siddheśvarotpattivṛttāntavarṇanam
ṛṣaya ūcuḥ
toṣitaḥ kena siddhena tatra siddheśvaro vibhuḥ ||
etatsarvaṃ samācakṣva vistarātsūtanandana
||1||तोषितः केन सिद्धेन तत्र सिद्धेश्वरो विभुः ॥
एतत्सर्वं समाचक्ष्व विस्तरात्सूतनन्दन
sūta uvāca
āsītsiddhādhiponāma purā haṃsa iti smṛtaḥ ||
anapatyatayā tasya kālaścakrāma bhūriśaḥ
||2||आसीत्सिद्धाधिपोनाम पुरा हंस इति स्मृतः ॥
अनपत्यतया तस्य कालश्चक्राम भूरिशः
tataścintā prapannaḥ sa gatvā devapurohitam ||
papracchāgirasaḥ putraṃ vipraśreṣṭhaṃ bṛhaspatim
||3||ततश्चिन्ता प्रपन्नः स गत्वा देवपुरोहितम् ॥
पप्रच्छागिरसः पुत्रं विप्रश्रेष्ठं बृहस्पतिम्
bhagavaṃścānapatyasya vārddhakaṃ me samāgatam ||
tasmādapatyalābhāya mamopāyaṃ prakīrtaya
||4||भगवंश्चानपत्यस्य वार्द्धकं मे समागतम् ॥
तस्मादपत्यलाभाय ममोपायं प्रकीर्तय
tīrthayātrāṃ vrataṃ vāpi śāṃtikaṃ vā dvijottama ||
yena syātsaṃtatiḥ śīghraṃ tvatprasādādbṛhaspate
||5||तीर्थयात्रां व्रतं वापि शांतिकं वा द्विजोत्तम ॥
येन स्यात्संततिः शीघ्रं त्वत्प्रसादाद्बृहस्पते
bṛhaspatiściraṃ dhyātvā siddhaṃ prāha tataḥ param ||
camatkārapuraṃ kṣetraṃ gatvā tatra tapaḥ kuru
||6||बृहस्पतिश्चिरं ध्यात्वा सिद्धं प्राह ततः परम् ॥
चमत्कारपुरं क्षेत्रं गत्वा तत्र तपः कुरु
tataḥ prāpsyasi satputraṃ vaṃśoddhārakṣamaṃ śubham ||
nānyaṃ paśyāmi siddheśa sutopāyaṃ śubhāvaham
||7||ततः प्राप्स्यसि सत्पुत्रं वंशोद्धारक्षमं शुभम् ॥
नान्यं पश्यामि सिद्धेश सुतोपायं शुभावहम्
tatastatkṣetramāsādya sa siddhaḥ śraddhayānvitaḥ ||
liṃgaṃ saṃpūjayāmāsa yathoktavidhinā svayam
||8||ततस्तत्क्षेत्रमासाद्य स सिद्धः श्रद्धयान्वितः ॥
लिंगं संपूजयामास यथोक्तविधिना स्वयम्
tataścārādhayāmāsa divānaktamataṃdritaḥ ||
bali pūjopahāreṇa gītavādyocchrayādibhiḥ
||9||ततश्चाराधयामास दिवानक्तमतंद्रितः ॥
बलि पूजोपहारेण गीतवाद्योच्छ्रयादिभिः
cāṃdrāyaṇaistathā kṛcchraiḥ pārākairdvijasattamāḥ ||
tathā māsopavāsaiśca toṣayāmāsa śaṃkaram
||10||चांद्रायणैस्तथा कृच्छ्रैः पाराकैर्द्विजसत्तमाः ॥
तथा मासोपवासैश्च तोषयामास शंकरम्
tato varṣasahasrābhyāṃ tasya tuṣṭo maheśvaraḥ ||
provāca darśanaṃ gatvā vṛṣārūḍhaḥ sahomayā
||11||ततो वर्षसहस्राभ्यां तस्य तुष्टो महेश्वरः ॥
प्रोवाच दर्शनं गत्वा वृषारूढः सहोमया
haṃsādya tava tuṣṭo'haṃ tasmātprārthaya vāṃchitam ||
ahaṃ te saṃpradāsyāmi duṣprāpyamapi niścitam
||12||हंसाद्य तव तुष्टोऽहं तस्मात्प्रार्थय वांछितम् ॥
अहं ते संप्रदास्यामि दुष्प्राप्यमपि निश्चितम्
haṃsa uvāca
apatyārthaṃ samāraṃbho mayā'dya vihitaḥ purā ||
tasmāttvaṃ dehi me putrānvaṃśoddhārakṣa mānvibho
||13||अपत्यार्थं समारंभो मयाऽद्य विहितः पुरा ॥
तस्मात्त्वं देहि मे पुत्रान्वंशोद्धारक्ष मान्विभो
tvayā caiva sadā liṃge stheyamatra surottama ||
mama vākyādasaṃdigdhaṃ sarvalokahitārthataḥ
||14||त्वया चैव सदा लिंगे स्थेयमत्र सुरोत्तम ॥
मम वाक्यादसंदिग्धं सर्वलोकहितार्थतः
śrībhagavānuvāca
adyaprabhṛti liṃgesminnāśrayo me bhaviṣyati ||
tava vākyena siddheśa satyametanmayoditam
||5||अद्यप्रभृति लिंगेस्मिन्नाश्रयो मे भविष्यति ॥
तव वाक्येन सिद्धेश सत्यमेतन्मयोदितम्
yo māmatra sthitaṃ martyaḥ pūjayiṣyati bhaktitaḥ ||
tasyāhaṃ saṃpradāsyāmi cittasthaṃ sakalaṃ phalam
||16||यो मामत्र स्थितं मर्त्यः पूजयिष्यति भक्तितः ॥
तस्याहं संप्रदास्यामि चित्तस्थं सकलं फलम्
yo me liṃgasya yāmyāśāṃ sthitvā maṃtraṃ japiṣyati ||
ṣaḍakṣaraṃ pradāsyāmi tasyāyuṣyaṃ sutānvitam
||17||यो मे लिंगस्य याम्याशां स्थित्वा मंत्रं जपिष्यति ॥
षडक्षरं प्रदास्यामि तस्यायुष्यं सुतान्वितम्
evamuktvā mahādevastataścādarśanaṃ gataḥ ||
haṃso'pi ca gṛhaṃ gatvā putrānāpa mahodayān
||18||एवमुक्त्वा महादेवस्ततश्चादर्शनं गतः ॥
हंसोऽपि च गृहं गत्वा पुत्रानाप महोदयान्
tasmātsarvaprayatnena talliṃgaṃ yatnato dvijāḥ ||
sparśanīyaṃ ca pūjyaṃ ca namaskāryaṃ prayatnataḥ
||19||तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तल्लिंगं यत्नतो द्विजाः ॥
स्पर्शनीयं च पूज्यं च नमस्कार्यं प्रयत्नतः
ṣaḍakṣareṇa mantreṇa kīrtanīyaṃ ca śaktitaḥ ||
vāṃchadbhirvāṃchitānkāmāndurlabhāṃstridaśairapi
||20||षडक्षरेण मन्त्रेण कीर्तनीयं च शक्तितः ॥
वांछद्भिर्वांछितान्कामान्दुर्लभांस्त्रिदशैरपि
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye siddheśvarotpattivṛttāntavarṇanaṃnāma triṃśo'dhyāyaḥ || 30 ||