मुख्यं गम्यताम्

Try searching

Quick links

Crawlable search page

Skandapurāṇam — Nāgarakhaṇḍaḥ, adhyāya 16

3
Nāgarakhaṇḍaḥ · 16

tasmātsarvaprayatnena tyaktvā'nyā nikhilāḥ kriyāḥ

sūta uvāca

tasmātsarvaprayatnena tyaktvā'nyā nikhilāḥ kriyāḥ ||

raktaśṛṃgasya sāṃnidhyaṃ sevanīyaṃ vicakṣaṇaiḥ

||1||

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन त्यक्त्वाऽन्या निखिलाः क्रियाः ॥

रक्तशृंगस्य सांनिध्यं सेवनीयं विचक्षणैः

kiṃ dānaiḥ kiṃ kriyākāṃḍaiḥ kiṃ yajñaiḥ kiṃ vratairapi ||

tatkṣetraṃ sevayedbhaktyā hāṭakeśvarasaṃbhavam

||2||

किं दानैः किं क्रियाकांडैः किं यज्ञैः किं व्रतैरपि ॥

तत्क्षेत्रं सेवयेद्भक्त्या हाटकेश्वरसंभवम्

agniṣṭomādayo yajñāḥ sarve saṃpūrṇadakṣiṇāḥ ||

tasya kṣetrasya purataḥ kalāṃ nārhaṃti ṣoḍaśīm

||3||

अग्निष्टोमादयो यज्ञाः सर्वे संपूर्णदक्षिणाः ॥

तस्य क्षेत्रस्य पुरतः कलां नार्हंति षोडशीम्

cāndrāyaṇāni kṛcchrāṇi tathā sāṃtapanāni ca ||

tasya kṣetrasya purataḥ kalāṃ nārhaṃti ṣoḍaśīm

||4||

चान्द्रायणानि कृच्छ्राणि तथा सांतपनानि च ॥

तस्य क्षेत्रस्य पुरतः कलां नार्हंति षोडशीम्

prabhāsādyāni tīrthāni gaṅgādyāḥ saritastathā ||

tasya kṣetrasya purataḥ kalāṃ nārhaṃti ṣoḍaśīm

||5||

प्रभासाद्यानि तीर्थानि गङ्गाद्याः सरितस्तथा ॥

तस्य क्षेत्रस्य पुरतः कलां नार्हंति षोडशीम्

bhūmidānāni sarvāṇi dharmāḥ sarve dayādikāḥ ||

tasya kṣetrasya purataḥ kalāṃ nārhaṃti ṣoḍaśīm

||6||

भूमिदानानि सर्वाणि धर्माः सर्वे दयादिकाः ॥

तस्य क्षेत्रस्य पुरतः कलां नार्हंति षोडशीम्

tatra rājarṣayaḥ pūrvaṃ prabhūtāḥ siddhimāgatāḥ ||

paśavaḥ pakṣiṇaḥ sarpāḥ siṃhavyāghrā mṛgādayaḥ

||7||

तत्र राजर्षयः पूर्वं प्रभूताः सिद्धिमागताः ॥

पशवः पक्षिणः सर्पाः सिंहव्याघ्रा मृगादयः

tatra kālavaśānnaṣṭāste'pi prāptā divālayam ||

yastatra vratahīno'pi kṛṣikarmarato'pi vā

||9||

तत्र कालवशान्नष्टास्तेऽपि प्राप्ता दिवालयम् ॥

यस्तत्र व्रतहीनोऽपि कृषिकर्मरतोऽपि वा

nivāsaṃ kurute viprā mṛtastatra divaṃ vrajet ||

kiṃvā ca bahunoktena bhūyobhūyo dvijottamāḥ

||9||

निवासं कुरुते विप्रा मृतस्तत्र दिवं व्रजेत् ॥

किंवा च बहुनोक्तेन भूयोभूयो द्विजोत्तमाः

śrūyatāṃ paramaṃ guhyaṃ tasya kṣetrasya saṃbhavam ||

punaṃti kṣetratīrthāni saṃvāsādiha mānavān

||10||

श्रूयतां परमं गुह्यं तस्य क्षेत्रस्य संभवम् ॥

पुनंति क्षेत्रतीर्थानि संवासादिह मानवान्

hāṭakeśvarajaṃ kṣetraṃ punāti smaraṇādapi ||

kiṃ punardarśanādviprāḥ sparśanācca viśeṣataḥ

||11||

हाटकेश्वरजं क्षेत्रं पुनाति स्मरणादपि ॥

किं पुनर्दर्शनाद्विप्राः स्पर्शनाच्च विशेषतः

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye raktaśṛṅgasāṃnidhyasevanaphalaśraiṣṭhyavarṇanaṃnāma ṣoḍaśo' dhyāyaḥ || 16 ||