मुख्यं गम्यताम्

Try searching

Quick links

Crawlable search page

Skandapurāṇam — Nāgarakhaṇḍaḥ, adhyāya 107

3
Nāgarakhaṇḍaḥ · 107

brāhmaṇacitraśarmaliṃgasthāpanavṛttāṃtavarṇanam

ṛṣaya ūcuḥ

aṣṭaṣaṣṭiriyaṃ proktā yā tvayā sūtanandana ||

kṣetrāṇāṃ devadevasya kathaṃ sā tatra saṃsthitā ||

etatsarvaṃ samācakṣva paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ

||1||

अष्टषष्टिरियं प्रोक्ता या त्वया सूतनन्दन ॥

क्षेत्राणां देवदेवस्य कथं सा तत्र संस्थिता ॥

एतत्सर्वं समाचक्ष्व परं कौतूहलं हि नः

sūta uvāca

praśnabhāro mahāneṣa yo bhavadbhiḥ prakīrtitaḥ ||

tathāpi kīrtayiṣyāmi namaskṛtvā pinākinam

||2||

प्रश्नभारो महानेष यो भवद्भिः प्रकीर्तितः ॥

तथापि कीर्तयिष्यामि नमस्कृत्वा पिनाकिनम्

camatkārapure'vāsītpūrvaṃ brāhmaṇasattamaḥ ||

vatsasyānvayasaṃbhūtaścitraśarmā mahāyaśāḥ

||3||

चमत्कारपुरेऽवासीत्पूर्वं ब्राह्मणसत्तमः ॥

वत्सस्यान्वयसंभूतश्चित्रशर्मा महायशाः

tasya buddhiriyaṃ jātā pātāle hāṭakeśvaram ||

atrānīya tato bhaktyā pūjayāmi divāniśam

||4||

तस्य बुद्धिरियं जाता पाताले हाटकेश्वरम् ॥

अत्रानीय ततो भक्त्या पूजयामि दिवानिशम्

evaṃ sa niścayaṃ kṛtvā tapaścake tataḥ param ||

niyato niyatāhāraḥ parāṃ niṣṭhāṃ samāśritaḥ

||5||

एवं स निश्चयं कृत्वा तपश्चके ततः परम् ॥

नियतो नियताहारः परां निष्ठां समाश्रितः

tasyāpi bhagavāñchaṃbhuḥ kālena mahatā tataḥ ||

saṃtuṣṭo brāhmaṇa śreṣṭhāstataḥ provāca sādaram

||6||

तस्यापि भगवाञ्छंभुः कालेन महता ततः ॥

संतुष्टो ब्राह्मण श्रेष्ठास्ततः प्रोवाच सादरम्

varaṃ prārthaya viprendra yatte manasi vartate ||

api trailokyarājyaṃ te tuṣṭo dāsyāmyasaṃśayam

||7||

वरं प्रार्थय विप्रेन्द्र यत्ते मनसि वर्तते ॥

अपि त्रैलोक्यराज्यं ते तुष्टो दास्याम्यसंशयम्

tasmātprārthaya te nityaṃ yatra citte vyavasthitam ||

durlabhaṃ sarvadevānāṃ manuṣyāṇāṃ viśeṣataḥ

||8||

तस्मात्प्रार्थय ते नित्यं यत्र चित्ते व्यवस्थितम् ॥

दुर्लभं सर्वदेवानां मनुष्याणां विशेषतः

citraśarmovāca

yadi tuṣṭosi me deva varaṃ cenme prayacchasi ||

tadatrāgaccha pātālālliṃgarūpī sureśvara

||9||

यदि तुष्टोसि मे देव वरं चेन्मे प्रयच्छसि ॥

तदत्रागच्छ पातालाल्लिंगरूपी सुरेश्वर

yatpātāle sthitaṃ liṃgaṃ brahmaṇā saṃpratiṣṭhitam ||

hāṭakeśvarasaṃjñaṃ tu tadihāyātu satva ram

||10||

यत्पाताले स्थितं लिंगं ब्रह्मणा संप्रतिष्ठितम् ॥

हाटकेश्वरसंज्ञं तु तदिहायातु सत्व रम्

śrībhagavānuvāca

acalaṃ sarvaliṃgaṃ syātsarvatrāpi dvijottama ||

ki punaḥ prathamaṃ yacca brahmaṇā nirmitaṃ svayam

||11||

अचलं सर्वलिंगं स्यात्सर्वत्रापि द्विजोत्तम ॥

कि पुनः प्रथमं यच्च ब्रह्मणा निर्मितं स्वयम्

tasmātthāpaya liṃgaṃ taddhāṭakena dvijottama ||

hāṭakeśvarasaṃjñaṃ tu loke khyātaṃ bhaviṣyati

||12||

तस्मात्थापय लिंगं तद्धाटकेन द्विजोत्तम ॥

हाटकेश्वरसंज्ञं तु लोके ख्यातं भविष्यति

somavāre catudaśyāṃ śuklāyāṃ śraddhayānvitaḥ ||

yastadbhaktisamāyuktaḥ pūjayiṣyati mānavaḥ

||3||

सोमवारे चतुदश्यां शुक्लायां श्रद्धयान्वितः ॥

यस्तद्भक्तिसमायुक्तः पूजयिष्यति मानवः

ādyaliṃgodbhavaṃ śreyaḥ pūjayā lapsyate dvija ||

evamuktvā'tha bhagavāṃstataścādarśanaṃ gataḥ

||4||

आद्यलिंगोद्भवं श्रेयः पूजया लप्स्यते द्विज ॥

एवमुक्त्वाऽथ भगवांस्ततश्चादर्शनं गतः

citraśarmā'pi kṛtvātha prāsādaṃ sumanoharam ||

tatra hemamayaṃ liṃgaṃ sthāpayāmāsa bhaktitaḥ

||15||

चित्रशर्माऽपि कृत्वाथ प्रासादं सुमनोहरम् ॥

तत्र हेममयं लिंगं स्थापयामास भक्तितः

śāstroktena vidhānena pūjāṃ cakre ca nityaśaḥ ||

tatastrailokya vikhyātaṃ talliṃgaṃ tatra vai dvijāḥ

||16||

शास्त्रोक्तेन विधानेन पूजां चक्रे च नित्यशः ॥

ततस्त्रैलोक्य विख्यातं तल्लिंगं तत्र वै द्विजाः

dūrādabhyetya lokāśca pūjayaṃti tataḥ param ||

atha tatra dvijā ye'nye saṃsthitā guṇavattarāḥ

||17||

दूरादभ्येत्य लोकाश्च पूजयंति ततः परम् ॥

अथ तत्र द्विजा येऽन्ये संस्थिता गुणवत्तराः

teṣāṃ spardhā tato jātā dṛṣṭvā tasya viceṣṭitam ||

ekasthānaprasūtānāṃ sarveṣāṃ guṇaśālinām

||18||

तेषां स्पर्धा ततो जाता दृष्ट्वा तस्य विचेष्टितम् ॥

एकस्थानप्रसूतानां सर्वेषां गुणशालिनाम्

ayaṃ guṇavihīno'pi prakhyāto bhuvanatraye ||

harārādhanamāsādya yasmāttasmādvayaṃ haram ||

tadarthe toṣayiṣyāmaḥ sāmyaṃ yena prajāyate

||19||

अयं गुणविहीनोऽपि प्रख्यातो भुवनत्रये ॥

हराराधनमासाद्य यस्मात्तस्माद्वयं हरम् ॥

तदर्थे तोषयिष्यामः साम्यं येन प्रजायते

aṣṭaṣaṣṭiḥ smṛtā loke kṣetrāṇāṃ śūlapāṇinaḥ ||

yatra sānnidhyamabhyeti trikālaṃ parameśvaraḥ

||20||

अष्टषष्टिः स्मृता लोके क्षेत्राणां शूलपाणिनः ॥

यत्र सान्निध्यमभ्येति त्रिकालं परमेश्वरः

aṣṭaṣaṣṭiśca gotrāṇāmasmākaṃ cātra saṃsthitā ||

etena mūḍhamanasā sārdhaṃ sāmānyalakṣaṇā

||22||

अष्टषष्टिश्च गोत्राणामस्माकं चात्र संस्थिता ॥

एतेन मूढमनसा सार्धं सामान्यलक्षणा

tasmādanena cārādhya bhagavantaṃ trilocanam ||

tacca liṃgaṃ samānītamatra pātālasaṃsthitam

||22||

तस्मादनेन चाराध्य भगवन्तं त्रिलोचनम् ॥

तच्च लिंगं समानीतमत्र पातालसंस्थितम्

tathā sarvaiśca sarvāṇi kṣetraliṃgāni kṛtsnaśaḥ ||

ānetavyāni cārādhya tapaḥśaktyā maheśvaram

||23||

तथा सर्वैश्च सर्वाणि क्षेत्रलिंगानि कृत्स्नशः ॥

आनेतव्यानि चाराध्य तपःशक्त्या महेश्वरम्

eteṣāṃ sarvagotrāṇāmāneṣyati ca śaṃkaraḥ ||

yadgotraṃ kṣetrasaṃyuktaṃ yaccānyadvā bhaviṣyati

||24||

एतेषां सर्वगोत्राणामानेष्यति च शंकरः ॥

यद्गोत्रं क्षेत्रसंयुक्तं यच्चान्यद्वा भविष्यति

tataste śarmasaṃyuktāḥ sarva eva dvijottamāḥ ||

cakrustapaḥkriyāṃ sarve duṣkarāṃ sarvajantubhiḥ

||25||

ततस्ते शर्मसंयुक्ताः सर्व एव द्विजोत्तमाः ॥

चक्रुस्तपःक्रियां सर्वे दुष्करां सर्वजन्तुभिः

japairhomopavāsaiśca niyamaiśca pṛthagvidhaiḥ ||

balipūjopahāraiśca snānadānādibhistathā

||26||

जपैर्होमोपवासैश्च नियमैश्च पृथग्विधैः ॥

बलिपूजोपहारैश्च स्नानदानादिभिस्तथा

liṃgaṃ saṃsthāpya devasya nāmnā khyātaṃ dvijeśvaram ||

manoharatare procce prāsāde parvatopame

||27||

लिंगं संस्थाप्य देवस्य नाम्ना ख्यातं द्विजेश्वरम् ॥

मनोहरतरे प्रोच्चे प्रासादे पर्वतोपमे

tyaktvā gṛhakriyāḥ sarvāstathā yajñasamudbhavāḥ ||

anyāśca lokayātrotthāstoṣayaṃti maheśvaram

||28||

त्यक्त्वा गृहक्रियाः सर्वास्तथा यज्ञसमुद्भवाः ॥

अन्याश्च लोकयात्रोत्थास्तोषयंति महेश्वरम्

evamārādhyamāno'pi santoṣaṃ parameśvaraḥ ||

nābhyagacchatparāṃ tuṣṭiṃ kathaṃcidapi sa dvijāḥ

||29||

एवमाराध्यमानोऽपि सन्तोषं परमेश्वरः ॥

नाभ्यगच्छत्परां तुष्टिं कथंचिदपि स द्विजाः

tato varṣasahasrāṃte samārādhya maheśvaram ||

na ca kiñcitphalaṃ prāptā yāvatkruddhāstato'khilāḥ

||30||

ततो वर्षसहस्रांते समाराध्य महेश्वरम् ॥

न च किञ्चित्फलं प्राप्ता यावत्क्रुद्धास्ततोऽखिलाः

asya mūrkhatamasyā'pi tvaṃ śūliṃścitraśarmaṇaḥ ||

sustokenā'pi kālena santoṣaṃ paramaṃ gataḥ

||31||

अस्य मूर्खतमस्याऽपि त्वं शूलिंश्चित्रशर्मणः ॥

सुस्तोकेनाऽपि कालेन सन्तोषं परमं गतः

vayaṃ vārdhakyamāpannā bālyātprabhṛti śaṃkaram ||

pūjayanto'pi no dṛṣṭastathā'pi parameśvara

||32||

वयं वार्धक्यमापन्ना बाल्यात्प्रभृति शंकरम् ॥

पूजयन्तोऽपि नो दृष्टस्तथाऽपि परमेश्वर

tasmātsarve prakartavyaṃ havyavāhapraveśanam ||

asmābhirniścayo hyeṣa tavāgre sāṃprataṃ kṛtaḥ

||33||

तस्मात्सर्वे प्रकर्तव्यं हव्यवाहप्रवेशनम् ॥

अस्माभिर्निश्चयो ह्येष तवाग्रे सांप्रतं कृतः

tataścāhṛtya kāṣṭhāni sarve te dvijasattamāḥ ||

īśvaraṃ manasi dhyātvā citāścakruḥ pṛthagvidhāḥ

||34||

ततश्चाहृत्य काष्ठानि सर्वे ते द्विजसत्तमाः ॥

ईश्वरं मनसि ध्यात्वा चिताश्चक्रुः पृथग्विधाः

tathā sarvaṃ kriyākalpaṃ snānadānādikaṃ ca yat ||

kṛtvā te brāhmaṇāḥ sarve susamiddhahutāśanam

||35||

तथा सर्वं क्रियाकल्पं स्नानदानादिकं च यत् ॥

कृत्वा ते ब्राह्मणाः सर्वे सुसमिद्धहुताशनम्

yāvatkṛtvā sutaiḥ sārdhaṃ praviśaṃti samāhitāḥ ||

tāvatsa bhagavāṃstuṣṭasteṣāṃ saṃdarśanaṃ yayau

||36||

यावत्कृत्वा सुतैः सार्धं प्रविशंति समाहिताः ॥

तावत्स भगवांस्तुष्टस्तेषां संदर्शनं ययौ

abravīcca vihasyoccairmeghagambhīrayā girā ||

sarvāṃstānbrāhmaṇaśreṣṭhānmṛtānsaṃjīvayanniva

||37||

अब्रवीच्च विहस्योच्चैर्मेघगम्भीरया गिरा ॥

सर्वांस्तान्ब्राह्मणश्रेष्ठान्मृतान्संजीवयन्निव

bho bho brāhmaṇaśārdūlā mā maivaṃ sāhasaṃ mahat ||

yūyaṃ kuruta madvākyātsaṃtuṣṭasya viśeṣataḥ

||38||

भो भो ब्राह्मणशार्दूला मा मैवं साहसं महत् ॥

यूयं कुरुत मद्वाक्यात्संतुष्टस्य विशेषतः

tasmādvadata yaccitte yuṣmākaṃ caiva saṃsthitam ||

yena dattvā pragacchāmi svameva bhuvanaṃ punaḥ

||39||

तस्माद्वदत यच्चित्ते युष्माकं चैव संस्थितम् ॥

येन दत्त्वा प्रगच्छामि स्वमेव भुवनं पुनः

brāhmaṇā ūcuḥ

asminkṣetre suraśreṣṭha purasyāsya ca saṃnidhau ||

kṣetrāṇāmaṣṭaṣaṣṭiryā dhanyā saṃkīrtyate janaiḥ

||40||

अस्मिन्क्षेत्रे सुरश्रेष्ठ पुरस्यास्य च संनिधौ ॥

क्षेत्राणामष्टषष्टिर्या धन्या संकीर्त्यते जनैः

sadābhyaitu samaṃ liṃgaistairādyaiḥ surasattama ||

yenāmarṣapraśāṃtirnaḥ sarveṣāmiha jāyate

||41||

सदाभ्यैतु समं लिंगैस्तैराद्यैः सुरसत्तम ॥

येनामर्षप्रशांतिर्नः सर्वेषामिह जायते

eṣa saṃspardhate'smābhiḥ sarvairguṇavivarjitaḥ ||

tvalliṃgasya prabhāvena tasmādetatsamācara

||42||

एष संस्पर्धतेऽस्माभिः सर्वैर्गुणविवर्जितः ॥

त्वल्लिंगस्य प्रभावेन तस्मादेतत्समाचर

sūta uvāca

etasminnaṃtare vipro jñātvā taṃ varadaṃ haram ||

uvāca spardhayā yuktaścitraśarmā maheśvaram

||43||

एतस्मिन्नंतरे विप्रो ज्ञात्वा तं वरदं हरम् ॥

उवाच स्पर्धया युक्तश्चित्रशर्मा महेश्वरम्

citraśarmovāca

etaiḥ prāṇaparityāgamārabhya tadanataram ||

tuṣṭiṃ nīto'si devaśa kṛtvā ca sumahattapaḥ

||44||

एतैः प्राणपरित्यागमारभ्य तदनतरम् ॥

तुष्टिं नीतोऽसि देवश कृत्वा च सुमहत्तपः

mayā sparddhamānaiśca kevalaṃ guṇagarvitaiḥ ||

tasmādeṣo na dātavyatvaṃ tvayā kiṃcitsureśvara

||46||

मया स्पर्द्धमानैश्च केवलं गुणगर्वितैः ॥

तस्मादेषो न दातव्यत्वं त्वया किंचित्सुरेश्वर

yadi tvaṃ māmatikramya saṃpradāsyasi vāṃchitam ||

etaiḥ putrakalatraiśca sārdhaṃ pratyakṣatastava ||

pāvakaṃ sādhayiṣyāmi tasmādyuktaṃ samācara

||46||

यदि त्वं मामतिक्रम्य संप्रदास्यसि वांछितम् ॥

एतैः पुत्रकलत्रैश्च सार्धं प्रत्यक्षतस्तव ॥

पावकं साधयिष्यामि तस्माद्युक्तं समाचर

sūta uvāca

tasya tadvacanaṃ śrutvā bhagavāñchaśiśekharaḥ ||

cintayāmāsa cittena kimatra sukṛtaṃ bhavet

||47||

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा भगवाञ्छशिशेखरः ॥

चिन्तयामास चित्तेन किमत्र सुकृतं भवेत्

ete brāhmaṇaśārdūlā vināśaṃ yāṃti matkṛte ||

eṣo'pi sarvasaṃsiddho gaṇatulyo dvijottamaḥ

||48||

एते ब्राह्मणशार्दूला विनाशं यांति मत्कृते ॥

एषोऽपि सर्वसंसिद्धो गणतुल्यो द्विजोत्तमः

tasmāddvābhyāṃ mayā kāryaṃ kṣetre saukhyaṃ yathā bhavet ||

brāhmaṇānāṃ viśeṣeṇa tathā cātra nivāsinām

||49||

तस्माद्द्वाभ्यां मया कार्यं क्षेत्रे सौख्यं यथा भवेत् ॥

ब्राह्मणानां विशेषेण तथा चात्र निवासिनाम्

mamāpi sarvadā citte kṛtyametaddhi vartate ||

eka sthāne karomyeva sarvakṣetrāṇi yāni me

||50||

ममापि सर्वदा चित्ते कृत्यमेतद्धि वर्तते ॥

एक स्थाने करोम्येव सर्वक्षेत्राणि यानि मे

bhaviṣyati tathā kālo raudraḥ kalisamudbhavaḥ ||

tatra kṣetrāṇi tīrthāni nāśaṃ yāsyaṃti bhūtale

||51||

भविष्यति तथा कालो रौद्रः कलिसमुद्भवः ॥

तत्र क्षेत्राणि तीर्थानि नाशं यास्यंति भूतले

sattīrthaistadbhayātsarvaiḥ kṣetrametatsamāśritam ||

ānayiṣyāmyahamapi svāni kṣetrāṇi kṛtsnaśaḥ

||52||

सत्तीर्थैस्तद्भयात्सर्वैः क्षेत्रमेतत्समाश्रितम् ॥

आनयिष्याम्यहमपि स्वानि क्षेत्राणि कृत्स्नशः

tatastaṃ citraśarmāṇaṃ prāha cedaṃ maheśvaraḥ ||

śṛṇu madvacanaṃ kṛtsnaṃ kuruṣva tadanaṃtaram

||53||

ततस्तं चित्रशर्माणं प्राह चेदं महेश्वरः ॥

शृणु मद्वचनं कृत्स्नं कुरुष्व तदनंतरम्

atra kṣetrāṇi sarvāṇi madīyāni dvijottama ||

samāgacchaṃtu viprāśca prabhavaṃtu praharṣitāḥ

||54||

अत्र क्षेत्राणि सर्वाणि मदीयानि द्विजोत्तम ॥

समागच्छंतु विप्राश्च प्रभवंतु प्रहर्षिताः

tavāpi yogyatāṃ śreṣṭhāṃ kariṣyāmi mahāmate ||

yadi me vartase vākye muktvā sparddhāṃ dvijodbhavām

||55||

तवापि योग्यतां श्रेष्ठां करिष्यामि महामते ॥

यदि मे वर्तसे वाक्ये मुक्त्वा स्पर्द्धां द्विजोद्भवाम्

turīyamapi te gotraṃ vedoktena krameṇa ca ||

ādyatāṃ cāpi te sarve kīrtayiṣyaṃti te dvijāḥ

||56||

तुरीयमपि ते गोत्रं वेदोक्तेन क्रमेण च ॥

आद्यतां चापि ते सर्वे कीर्तयिष्यंति ते द्विजाः

tathānyadapi sanmānaṃ tava yacchāmi ca dvija ||

ācandrārkamasaṃdigdhaṃ putrapautrādikaṃ ca yat

||57||

तथान्यदपि सन्मानं तव यच्छामि च द्विज ॥

आचन्द्रार्कमसंदिग्धं पुत्रपौत्रादिकं च यत्

tvadanvaye bhaviṣyaṃti putrapautrāstathā pare ||

kṛtye śrāddhe tarpaṇe vā kriyamāṇe vidhānataḥ

||58||

त्वदन्वये भविष्यंति पुत्रपौत्रास्तथा परे ॥

कृत्ये श्राद्धे तर्पणे वा क्रियमाणे विधानतः

ādyasya vatsasaṃjñasya nāma uccārya gotrajam ||

tato nāmāni cāpyevaṃ kīrtayiṣyaṃti bhaktitaḥ

||59||

आद्यस्य वत्ससंज्ञस्य नाम उच्चार्य गोत्रजम् ॥

ततो नामानि चाप्येवं कीर्तयिष्यंति भक्तितः

tataḥ saṃtarpayiṣyaṃti pitṝnatha pitāmahān ||

tathānyānapi baṃdhūṃśca suhṛtsaṃbaṃdhibāṃdhavān

||60||

ततः संतर्पयिष्यंति पितॄनथ पितामहान् ॥

तथान्यानपि बंधूंश्च सुहृत्संबंधिबांधवान्

tvadanvaye vinā nāmnā tvadīyena vimohitāḥ ||

ye pitṝṃstarpayiṣyaṃti teṣāṃ vyarthaṃ bhaviṣyati

||61||

त्वदन्वये विना नाम्ना त्वदीयेन विमोहिताः ॥

ये पितॄंस्तर्पयिष्यंति तेषां व्यर्थं भविष्यति

śrāddhaṃ vā yadi vā dānaṃ tarpaṇaṃ vā tvadudbhavam ||

tasmādahaṃkṛtiṃ muktvā māmārādhaya kevalam

||62||

श्राद्धं वा यदि वा दानं तर्पणं वा त्वदुद्भवम् ॥

तस्मादहंकृतिं मुक्त्वा मामाराधय केवलम्

yena siddho'pi saṃsiddhiṃ parāmāpnoṣi śāśvatīm ||

evaṃ saṃbodhya taṃ vipraṃ kṛtvādyamapi paścimam

||63||

येन सिद्धोऽपि संसिद्धिं परामाप्नोषि शाश्वतीम् ॥

एवं संबोध्य तं विप्रं कृत्वाद्यमपि पश्चिमम्

tatastānbrāhmaṇānāha prāsādaḥ kriyatāmiti ||

gotraṃgotraṃ puraskṛtya sthāpyaṃ liṃgamanuttamam ||

yena saṃkramaṇaṃ teṣu mama saṃjāyatedvijāḥ

||64||

ततस्तान्ब्राह्मणानाह प्रासादः क्रियतामिति ॥

गोत्रंगोत्रं पुरस्कृत्य स्थाप्यं लिंगमनुत्तमम् ॥

येन संक्रमणं तेषु मम संजायतेद्विजाः

atha te brāhmaṇāstatra bhūmibhāgānmanoharān ||

dṛṣṭvādṛṣṭvā pracakruśca prāsādānharṣasaṃyutāḥ

||65||

अथ ते ब्राह्मणास्तत्र भूमिभागान्मनोहरान् ॥

दृष्ट्वादृष्ट्वा प्रचक्रुश्च प्रासादान्हर्षसंयुताः

aṣṭaṣaṣṭimitāndivyānkailāsaśikharopamān ||

teṣu saṃsthāpayāmāsu liṅgāni vividhāni ca ||

kṣetrekṣatre ca yannāma tattatsaṃjñāṃ pracakrire

||66||

अष्टषष्टिमितान्दिव्यान्कैलासशिखरोपमान् ॥

तेषु संस्थापयामासु लिङ्गानि विविधानि च ॥

क्षेत्रेक्षत्रे च यन्नाम तत्तत्संज्ञां प्रचक्रिरे

atha teṣāṃ punardṛṣṭiṃ gatvā devastrilocanaḥ ||

provāca madhuraṃ vākyaṃ kasmiṃścitkālaparyaye ||

ārādhitastapaḥśaktyā liṃgasaṃsthāpanādanu

||67||

अथ तेषां पुनर्दृष्टिं गत्वा देवस्त्रिलोचनः ॥

प्रोवाच मधुरं वाक्यं कस्मिंश्चित्कालपर्यये ॥

आराधितस्तपःशक्त्या लिंगसंस्थापनादनु

śrībhagavānuvāca

parituṣṭo'smi vipreṃdrā yuṣmākamahamadya vai ||

etanmama kṛtaṃ kṛtyaṃ bhavadbhirakhilaṃ tataḥ

||68||

परितुष्टोऽस्मि विप्रेंद्रा युष्माकमहमद्य वै ॥

एतन्मम कृतं कृत्यं भवद्भिरखिलं ततः

asmadīyāni liṃgāni kṣetrāṇi ca kalerbhayāt ||

tato mānyāśca me yūyaṃ nānyairetadbhaviṣyati

||69||

अस्मदीयानि लिंगानि क्षेत्राणि च कलेर्भयात् ॥

ततो मान्याश्च मे यूयं नान्यैरेतद्भविष्यति

tasmāccittasthitaṃ śīghraṃ prārthayaṃtu dvijottamāḥ ||

saṃprayacchāmi yenāśu yadyapi syātsudurlabham

||70||

तस्माच्चित्तस्थितं शीघ्रं प्रार्थयंतु द्विजोत्तमाः ॥

संप्रयच्छामि येनाशु यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

brāhmaṇā ūcuḥ

yadi deva prasannastvamasmākaṃ ca sureśvara ||

paścimaścitraśarmā ca yathādyo bhavatā kṛtaḥ

||71||

यदि देव प्रसन्नस्त्वमस्माकं च सुरेश्वर ॥

पश्चिमश्चित्रशर्मा च यथाद्यो भवता कृतः

asmadīyaṃ sadā nāma kīrtanīyamasaṃśayam ||

śrāddhakṛtyeṣu sarveṣu yathā tena samā vayam ||

bhavāmastvatprasādena sāṃprataṃ citraśarmaṇā

||72||

अस्मदीयं सदा नाम कीर्तनीयमसंशयम् ॥

श्राद्धकृत्येषु सर्वेषु यथा तेन समा वयम् ॥

भवामस्त्वत्प्रसादेन सांप्रतं चित्रशर्मणा

śrībhagavānuvāca

yuṣmākamapi ye kecidvaśaṃ yāsyaṃti mānavāḥ ||

yuvānaḥ śāstrasaṃyuktā vedavidyāviśāradāḥ

||73||

युष्माकमपि ये केचिद्वशं यास्यंति मानवाः ॥

युवानः शास्त्रसंयुक्ता वेदविद्याविशारदाः

ānayiṣyatha tānyūyamāmuṣyāyaṇasaṃjñitān ||

nityaṃ sthitāśca te kṣetre śrāddhasyākṣayyakārakāḥ

||74||

आनयिष्यथ तान्यूयमामुष्यायणसंज्ञितान् ॥

नित्यं स्थिताश्च ते क्षेत्रे श्राद्धस्याक्षय्यकारकाः

evamuktvātha deveśastataścādarśanaṃ gataḥ ||

te'pi viprāḥ susaṃtuṣṭāstatra sthāne vyavasthitāḥ

||75||

एवमुक्त्वाथ देवेशस्ततश्चादर्शनं गतः ॥

तेऽपि विप्राः सुसंतुष्टास्तत्र स्थाने व्यवस्थिताः

evaṃ tatra samastāni kṣetrāṇyāyatanāni ca ||

kalibhītāni vipreṃdrā nivasaṃti sadaiva hi

||76||

एवं तत्र समस्तानि क्षेत्राण्यायतनानि च ॥

कलिभीतानि विप्रेंद्रा निवसंति सदैव हि

evaṃ te brāhmaṇāḥ prāpya siddhiṃ ceśvarapūjanāt ||

khyātāḥ sarvatra bhuvane śrāddhasyākṣayyakārakāḥ

||77||

एवं ते ब्राह्मणाः प्राप्य सिद्धिं चेश्वरपूजनात् ॥

ख्याताः सर्वत्र भुवने श्राद्धस्याक्षय्यकारकाः

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetra māhātmye brāhmaṇacitraśarmaliṃgasthāpanavṛttāṃtavarṇanaṃnāma saptottaraśatatamo'dhyāyaḥ || 107 ||