bhūmimāhātmyavarṇanam
sūta uvāca
purā kalpe bhagavatā etatkṣetramanuttamam ||
rudreṇa brahmaṇe dattaṃ tuṣṭena dvijasattamāḥ
||1||पुरा कल्पे भगवता एतत्क्षेत्रमनुत्तमम् ॥
रुद्रेण ब्रह्मणे दत्तं तुष्टेन द्विजसत्तमाः
yadā tu sthāpitaṃ liṃgaṃ hāṭakeśvarasaṃjñitam ||
devaiḥ prītena rudreṇa pradattaṃ brahmaṇe punaḥ
||2||यदा तु स्थापितं लिंगं हाटकेश्वरसंज्ञितम् ॥
देवैः प्रीतेन रुद्रेण प्रदत्तं ब्रह्मणे पुनः
etatkṣetraṃ tadā dattaṃ śaṃbhunā ṣaṇmukhasya ha ||
rakṣaṇārthaṃ hi viprāṇāṃ kalikālādidoṣataḥ
||3||एतत्क्षेत्रं तदा दत्तं शंभुना षण्मुखस्य ह ॥
रक्षणार्थं हि विप्राणां कलिकालादिदोषतः
brahmaṇā prārthitenedaṃ svayamādimamuttamam ||
pitrādiṣṭastu gāṃgeyastatra vāsamathākarot
||4||ब्रह्मणा प्रार्थितेनेदं स्वयमादिममुत्तमम् ॥
पित्रादिष्टस्तु गांगेयस्तत्र वासमथाकरोत्
kārtikyāṃ kṛttikāyoge yaḥ kuryātsvāmidarśanam ||
saptajanma bhavedvipro dhanāḍhyo vedapāragaḥ
||5||कार्तिक्यां कृत्तिकायोगे यः कुर्यात्स्वामिदर्शनम् ॥
सप्तजन्म भवेद्विप्रो धनाढ्यो वेदपारगः
mahāsenasya devasya prāsādaṃ sumanoharam ||
uccaiḥ sthitaṃ sarvaloke pātukāmamivāṃbaram
||6||महासेनस्य देवस्य प्रासादं सुमनोहरम् ॥
उच्चैः स्थितं सर्वलोके पातुकाममिवांबरम्
tacchrutvā vibudhāḥ sarve kautukādetya satvaram ||
vīkṣāṃcakrustato gatvā dṛṣṭvā medhyatamaṃ puram
||7||तच्छ्रुत्वा विबुधाः सर्वे कौतुकादेत्य सत्वरम् ॥
वीक्षांचक्रुस्ततो गत्वा दृष्ट्वा मेध्यतमं पुरम्
prāsādasyottare deśe prācye deśe tathā dvijāḥ ||
yajñakriyāsamāraṃbhāṃścakurviprairyathoditān
||8||प्रासादस्योत्तरे देशे प्राच्ये देशे तथा द्विजाः ॥
यज्ञक्रियासमारंभांश्चकुर्विप्रैर्यथोदितान्
iṣṭvā ca vibudhāḥ sarve dattvā tebhyaśca dakṣiṇām ||
jagmustriviṣṭapaṃ hṛṣṭā labdhvā tatsthānajaṃ phalam
||9||इष्ट्वा च विबुधाः सर्वे दत्त्वा तेभ्यश्च दक्षिणाम् ॥
जग्मुस्त्रिविष्टपं हृष्टा लब्ध्वा तत्स्थानजं फलम्
tatastu devayajanaṃnāma tasya babhūva ha ||
yadanyatra śataṃ kṛtvā kratūnāṃ phalamāpnuyāt ||
tadatraikena labhate kratunā dakṣiṇāvatā
||10||ततस्तु देवयजनंनाम तस्य बभूव ह ॥
यदन्यत्र शतं कृत्वा क्रतूनां फलमाप्नुयात् ॥
तदत्रैकेन लभते क्रतुना दक्षिणावता
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye yajña bhūmimāhātmyavarṇanaṃnāma pañcasaptatitamo'dhyāyaḥ || 75 ||