंडकीसंभवां शिलाम् ॥
योगीश्वरो विशुद्धात्मा जायते नात्र संशयः
etatte kathitaṃ sarvaṃ yatpṛṣṭo'hamiha tvayā ||
yathā haro vipraśāpaṃ prāptavāṃstanniśāmaya
||6||एतत्ते कथितं सर्वं यत्पृष्टोऽहमिह त्वया ॥
यथा हरो विप्रशापं प्राप्तवांस्तन्निशामय
yaḥ śṛṇoti naro bhaktyā vācyamānāmimāṃ kathām ||
girīśanṛtyasaṃbandhāmumādehārddhavarṇitām
||7||यः शृणोति नरो भक्त्या वाच्यमानामिमां कथाम् ॥
गिरीशनृत्यसंबन्धामुमादेहार्द्धवर्णिताम्
brahmaṇaḥ stutisaṃyuktāṃ sa gacchetparamāṃ gatim ||
ślokārddhaṃ ślokapādaṃ vā samastaṃ ślokameva vā
||8||ब्रह्मणः स्तुतिसंयुक्तां स गच्छेत्परमां गतिम् ॥
श्लोकार्द्धं श्लोकपादं वा समस्तं श्लोकमेव वा
yaḥ paṭhedavirodhena māyāmānavivarjitaḥ ||
sa yāti paramaṃ sthānaṃ yatra gatvā na śocati
||9||यः पठेदविरोधेन मायामानविवर्जितः ॥
स याति परमं स्थानं यत्र गत्वा न शोचति
cāturmāsye viśeṣeṇa paṭhañchṛṇvannarottamaḥ ||
labhate ciṃtitāṃ siddhiṃ dhanaputrādisaṃvṛtaḥ
||1||चातुर्मास्ये विशेषेण पठञ्छृण्वन्नरोत्तमः ॥
लभते चिंतितां सिद्धिं धनपुत्रादिसंवृतः
yathā brahmādayo devā gītavādyābhiyogataḥ ||
parāṃ siddhi mavāpuste durgāśivasamīpataḥ
||11||यथा ब्रह्मादयो देवा गीतवाद्याभियोगतः ॥
परां सिद्धि मवापुस्ते दुर्गाशिवसमीपतः
varṣākāle ca saṃprāpte bhaktiyoge janārdane ||
maheśvare'tha durgāyāṃ na bhūyaḥ stanapo bhavet
||12||वर्षाकाले च संप्राप्ते भक्तियोगे जनार्दने ॥
महेश्वरेऽथ दुर्गायां न भूयः स्तनपो भवेत्
gaṇeśasya sadā kuryāccāturmāsye viśeṣataḥ ||
pūjāṃ manuṣyo lābhārthaṃ yatno lābhaprado hi saḥ
||13||गणेशस्य सदा कुर्याच्चातुर्मास्ये विशेषतः ॥
पूजां मनुष्यो लाभार्थं यत्नो लाभप्रदो हि सः
sūryo nīrogatāṃ dadyādbhaktyā yaiḥ pūjyate hi saḥ ||
cāturmāsye samāyāte viśeṣaphalado nṛṇām
||14||सूर्यो नीरोगतां दद्याद्भक्त्या यैः पूज्यते हि सः ॥
चातुर्मास्ये समायाते विशेषफलदो नृणाम्
idaṃ hi paṃcāyatanaṃ sevyate gṛhamedhibhiḥ ||
cāturmāsye viśeṣeṇa sevitaṃ ciṃtitapradam
||15||इदं हि पंचायतनं सेव्यते गृहमेधिभिः ॥
चातुर्मास्ये विशेषेण सेवितं चिंतितप्रदम्
śālagrāmagataṃ viṣṇuṃ yaḥ pūjayati nityadā ||
dvāravatīcakraśilāsahitaṃ mokṣadāyakam
||16||शालग्रामगतं विष्णुं यः पूजयति नित्यदा ॥
द्वारवतीचक्रशिलासहितं मोक्षदायकम्
cāturmāsye viśeṣeṇa darśanādapi muktidam ||
yasminstute stutaṃ sarvaṃ pūjite pūjitaṃ jagat
||17||चातुर्मास्ये विशेषेण दर्शनादपि मुक्तिदम् ॥
यस्मिन्स्तुते स्तुतं सर्वं पूजिते पूजितं जगत्
pūjitaḥ paṭhito dhyātaḥ smṛto vai kaluṣāpahaḥ ||
śālagrāme kiṃ punaryacchālagrāmagato hariḥ
||18||पूजितः पठितो ध्यातः स्मृतो वै कलुषापहः ॥
शालग्रामे किं पुनर्यच्छालग्रामगतो हरिः
punarhi harinaivedyaṃ phalaṃ cāpi dhṛtaṃ jalam ||
cāturmāsye viśeṣeṇa śālagrāmagataṃ śubham
||19||पुनर्हि हरिनैवेद्यं फलं चापि धृतं जलम् ॥
चातुर्मास्ये विशेषेण शालग्रामगतं शुभम्
tilāḥ punaṃtyarpitāśca śālagrāmasya śūdraja ||
cātumāsye viśeṣeṇa naraṃ bhaktyā samanvitam
||20||तिलाः पुनंत्यर्पिताश्च शालग्रामस्य शूद्रज ॥
चातुमास्ये विशेषेण नरं भक्त्या समन्वितम्
sa lakṣmīsahito nityaṃ dhanadhānyasamanvitaḥ ||
mahābhāgyavatāṃ gehe jāyate nātra saṃśayaḥ
||21||स लक्ष्मीसहितो नित्यं धनधान्यसमन्वितः ॥
महाभाग्यवतां गेहे जायते नात्र संशयः
sa lakṣmīsahito viṣṇurvijñeyo nātra saṃśayaḥ ||
taṃ pūjayenmahābhaktyā sthirā lakṣmīrgṛhe bhavet
||22||स लक्ष्मीसहितो विष्णुर्विज्ञेयो नात्र संशयः ॥
तं पूजयेन्महाभक्त्या स्थिरा लक्ष्मीर्गृहे भवेत्
tāvaddaridratā loke tāvadgarjati pātakam ||
tāvatkleśāḥ śarīre'sminna yāvatpūjayeddharim
||23||तावद्दरिद्रता लोके तावद्गर्जति पातकम् ॥
तावत्क्लेशाः शरीरेऽस्मिन्न यावत्पूजयेद्धरिम्
sa eva pūjyate yatra paṃcakrośaṃ pavitrakam ||
karoti sakalaṃ kṣetraṃ na tavā'śubhasaṃbhavaḥ
||24||स एव पूज्यते यत्र पंचक्रोशं पवित्रकम् ॥
करोति सकलं क्षेत्रं न तवाऽशुभसंभवः
etadeva mahābhāgyametadevamahātapaḥ ||
eṣa eva paro mokṣo yatra lakṣmīśapūjanam
||25||एतदेव महाभाग्यमेतदेवमहातपः ॥
एष एव परो मोक्षो यत्र लक्ष्मीशपूजनम्
śaṃkhaśca dakṣiṇāvartto lakṣmīnārāyaṇātmakaḥ ||
tulasī kṛṣṇasāro'tra yatra dvāravatī śilā ||
tatra śrīrvijayo viṣṇurmuktirevaṃ catuṣṭayam
||26||शंखश्च दक्षिणावर्त्तो लक्ष्मीनारायणात्मकः ॥
तुलसी कृष्णसारोऽत्र यत्र द्वारवती शिला ॥
तत्र श्रीर्विजयो विष्णुर्मुक्तिरेवं चतुष्टयम्
lakṣmīnārāyaṇe pūjāṃ vidhāturmanujasya tu ||
dadāti puṇyamatulaṃ mukto bhavati tatkṣaṇāt
||27||लक्ष्मीनारायणे पूजां विधातुर्मनुजस्य तु ॥
ददाति पुण्यमतुलं मुक्तो भवति तत्क्षणात्
cāturmāsye viśeṣeṇa pūjyo lakṣmīyuto hariḥ
||28||चातुर्मास्ये विशेषेण पूज्यो लक्ष्मीयुतो हरिः
kurvatastasya devasya dhyānaṃ kalmaṣanāśanam ||
tulasīmañjarībhiśca pūjito janmanāśanaḥ
||29||कुर्वतस्तस्य देवस्य ध्यानं कल्मषनाशनम् ॥
तुलसीमञ्जरीभिश्च पूजितो जन्मनाशनः
pūjito bilvapatreṇa cāturmāsye'ghahṛttamaḥ
||30||पूजितो बिल्वपत्रेण चातुर्मास्येऽघहृत्तमः
sarvaprayatnena sa eva sevyo yo vyāpya viśvaṃ jagatāmadhīśaḥ ||
kāle sṛjatyatti ca helayā vā taṃ prāpya bhakto na hi sīdatīti
||31||सर्वप्रयत्नेन स एव सेव्यो यो व्याप्य विश्वं जगतामधीशः ॥
काले सृजत्यत्ति च हेलया वा तं प्राप्य भक्तो न हि सीदतीति
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye śeṣaśāyyupākhyāne brahmanāradasaṃvāde cāturmāsyamāhātmye lakṣmīnārāyaṇamahimavarṇanaṃnāma pañcapañcāśaduttaradviśatatamoadhyāyaḥ || 255 ||