dhārātīrthotpattimāhātmyavarṇanam
sūta uvāca
tathānyadapi saṃjātamāścaryaṃ yadabhūddvijāḥ ||
viśvāmitreṇa sā śaktirvasiṣṭhāya visarjitā
||1||तथान्यदपि संजातमाश्चर्यं यदभूद्द्विजाः ॥
विश्वामित्रेण सा शक्तिर्वसिष्ठाय विसर्जिता
vadhārthaṃ tasya viprarṣervasiṣṭhena ca dhīmatā ||
staṃbhitā'tharvaṇairmantraiḥ prasvedaḥ samajāyata
||2||वधार्थं तस्य विप्रर्षेर्वसिष्ठेन च धीमता ॥
स्तंभिताऽथर्वणैर्मन्त्रैः प्रस्वेदः समजायत
svedātsamabhavattoyaṃ śītalaṃ tadajāyata ||
pādābhyāṃ nirgataṃ toyamatra dṛśyamajāyata
||3||स्वेदात्समभवत्तोयं शीतलं तदजायत ॥
पादाभ्यां निर्गतं तोयमत्र दृश्यमजायत
vidārya bhūmiṃ saṃjātā jaladhārā suśītalā ||
nirmalaṃ pāvanaṃ svacchaṃ gaṃgāṃbha iva niḥsṛtam
||4||विदार्य भूमिं संजाता जलधारा सुशीतला ॥
निर्मलं पावनं स्वच्छं गंगांभ इव निःसृतम्
gaṃ gā pratyakṣatāṃ yātā tīrthaiḥ sarvaiḥ samanvitā ||
pūritaṃ vāriṇā kuṇḍaṃ nirmalaṃ śītalaṃ śivam
||5||गं गा प्रत्यक्षतां याता तीर्थैः सर्वैः समन्विता ॥
पूरितं वारिणा कुण्डं निर्मलं शीतलं शिवम्
tasyāṃ yā kurute snānaṃ nārī vaṃdhyā dvijottamāḥ ||
sadyaḥ putravatī sā syādraudre kaliyuge dvijāḥ
||6||तस्यां या कुरुते स्नानं नारी वंध्या द्विजोत्तमाः ॥
सद्यः पुत्रवती सा स्याद्रौद्रे कलियुगे द्विजाः
anyo'pi kurute snānaṃ sarvatīrthaphalaṃ labhet
||7||अन्योऽपि कुरुते स्नानं सर्वतीर्थफलं लभेत्
snātvā tatra tu yo devīṃ paśyecca vidhinā naraḥ ||
dhanaṃ dhānyaṃ tathā putrānrājyotthaṃ ca sukhaṃ labhet
||8||स्नात्वा तत्र तु यो देवीं पश्येच्च विधिना नरः ॥
धनं धान्यं तथा पुत्रान्राज्योत्थं च सुखं लभेत्
yā nārī durbhagā vandhyā sā'pi putravatī bhavet ||
caitre māsi sitāṣṭamyāṃ bhaktiyogasamanvitā ||
mahāniśāyāṃ tatraiva naivedyabalipiṃḍikām
||9||या नारी दुर्भगा वन्ध्या साऽपि पुत्रवती भवेत् ॥
चैत्रे मासि सिताष्टम्यां भक्तियोगसमन्विता ॥
महानिशायां तत्रैव नैवेद्यबलिपिंडिकाम्
prasannayā kumāryā tu svayaṃ cā'tha karoti yā ||
gṛhṇāti yā ca vai nārī piṃḍikāṃ balisaṃyutām
||10||प्रसन्नया कुमार्या तु स्वयं चाऽथ करोति या ॥
गृह्णाति या च वै नारी पिंडिकां बलिसंयुताम्
śatavarṣā tu yā nārī piṃḍikāṃ bhakṣayeddvijāḥ ||
sā'pi putravatī ca syādyadi vṛddhatamā bhavet
||11||शतवर्षा तु या नारी पिंडिकां भक्षयेद्द्विजाः ॥
साऽपि पुत्रवती च स्याद्यदि वृद्धतमा भवेत्
kiṃ punaryauvanopetā saubhāgyena samanvitā ||
putrasaukhyavatī nārī devyā vai darśanena ca
||12||किं पुनर्यौवनोपेता सौभाग्येन समन्विता ॥
पुत्रसौख्यवती नारी देव्या वै दर्शनेन च
sarveṣāṃ nāgarāṇāṃ tu bhāvajā devatā smṛtā ||
sā sārdhāṣṭadvipaṃcāśadgotrāṇāṃ kuladevatā
||13||सर्वेषां नागराणां तु भावजा देवता स्मृता ॥
सा सार्धाष्टद्विपंचाशद्गोत्राणां कुलदेवता
etasmātkāraṇādyātrā nāgaraiḥ sukṛtā bhavet ||
na vinā nāgarairyātrāṃ tuṣṭiṃ yāti sureśvarī
||14||एतस्मात्कारणाद्यात्रा नागरैः सुकृता भवेत् ॥
न विना नागरैर्यात्रां तुष्टिं याति सुरेश्वरी
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭake śvarakṣetramāhātmye dhārātīrthotpattimāhātmyavarṇanaṃnāma saptatyuttaraśatatamo'dhyāyaḥ 170 ||