tato daśaratho rājā maṃtribhistairvisarjitaḥ
sūta uvāca
tato daśaratho rājā maṃtribhistairvisarjitaḥ ||
hāṭakeśvarajaṃ kṣetraṃ saṃprāpto harṣasaṃyutaḥ
||1||ततो दशरथो राजा मंत्रिभिस्तैर्विसर्जितः ॥
हाटकेश्वरजं क्षेत्रं संप्राप्तो हर्षसंयुतः
tatrāgatya tato devīṃ pitrā saṃsthāpitā purā ||
pūjayitvā'tha sadbhaktyā snātvā kuṇḍe śubhodake
||2||तत्रागत्य ततो देवीं पित्रा संस्थापिता पुरा ॥
पूजयित्वाऽथ सद्भक्त्या स्नात्वा कुण्डे शुभोदके
tato'nyāni ca mukhyāni dṛṣṭvā cāyatanāni saḥ ||
snātvā tīrtheṣvanekeṣu dattvā dānānyanekaśaḥ
||3||ततोऽन्यानि च मुख्यानि दृष्ट्वा चायतनानि सः ॥
स्नात्वा तीर्थेष्वनेकेषु दत्त्वा दानान्यनेकशः
prāsādaṃ kārayāmāsa devadevasya cakriṇaḥ ||
tatra saṃsthāpayāmāsa pratimāṃ vaiṣṇavīṃ śubhām
||4||प्रासादं कारयामास देवदेवस्य चक्रिणः ॥
तत्र संस्थापयामास प्रतिमां वैष्णवीं शुभाम्
tasyāgre kārayāmāsa vāpīṃ svacchodakānvitām ||
sopānapaṃktibhiryuktāṃ sādhubhiḥ saṃpraśaṃsitām
||5||तस्याग्रे कारयामास वापीं स्वच्छोदकान्विताम् ॥
सोपानपंक्तिभिर्युक्तां साधुभिः संप्रशंसिताम्
udakena tatastasyā devārādhanatatparaḥ ||
prakārairbahubhistīvraṃ cakāra sumahattapaḥ
||6||उदकेन ततस्तस्या देवाराधनतत्परः ॥
प्रकारैर्बहुभिस्तीव्रं चकार सुमहत्तपः
tato varṣaśate'tīte tasya tuṣṭo janārdanaḥ ||
vilokya ca tapastīvraṃ vihitaṃ tena bhūbhujā
||7||ततो वर्षशतेऽतीते तस्य तुष्टो जनार्दनः ॥
विलोक्य च तपस्तीव्रं विहितं तेन भूभुजा
provāca darśanaṃ gatvā pakṣirājaṃ samāśritaḥ ||
meghagambhīrayāvācā bahudevagaṇairvṛtaḥ
||8||प्रोवाच दर्शनं गत्वा पक्षिराजं समाश्रितः ॥
मेघगम्भीरयावाचा बहुदेवगणैर्वृतः
śrīviṣṇuruvāca
parituṣṭo'smi te vatsa varaṃ varaya suvrata ||
api te durlabhaṃ kāmamahaṃ dāsyāmi kṛtsnaśaḥ
||9||परितुष्टोऽस्मि ते वत्स वरं वरय सुव्रत ॥
अपि ते दुर्लभं काममहं दास्यामि कृत्स्नशः
rājovāca
putrārtho'yaṃ samāraṃbho mayā deva kṛto'khilaḥ ||
tapaso dehi me putrāṃstasmādvaṃśavivṛddhidān
||10||पुत्रार्थोऽयं समारंभो मया देव कृतोऽखिलः ॥
तपसो देहि मे पुत्रांस्तस्माद्वंशविवृद्धिदान्
anyatsarvaṃ surādhīśa dhruvamasti gṛhe sthitam ||
prasādāttava yatkiṃcidvaibhavaṃ vidyate mama
||11||अन्यत्सर्वं सुराधीश ध्रुवमस्ति गृहे स्थितम् ॥
प्रसादात्तव यत्किंचिद्वैभवं विद्यते मम
viṣṇuruvāca
ahaṃ tava gṛhe rājansvayameva na saṃśayaḥ ||
avatāraṃ kariṣyāmi kṛtvā rūpacatuṣṭayam
||12||अहं तव गृहे राजन्स्वयमेव न संशयः ॥
अवतारं करिष्यामि कृत्वा रूपचतुष्टयम्
devakāryāya tasmāttvaṃ gṛhaṃ gatvā mahīpate ||
kuru rājyaṃ yathānyāyaṃ pitṛpaitāmahaṃ mahat
||13||देवकार्याय तस्मात्त्वं गृहं गत्वा महीपते ॥
कुरु राज्यं यथान्यायं पितृपैतामहं महत्
tatheyaṃ yā tvayā vāpī nirmitā vimalodakā ||
rājavāpīti vikhyātā loke seyaṃ bhaviṣyati
||14||तथेयं या त्वया वापी निर्मिता विमलोदका ॥
राजवापीति विख्याता लोके सेयं भविष्यति
asyāṃ snātvā naro bhaktyā ya enāṃ pūjayiṣyati ||
śraddhayā parayā yuktaḥ saṃprāpte paṃcamīdine
||15||अस्यां स्नात्वा नरो भक्त्या य एनां पूजयिष्यति ॥
श्रद्धया परया युक्तः संप्राप्ते पंचमीदिने
tataḥ kariṣyati śrāddhaṃ yāvatsaṃvatsaraṃ nṛpa ||
aputraḥ prāpsyate putrānvaṃśavṛddhikarānsa hi
||16||ततः करिष्यति श्राद्धं यावत्संवत्सरं नृप ॥
अपुत्रः प्राप्स्यते पुत्रान्वंशवृद्धिकरान्स हि
evamuktvā sa bhagavāṃstataścādarśanaṃ gataḥ ||
prahṛṣṭavadano bhūtvā so'pi rājā yayau gṛham
||17||एवमुक्त्वा स भगवांस्ततश्चादर्शनं गतः ॥
प्रहृष्टवदनो भूत्वा सोऽपि राजा ययौ गृहम्
tataḥ stokena kālena tasya putracatuṣṭayam ||
saṃjātaṃ loke vikhyātaṃ kalatratritayasya ca
||18||ततः स्तोकेन कालेन तस्य पुत्रचतुष्टयम् ॥
संजातं लोके विख्यातं कलत्रत्रितयस्य च
kauśalyānāma vikhyātā tasya bhāryā suśobhanā ||
jyeṣṭhā tasyāṃ suto jajñe rāmākhyaḥ prathamaḥ sutaḥ
||19||कौशल्यानाम विख्याता तस्य भार्या सुशोभना ॥
ज्येष्ठा तस्यां सुतो जज्ञे रामाख्यः प्रथमः सुतः
tathānyā kaikayī nāma tasya bhāryā kaniṣṭhikā ||
bharato nāma vikhyātastasyāḥ putro'bhavattvasau
||20||तथान्या कैकयी नाम तस्य भार्या कनिष्ठिका ॥
भरतो नाम विख्यातस्तस्याः पुत्रोऽभवत्त्वसौ
sumitrākhyā tathā cānyā patnī yā madhyamā sthitā ||
śatrughnalakṣmaṇau putrau tasyāṃ jātau mahābalau
||21||सुमित्राख्या तथा चान्या पत्नी या मध्यमा स्थिता ॥
शत्रुघ्नलक्ष्मणौ पुत्रौ तस्यां जातौ महाबलौ
tathānyā kanyakā caikā babhūva varavarṇinī ||
dadau yāṃ putrahīnasya lomapādasya bhūpateḥ
||22||तथान्या कन्यका चैका बभूव वरवर्णिनी ॥
ददौ यां पुत्रहीनस्य लोमपादस्य भूपतेः
ānṛṇyaṃ bhūpatiḥ prāpya evaṃ daśarathastadā ||
pitṝṇāṃ prayayau svargaṃ kṛtakṛtyastathā dvijāḥ
||23||आनृण्यं भूपतिः प्राप्य एवं दशरथस्तदा ॥
पितॄणां प्रययौ स्वर्गं कृतकृत्यस्तथा द्विजाः
atha rājā'bhavadrāmaḥ sārvabhaumastataḥ param ||
rāvaṇo yena durdharṣo nihato devakaṃṭakaḥ
||24||अथ राजाऽभवद्रामः सार्वभौमस्ततः परम् ॥
रावणो येन दुर्धर्षो निहतो देवकंटकः
yena rāmeśvaraścātra nirmito lakṣmaṇeśvaraḥ ||
sītādevī tathā mūrtā yena cātra pratiṣṭhitā
||25||येन रामेश्वरश्चात्र निर्मितो लक्ष्मणेश्वरः ॥
सीतादेवी तथा मूर्ता येन चात्र प्रतिष्ठिता
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṃḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye rājasvāmirājavāpīmāhātmyavarṇanaṃnāmāṣṭanavatitamo'dhyāyaḥ || 98 ||