tulasī ropitā yena gṛhasthena mahāphalā
vāṇyuvāca
tulasī ropitā yena gṛhasthena mahāphalā ||
gṛhe tasya na dāridryaṃ jāyate nātra saṃśayaḥ
||1||तुलसी रोपिता येन गृहस्थेन महाफला ॥
गृहे तस्य न दारिद्र्यं जायते नात्र संशयः
tulasyā darśanādeva pāparāśirnivartate ||
śriye'mṛtakaṇotpannā tulasī harivallabhā
||2||तुलस्या दर्शनादेव पापराशिर्निवर्तते ॥
श्रियेऽमृतकणोत्पन्ना तुलसी हरिवल्लभा
pibantyā ruciraṃ pānaṃ prāṇināṃ pāpahāriṇī ||
yasyā rūpe vasellakṣmīḥ skandhe sāgarasaṃbhavā
||3||पिबन्त्या रुचिरं पानं प्राणिनां पापहारिणी ॥
यस्या रूपे वसेल्लक्ष्मीः स्कन्धे सागरसंभवा
patreṣu satataṃ śrīśca śākhāsu kamalā svayam ||
indirā puṣpagā nityaṃ phale kṣīrābdhisaṃbhavā
||4||पत्रेषु सततं श्रीश्च शाखासु कमला स्वयम् ॥
इन्दिरा पुष्पगा नित्यं फले क्षीराब्धिसंभवा
tulasī śuṣkakāṣṭheṣu yā rūpā viśvavyāpinī ||
majjāyāṃ padmavāsā ca tvacāsu ca haripriyā
||5||तुलसी शुष्ककाष्ठेषु या रूपा विश्वव्यापिनी ॥
मज्जायां पद्मवासा च त्वचासु च हरिप्रिया
sarvarūpā ca sarveśā paramānandadāyinī ||
tulasī prāśako martyo yamalokaṃ na gacchati |
śirasthā tulasī yasya na yāmyairanubhūyate ||
mukhasthā tulasī yasya nirvāṇapadadāyinī
||7||सर्वरूपा च सर्वेशा परमानन्ददायिनी ॥
तुलसी प्राशको मर्त्यो यमलोकं न गच्छति ।
शिरस्था तुलसी यस्य न याम्यैरनुभूयते ॥
मुखस्था तुलसी यस्य निर्वाणपददायिनी
hastasthātulasīyasya sa tāpatrayavarjitaḥ ||
tulasī hṛdayasthā ca prāṇināṃ sarvakāmadā
||8||हस्तस्थातुलसीयस्य स तापत्रयवर्जितः ॥
तुलसी हृदयस्था च प्राणिनां सर्वकामदा
skandhasthā tulasī yasya sa pāpairna ca lipyate ||
kaṇṭhagā tulasī yasya jīvanmuktaḥ sadā hi saḥ
||9||स्कन्धस्था तुलसी यस्य स पापैर्न च लिप्यते ॥
कण्ठगा तुलसी यस्य जीवन्मुक्तः सदा हि सः
tulasīsaṃbhavaṃ patraṃ sadā vahati yo naraḥ ||
manasā cintitāṃ siddhiṃ saṃprāpnoti na saṃśayaḥ
||10||तुलसीसंभवं पत्रं सदा वहति यो नरः ॥
मनसा चिन्तितां सिद्धिं संप्राप्नोति न संशयः
tulasīṃsarvakāyārthasādhinīṃ duṣṭavāriṇīm ||
yo naraḥ pratyahaṃ siñcenna sa yāti yamālayam
||11||तुलसींसर्वकायार्थसाधिनीं दुष्टवारिणीम् ॥
यो नरः प्रत्यहं सिञ्चेन्न स याति यमालयम्
cāturmāsye viśeṣeṇa vanditāpi vimuktidā ||
nārāyaṇaṃ jalagataṃ jñātvā vṛkṣagataṃ tathā
||12||चातुर्मास्ये विशेषेण वन्दितापि विमुक्तिदा ॥
नारायणं जलगतं ज्ञात्वा वृक्षगतं तथा
prāṇināṃ kṛpayā lakṣmīstulasīvṛkṣamāśritā ||
cāturmāsye samāyāte tulasī sevitā yadi
||13||प्राणिनां कृपया लक्ष्मीस्तुलसीवृक्षमाश्रिता ॥
चातुर्मास्ये समायाते तुलसी सेविता यदि
teṣāṃ pāpasahasrāṇi yāṃti nityaṃ sahasradhā ||
govindasmaraṇaṃ nityaṃ tulasīvanasevanam
||14||तेषां पापसहस्राणि यांति नित्यं सहस्रधा ॥
गोविन्दस्मरणं नित्यं तुलसीवनसेवनम्
tulasīsecanaṃ dugdhai ścāturmāsye'tidurlabham ||
tulasīṃ varddhayedyastu mānavo yadi śraddhayā
||15||तुलसीसेचनं दुग्धै श्चातुर्मास्येऽतिदुर्लभम् ॥
तुलसीं वर्द्धयेद्यस्तु मानवो यदि श्रद्धया
ālavālāṃbudānaiśca pāvitaṃ sakalaṃ kulam ||
yathā śrīstulasīsaṃsthā nityameva hi varddhate
||16||आलवालांबुदानैश्च पावितं सकलं कुलम् ॥
यथा श्रीस्तुलसीसंस्था नित्यमेव हि वर्द्धते
tathātathā gṛhasthasya kāmavṛddhiḥ prajāyate ||
brahmacārīgṛhasthaśca vānaprastho yatistathā
||17||तथातथा गृहस्थस्य कामवृद्धिः प्रजायते ॥
ब्रह्मचारीगृहस्थश्च वानप्रस्थो यतिस्तथा
tathā prakṛtayaḥ sarvāstulasīsevane ratāḥ ||
śraddhayā yadi jāyante na tāsāṃ duḥkhado hariḥ
||18||तथा प्रकृतयः सर्वास्तुलसीसेवने रताः ॥
श्रद्धया यदि जायन्ते न तासां दुःखदो हरिः
eko hariḥ sakalavṛkṣagato vibhāti nānārasaistu paribhāvitamūrtireva ||
vṛkṣādhivāsamagamatkamalā ca devī duḥkhādināśanakarī satataṃ smṛtā'pi
||19||एको हरिः सकलवृक्षगतो विभाति नानारसैस्तु परिभावितमूर्तिरेव ॥
वृक्षाधिवासमगमत्कमला च देवी दुःखादिनाशनकरी सततं स्मृताऽपि
iti śrīskāṃde mahāpurāṇaekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭha nāga rakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye śeṣaśāyyupākhyāne brahmanāradasaṃvāde cāturmāsyamāhātmye paijavanopākhyāne tulasīmāhātmyavarṇanaṃnāmaikonapañcāśaduttara dviśatatamo'dhyāyaḥ || 249 ||