citreśvarīpīṭhakṣetramāhātmyavarṇanam
sūta uvāca
yā nārī tatra satkuṇḍe snātvā tāṃ pārvatīṃ punaḥ ||
dṛṣṭvā snāti tatastīrthe tasminrūpamaye śubhe
||1||या नारी तत्र सत्कुण्डे स्नात्वा तां पार्वतीं पुनः ॥
दृष्ट्वा स्नाति ततस्तीर्थे तस्मिन्रूपमये शुभे
punaśca pārvatīṃ paśyecchraddhayā parayā yutā ||
sadyaḥ sā mucyate kṛtsnairājanmamaraṇāṃtikaiḥ
||2||पुनश्च पार्वतीं पश्येच्छ्रद्धया परया युता ॥
सद्यः सा मुच्यते कृत्स्नैराजन्ममरणांतिकैः
tatraivāsti jayānāma pārvatyāḥ kiṃkarī dvijāḥ ||
tayā tatra kṛtaṃ kuṇḍaṃ gaurīkuṇḍasamīpataḥ
||3||तत्रैवास्ति जयानाम पार्वत्याः किंकरी द्विजाः ॥
तया तत्र कृतं कुण्डं गौरीकुण्डसमीपतः
yā tatra kurute snānaṃ tṛtīyādivase'balā ||
sutasaubhāgyasaṃpannā sā bhavetpativallabhā
||4||या तत्र कुरुते स्नानं तृतीयादिवसेऽबला ॥
सुतसौभाग्यसंपन्ना सा भवेत्पतिवल्लभा
tathānyadapi tatrāsti vijayākuṇḍamuttamam ||
tatra snātā'pi vaṃdhyā strī jāyate putrasaṃyutā
||5||तथान्यदपि तत्रास्ति विजयाकुण्डमुत्तमम् ॥
तत्र स्नाताऽपि वंध्या स्त्री जायते पुत्रसंयुता
na ca paśyati putrāṇāṃ kadācidvyasanaṃ dvijāḥ ||
na viyogaṃ na duḥkhaṃ ca svapnāṃte ca kadācana
||6||न च पश्यति पुत्राणां कदाचिद्व्यसनं द्विजाः ॥
न वियोगं न दुःखं च स्वप्नांते च कदाचन
kākavaṃdhyā'pi yā nārī tatra snānaṃ samācaret ||
sā putrānvividhām̐llabdhvā svargaloke mahīyate
||7||काकवंध्याऽपि या नारी तत्र स्नानं समाचरेत् ॥
सा पुत्रान्विविधाँल्लब्ध्वा स्वर्गलोके महीयते
ṛṣaya ūcuḥ
eteṣāṃ sūta tīrthānāṃ tīrthamasti susiddhidam ||
kvacitkiṃñcidbhavetsiddhiryatra snānāccharīrajā
||8||एतेषां सूत तीर्थानां तीर्थमस्ति सुसिद्धिदम् ॥
क्वचित्किंञ्चिद्भवेत्सिद्धिर्यत्र स्नानाच्छरीरजा
sūta uvāca
saptaviṃśatiliṃgāni yāni saṃti dvijottamāḥ ||
teṣāṃ madhye'bhavatsiddhirekasminnikhilā dvijāḥ
||9||सप्तविंशतिलिंगानि यानि संति द्विजोत्तमाः ॥
तेषां मध्येऽभवत्सिद्धिरेकस्मिन्निखिला द्विजाः
ekasya sattvayuktasya vīravratayutasya ca ||
āśvinasya caturdaśyāṃ kṛṣṇāyāṃ dvijasattamāḥ
||10||एकस्य सत्त्वयुक्तस्य वीरव्रतयुतस्य च ॥
आश्विनस्य चतुर्दश्यां कृष्णायां द्विजसत्तमाः
ardharātre vidhānena teṣāṃ pūjāṃ karoti yaḥ ||
prāguktaṃ japanaṃ bhaktyā sa kramātsādhakottamaḥ
||11||अर्धरात्रे विधानेन तेषां पूजां करोति यः ॥
प्रागुक्तं जपनं भक्त्या स क्रमात्साधकोत्तमः
aṃganyāsaṃ vidhāyoccaiḥ kṣurikāsūktamuccarat ||
teṣāmagre punaḥ samyakpūjayitvā ca śaṃkaram
||12||अंगन्यासं विधायोच्चैः क्षुरिकासूक्तमुच्चरत् ॥
तेषामग्रे पुनः सम्यक्पूजयित्वा च शंकरम्
pṛthagekaikaśo bhaktyā pūjayeddikpatīṃśca vai
||13||पृथगेकैकशो भक्त्या पूजयेद्दिक्पतींश्च वै
athā''gatya gaṇeśo vai vikarālo bhayānakaḥ ||
laṃbodaro vai nagnaśca kṛṣṇadantasamudbhavaḥ
||14||अथाऽऽगत्य गणेशो वै विकरालो भयानकः ॥
लंबोदरो वै नग्नश्च कृष्णदन्तसमुद्भवः
khaḍgahasto'bravīdyuddhaṃ prakuruṣva mayā samam ||
muktvaitatkapaṭaṃ bhūmau yadi vīro'si sāttvikaḥ
||15||खड्गहस्तोऽब्रवीद्युद्धं प्रकुरुष्व मया समम् ॥
मुक्त्वैतत्कपटं भूमौ यदि वीरोऽसि सात्त्विकः
tatastatkarṣaṇāccāpi yastenāśu pratāḍyate ||
sa tenaiva śarīreṇa nīyate tena tatpadam
||16||ततस्तत्कर्षणाच्चापि यस्तेनाशु प्रताड्यते ॥
स तेनैव शरीरेण नीयते तेन तत्पदम्
yatra sthāne jarāmṛtyurna śokaśca kadācana ||
tathā citreśvarīpīṭhe siddhirekasya kīrtitā
||17||यत्र स्थाने जरामृत्युर्न शोकश्च कदाचन ॥
तथा चित्रेश्वरीपीठे सिद्धिरेकस्य कीर्तिता
māghakṛṣṇacaturdaśyāṃ yaḥ pīṭhaṃ tatra pūjayet ||
āgamoktavidhānena samyakchraddhāsamanvitaḥ
||19||माघकृष्णचतुर्दश्यां यः पीठं तत्र पूजयेत् ॥
आगमोक्तविधानेन सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः
paścātkapālamādāya mahāmāṃsaprapūritam ||
ahamasya karomyadya mahāmāṃsasya vikrayam
||19||पश्चात्कपालमादाय महामांसप्रपूरितम् ॥
अहमस्य करोम्यद्य महामांसस्य विक्रयम्
siddhimūlye na gṛhṇātu kaściccedasti sāttvikaḥ ||
tataśca yācate yaśca pragṛhṇāti ca saddvijāḥ
||20||सिद्धिमूल्ये न गृह्णातु कश्चिच्चेदस्ति सात्त्विकः ॥
ततश्च याचते यश्च प्रगृह्णाति च सद्द्विजाः
sa tamādāya niryāti yatra devo maheśvaraḥ ||
hāṭakeśvarajaṃ liṃgaṃ citraśarmapratiṣṭhitam
||21||स तमादाय निर्याति यत्र देवो महेश्वरः ॥
हाटकेश्वरजं लिंगं चित्रशर्मप्रतिष्ठितम्
tasya sthānasya madhyastho yastaṃ pūjayate naraḥ ||
śivarātrau niśīthe ca puṣpalakṣaṇabhaktitaḥ ||
susiddhimāpnuyāttūrṇaṃ sa śarīreṇa tatkṣaṇāt
||22||तस्य स्थानस्य मध्यस्थो यस्तं पूजयते नरः ॥
शिवरात्रौ निशीथे च पुष्पलक्षणभक्तितः ॥
सुसिद्धिमाप्नुयात्तूर्णं स शरीरेण तत्क्षणात्
siddhisthānāni sarvāṇi tasminkṣetre sthitāni vai ||
vīravrataprayuktānāṃ mānavānāṃ dvijottamāḥ
||23||सिद्धिस्थानानि सर्वाणि तस्मिन्क्षेत्रे स्थितानि वै ॥
वीरव्रतप्रयुक्तानां मानवानां द्विजोत्तमाः
ṛṣaya ūcuḥ
tāmaso yastvayā proktaḥ siddhimārgo mahāmate ||
anarho brāhmaṇendrāṇāṃ śrotriyāṇāṃ viśeṣataḥ
||24||तामसो यस्त्वया प्रोक्तः सिद्धिमार्गो महामते ॥
अनर्हो ब्राह्मणेन्द्राणां श्रोत्रियाणां विशेषतः
śuddhāntaḥ karaṇaiḥ sūta bhūtahiṃsāvivarjitaiḥ ||
yathā saṃprāpyate mokṣo brāhmaṇaiḥ sucirādapi
||25||शुद्धान्तः करणैः सूत भूतहिंसाविवर्जितैः ॥
यथा संप्राप्यते मोक्षो ब्राह्मणैः सुचिरादपि
tattvaṃ brūhi mahābhāga mokṣopāyaṃ dvijanmanām
||26||तत्त्वं ब्रूहि महाभाग मोक्षोपायं द्विजन्मनाम्
sūta uvāca
rudrairdaśabhiḥ saṃyuktamānaṃdeśvarakaṃ tathā ||
snātvā tadagrataḥ kuṇḍe śāstradṛṣṭena karmaṇā
||27||रुद्रैर्दशभिः संयुक्तमानंदेश्वरकं तथा ॥
स्नात्वा तदग्रतः कुण्डे शास्त्रदृष्टेन कर्मणा
saṃsiddhimāpnuyānmartyo durlabhāṃ tridaśairapi ||
māghamāse naraḥ snātvā viśvāmitrahrade naraḥ
||28||संसिद्धिमाप्नुयान्मर्त्यो दुर्लभां त्रिदशैरपि ॥
माघमासे नरः स्नात्वा विश्वामित्रह्रदे नरः
pratyūṣe tilapātraṃ ca brāhmaṇāya nivedayet ||
sarvapāpavinirmukto brahma loke mahīyate
||29||प्रत्यूषे तिलपात्रं च ब्राह्मणाय निवेदयेत् ॥
सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्म लोके महीयते
yadyapi syāddurācāraḥ sarvāśī sarvavikrayī ||
suparṇākhyasya devasya purataḥ śraddhayā'nvitaḥ
||30||यद्यपि स्याद्दुराचारः सर्वाशी सर्वविक्रयी ॥
सुपर्णाख्यस्य देवस्य पुरतः श्रद्धयाऽन्वितः
prāyopaveśanaṃ kṛtvā hyupavāsaparo naraḥ ||
yastyajenmānavaḥ prāṇānna sa bhūyo'bhijāyate
||31||प्रायोपवेशनं कृत्वा ह्युपवासपरो नरः ॥
यस्त्यजेन्मानवः प्राणान्न स भूयोऽभिजायते
evaṃ siddhitrayaṃ proktaṃ brāhmaṇānāṃ hitāvaham ||
sāttvikaṃ brāhmaṇaśreṣṭhāḥ śaṃsitaṃ tridaśairapi
||32||एवं सिद्धित्रयं प्रोक्तं ब्राह्मणानां हितावहम् ॥
सात्त्विकं ब्राह्मणश्रेष्ठाः शंसितं त्रिदशैरपि
anyāni tatra tīrthāni devatāyatanāni ca ||
tāni svargapradānyāhurmunayaḥ śaṃsitavratāḥ
||33||अन्यानि तत्र तीर्थानि देवतायतनानि च ॥
तानि स्वर्गप्रदान्याहुर्मुनयः शंसितव्रताः
etadvaḥ sarvamākhyātaṃ kṣetramāhātmyamuttamam ||
hāṭakeśvaradevasya sarvapātakanāśanam
||34||एतद्वः सर्वमाख्यातं क्षेत्रमाहात्म्यमुत्तमम् ॥
हाटकेश्वरदेवस्य सर्वपातकनाशनम्
yo'tra sarveṣu tīrtheṣu snātvā paśyati bhaktitaḥ ||
sarvāṇyāyatanānyeva sa pāpo'pi vimucyate
||35||योऽत्र सर्वेषु तीर्थेषु स्नात्वा पश्यति भक्तितः ॥
सर्वाण्यायतनान्येव स पापोऽपि विमुच्यते
etatkhaṃḍaṃ purāṇasya prathamaṃ parikīrtitam ||
kārtikeyapraṇītasya sarvapāpaharaṃ śubham
||36||एतत्खंडं पुराणस्य प्रथमं परिकीर्तितम् ॥
कार्तिकेयप्रणीतस्य सर्वपापहरं शुभम्
yaścaitatkīrtayedbhaktyā śṛṇuyādvā samāhitaḥ ||
iha bhuktvā suvipulānbhogānyāti triviṣṭapam
||37||यश्चैतत्कीर्तयेद्भक्त्या शृणुयाद्वा समाहितः ॥
इह भुक्त्वा सुविपुलान्भोगान्याति त्रिविष्टपम्
sarvatīrtheṣu yatpuṇyaṃ sarvadānaiśca yatphalam ||
tatphalaṃ samavāpnoti śṛṇvañchraddhāsamanvitaḥ
||38||सर्वतीर्थेषु यत्पुण्यं सर्वदानैश्च यत्फलम् ॥
तत्फलं समवाप्नोति शृण्वञ्छ्रद्धासमन्वितः
śrutvā purāṇametaddhi janmakoṭisamudbhavāt ||
pātakādvipramucyeta kulānāmuddharecchatam
||39||श्रुत्वा पुराणमेतद्धि जन्मकोटिसमुद्भवात् ॥
पातकाद्विप्रमुच्येत कुलानामुद्धरेच्छतम्
tato vyāsaḥ pūjanīyo vastradānādibhūṣaṇaiḥ ||
gobhūhiraṇyanirvāpairdānaiśca vividhairapi
||40||ततो व्यासः पूजनीयो वस्त्रदानादिभूषणैः ॥
गोभूहिरण्यनिर्वापैर्दानैश्च विविधैरपि
tena saṃpūjito vyāsaḥ kṛṣṇadvaipāyanaḥ manuḥ ||
sākṣātsatyavatīputro yena vyāsaḥ supūjitaḥ
||41||तेन संपूजितो व्यासः कृष्णद्वैपायनः मनुः ॥
साक्षात्सत्यवतीपुत्रो येन व्यासः सुपूजितः
ekamapyakṣaraṃ yastu guruḥ śiṣye nivedayet ||
pṛthivyāṃ nāsti taddravyaṃ yaddattvā hyanṛṇī bhavet
||42||एकमप्यक्षरं यस्तु गुरुः शिष्ये निवेदयेत् ॥
पृथिव्यां नास्ति तद्द्रव्यं यद्दत्त्वा ह्यनृणी भवेत्
etatpavitramāyuṣyaṃ dhanyaṃ sva styayanaṃ mahat ||
yacchrutvā sarvaduḥkhebhyo mucyate nātra saṃśayaḥ
||43||एतत्पवित्रमायुष्यं धन्यं स्व स्त्ययनं महत् ॥
यच्छ्रुत्वा सर्वदुःखेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvara kṣetramāhātmye citreśvarīpīṭhakṣetramāhātmyavarṇanaṃnāma catuḥpaṃcāśaduttaraśatatamo'dhyāyaḥ || 154 ||