pratyāgamanavarṇanam
sūta uvāca
atha tāṃ yauvanopetāṃ svasutāṃ prekṣya pārthivaḥ ||
anaupamyena rūpeṇa saṃyuktāṃ varavarṇinīm ||
ānartaścintayāmāsa kanyakāṃ pradadāmyaham
||1||अथ तां यौवनोपेतां स्वसुतां प्रेक्ष्य पार्थिवः ॥
अनौपम्येन रूपेण संयुक्तां वरवर्णिनीम् ॥
आनर्तश्चिन्तयामास कन्यकां प्रददाम्यहम्
anarhāya ca yo dadyā dvarāya nijakanyakām ||
kāryakāraṇalobhena narakaṃ sa pragacchati
||2||अनर्हाय च यो दद्या द्वराय निजकन्यकाम् ॥
कार्यकारणलोभेन नरकं स प्रगच्छति
evaṃ ciṃtayatastasya mahānkālo vyavasthitaḥ ||
na paśyati ca tadyogyaṃ kaṃcidvaramanuttamam
||3||एवं चिंतयतस्तस्य महान्कालो व्यवस्थितः ॥
न पश्यति च तद्योग्यं कंचिद्वरमनुत्तमम्
atha saṃpreṣayāmāsa sarvabhūtāśrayeṣu ye ||
citrakarmaṇi vikhyātānnarāṃścitrakarāṃstadā
||4||अथ संप्रेषयामास सर्वभूताश्रयेषु ये ॥
चित्रकर्मणि विख्यातान्नरांश्चित्रकरांस्तदा
gacchadhvaṃ mama vākyena sarvā nbhūmitale nṛpān ||
likhitvā paṭṭamadhye tu darśayadhvaṃ tataḥ param
||5||गच्छध्वं मम वाक्येन सर्वा न्भूमितले नृपान् ॥
लिखित्वा पट्टमध्ये तु दर्शयध्वं ततः परम्
sutāyā mama yenā'sau dṛṣṭvā'bhīṣṭaṃ narādhipam ||
patyarthaṃ varayetsādhvī mama doṣo bhavenna hi
||6||सुताया मम येनाऽसौ दृष्ट्वाऽभीष्टं नराधिपम् ॥
पत्यर्थं वरयेत्साध्वी मम दोषो भवेन्न हि
tasya tadvacanaṃ śrutvā sarve citrakarāstadā ||
prasthitā dharaṇīpṛṣṭhe pārthivānāṃ gṛheṣu ca
||7||तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सर्वे चित्रकरास्तदा ॥
प्रस्थिता धरणीपृष्ठे पार्थिवानां गृहेषु च
te likhitvā mahīpālā nyauvanasthānvayo'nvitān ||
rūpaudāryaguṇopetāndarśayāmāsuragrataḥ ||
ratnavatyāḥ krameṇaiva tasya bhūpasya śāsanāt
||8||ते लिखित्वा महीपाला न्यौवनस्थान्वयोऽन्वितान् ॥
रूपौदार्यगुणोपेतान्दर्शयामासुरग्रतः ॥
रत्नवत्याः क्रमेणैव तस्य भूपस्य शासनात्
atha teṣāṃ tu sarveṣāṃ madhye rājā vṛhadbalaḥ ||
daśārṇādhipatirbhavyaḥ patyarthaṃ ca vṛtastayā
||9||अथ तेषां तु सर्वेषां मध्ये राजा वृहद्बलः ॥
दशार्णाधिपतिर्भव्यः पत्यर्थं च वृतस्तया
tadā''nartādhipo hṛṣṭaḥ preṣayāmāsa taṃ prati ||
vivāhārthaṃ suvijñāya vākya metaduvāca ha
||10||तदाऽऽनर्ताधिपो हृष्टः प्रेषयामास तं प्रति ॥
विवाहार्थं सुविज्ञाय वाक्य मेतदुवाच ह
gacchadhvaṃ mama vākyena daśārṇādhipatiṃ prati ||
vācyaḥ sa vinayādgatvā vivāhārthaṃ mamāṃtikam
||11||गच्छध्वं मम वाक्येन दशार्णाधिपतिं प्रति ॥
वाच्यः स विनयाद्गत्वा विवाहार्थं ममांतिकम्
samāgaccha nijāṃ kanyāṃ yena yacchāmyahaṃ tava ||
nāmnā ratnavatīṃ khyātāṃ trailokyasyāpi sundarīm
||12||समागच्छ निजां कन्यां येन यच्छाम्यहं तव ॥
नाम्ना रत्नवतीं ख्यातां त्रैलोक्यस्यापि सुन्दरीम्
gatvā sa satvaraṃ tatra yatra rājā bṛhadbalaḥ ||
provāca sakalaṃ vākyamānartādhipateḥ sphuṭam
||13||गत्वा स सत्वरं तत्र यत्र राजा बृहद्बलः ॥
प्रोवाच सकलं वाक्यमानर्ताधिपतेः स्फुटम्
so'pi tatsahasā śrutvā teṣāṃ vākyamanuttamam ||
paramāṃ tuṣṭimāsādya prasthitastatpuraṃ prati ||
sainyena mahatā yuktaścaturaṃgeṇa pārthivaḥ
||14||सोऽपि तत्सहसा श्रुत्वा तेषां वाक्यमनुत्तमम् ॥
परमां तुष्टिमासाद्य प्रस्थितस्तत्पुरं प्रति ॥
सैन्येन महता युक्तश्चतुरंगेण पार्थिवः
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye daśārṇādhipaterbṛhadbalasyānarteśapuraṃ pratyāgamanavarṇanaṃnāma ṣaṇṇavatyuttaraśatatamo'dhyāyaḥ || 196 ||