naleśvaramāhātmyavarṇanam
sūta uvāca
tasyā eva samīpasthaṃ devadevaṃ naleśvaram ||
dṛṣṭvā vimucyute pāpātsthāpitaṃ nalabhūbhujā
||1||तस्या एव समीपस्थं देवदेवं नलेश्वरम् ॥
दृष्ट्वा विमुच्युते पापात्स्थापितं नलभूभुजा
yastaṃ paśyennaro bhaktyā māghe ṣaṣṭhyāṃ site dvijāḥ ||
sarva rogavinirmuktaḥ prāpnoti paramaṃ padam
||2||यस्तं पश्येन्नरो भक्त्या माघे षष्ठ्यां सिते द्विजाः ॥
सर्व रोगविनिर्मुक्तः प्राप्नोति परमं पदम्
kaṇḍūḥ pāmātha dadrūṇi maṃḍalāni vicarcikā ||
darśanāttasya naśyanti jantūnāṃ bhāvitātmanām
||3||कण्डूः पामाथ दद्रूणि मंडलानि विचर्चिका ॥
दर्शनात्तस्य नश्यन्ति जन्तूनां भावितात्मनाम्
asti tasyāgrataḥ kuṇḍaṃ svacchodakasupūritam ||
matsyakūrmasamākīrṇaṃ padminīkhaṃḍamaṃḍitam
||4||अस्ति तस्याग्रतः कुण्डं स्वच्छोदकसुपूरितम् ॥
मत्स्यकूर्मसमाकीर्णं पद्मिनीखंडमंडितम्
yastatra kurute snānaṃ pratyūṣe somavāsare ||
api kuṣṭhāmayamastaḥ sa bhūyaḥ syātpunarnavaḥ
||5||यस्तत्र कुरुते स्नानं प्रत्यूषे सोमवासरे ॥
अपि कुष्ठामयमस्तः स भूयः स्यात्पुनर्नवः
yadā saṃsthāpitaḥ śaṃbhurnalena pṛthivībhujā ||
tadā tuṣṭena sa prokto brūhi kiṃ te karomyaham
||6||यदा संस्थापितः शंभुर्नलेन पृथिवीभुजा ॥
तदा तुष्टेन स प्रोक्तो ब्रूहि किं ते करोम्यहम्
nala uvāca
atra stheyaṃ tvayā deva sadā sannihitena ca ||
sarvalokahitārthāya roganāśāya śaṃkara
||7||अत्र स्थेयं त्वया देव सदा सन्निहितेन च ॥
सर्वलोकहितार्थाय रोगनाशाय शंकर
śaṃkara uvāca
ahaṃ tvadvacanādrājansaṃprāpte somavāsare ||
pratyūṣe ca nivatsyāmi prāsāde nātra saṃśayaḥ
||8||अहं त्वद्वचनाद्राजन्संप्राप्ते सोमवासरे ॥
प्रत्यूषे च निवत्स्यामि प्रासादे नात्र संशयः
māghāṣṭamyāmahorātraṃ sakalaṃ ca mahīpate 0|
prāṇināṃ roganāśāya śuklapakṣe viśeṣataḥ
||9||माघाष्टम्यामहोरात्रं सकलं च महीपते ०।
प्राणिनां रोगनाशाय शुक्लपक्षे विशेषतः
yo māmatra sthitaṃ tatra divase vīkṣayiṣyati ||
snātvā suvimale kuṃḍe samyakchraddhāsamanvitaḥ ||
tasya nāśaṃ prayāsyaṃti vyādhayo gātrasaṃbhavāḥ
||10||यो मामत्र स्थितं तत्र दिवसे वीक्षयिष्यति ॥
स्नात्वा सुविमले कुंडे सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः ॥
तस्य नाशं प्रयास्यंति व्याधयो गात्रसंभवाः
yo'sya kuṃḍasya saṃbhūtāṃ mṛttikāmapi mānavaḥ ||
saṃdhāsyati nije dehe somavāre niśākṣaye ||
so'pi rogairvinirmuktaḥ saṃbhaviṣyati puṣṭimān
||11||योऽस्य कुंडस्य संभूतां मृत्तिकामपि मानवः ॥
संधास्यति निजे देहे सोमवारे निशाक्षये ॥
सोऽपि रोगैर्विनिर्मुक्तः संभविष्यति पुष्टिमान्
niṣkāmastu punaryo māṃ tasminkāle nṛpottama ||
pūjayiṣyati sadbhaktyā puṣpadhūpānulepanaiḥ ||
sarvapāpavinirmukto mama lokaṃ sa yāsyati
||12||निष्कामस्तु पुनर्यो मां तस्मिन्काले नृपोत्तम ॥
पूजयिष्यति सद्भक्त्या पुष्पधूपानुलेपनैः ॥
सर्वपापविनिर्मुक्तो मम लोकं स यास्यति
sūta uvāca
evamuktvā sa bhagavāṃstrailokyadīpako haraḥ ||
antardhānaṃ gato viprā yathā dīpo'tra tatkṣaṇāt
||13||एवमुक्त्वा स भगवांस्त्रैलोक्यदीपको हरः ॥
अन्तर्धानं गतो विप्रा यथा दीपोऽत्र तत्क्षणात्
nalo'pi tuṣṭimāpannastamārādhya ciraṃ nṛpaḥ ||
tadāhūyākhilānviprāṃścamatkārapurodbhavān
||4||नलोऽपि तुष्टिमापन्नस्तमाराध्य चिरं नृपः ॥
तदाहूयाखिलान्विप्रांश्चमत्कारपुरोद्भवान्
eṣa saṃsthāpitaḥ śaṃbhurmayā yuṣmatpuroṃtike ||
yena dṛṣṭena rogāṇāṃ sarveṣāṃ jāyate kṣayaḥ
||15||एष संस्थापितः शंभुर्मया युष्मत्पुरोंतिके ॥
येन दृष्टेन रोगाणां सर्वेषां जायते क्षयः
adhunāhaṃ gamiṣyāmi svarājyāya kṛte dvijāḥ ||
niṣadhāṃ ca purīmeṣa sarvaiḥ pūjyaḥ samāhitaiḥ
||16||अधुनाहं गमिष्यामि स्वराज्याय कृते द्विजाः ॥
निषधां च पुरीमेष सर्वैः पूज्यः समाहितैः
brāhmaṇā ūcuḥ
evaṃ pārthivaśārdūla kariṣyāmaḥ samāhitāḥ ||
tava devakṛte yatnaṃ yātrādyāsu kriyāsu ca
||17||एवं पार्थिवशार्दूल करिष्यामः समाहिताः ॥
तव देवकृते यत्नं यात्राद्यासु क्रियासु च
tathā pūjāṃ kariṣyāmaḥ śraddhayā parayā yutāḥ ||
asmākaṃ putrapautrā ye bhaviṣyaṃti tathā pare ||
vaṃśajāste kariṣyaṃti pūjāmasya subhaktitaḥ
||18||तथा पूजां करिष्यामः श्रद्धया परया युताः ॥
अस्माकं पुत्रपौत्रा ये भविष्यंति तथा परे ॥
वंशजास्ते करिष्यंति पूजामस्य सुभक्तितः
sūta uvāca
evamuktaḥ sa bhūpālastairvipraistuṣṭisaṃyutaḥ ||
pratasthe tānpraṇamyoccaiḥ sarvaistaiścābhinaṃditaḥ
||19||एवमुक्तः स भूपालस्तैर्विप्रैस्तुष्टिसंयुतः ॥
प्रतस्थे तान्प्रणम्योच्चैः सर्वैस्तैश्चाभिनंदितः
evaṃ sa bhagavāñchaṃbhustasminsthāne vyavasthitaḥ ||
hitāya sarvalokānāṃ sarvarogakṣayāvahaḥ
||20||एवं स भगवाञ्छंभुस्तस्मिन्स्थाने व्यवस्थितः ॥
हिताय सर्वलोकानां सर्वरोगक्षयावहः
tasmātsarvaprayatnena vīkṣaṇīyaḥ sadā hi saḥ ||
viśeṣātsomavāreṇa śāśvataṃ śreya icchatā
||21||तस्मात्सर्वप्रयत्नेन वीक्षणीयः सदा हि सः ॥
विशेषात्सोमवारेण शाश्वतं श्रेय इच्छता
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvara kṣetramāhātmye naleśvaramāhātmyavarṇanaṃnāma pañcapañcāśattamo'dhyāyaḥ || 55 ||