etānbhedānmama brūhi vistareṇa tapodhana
paijavana uvāca
etānbhedānmama brūhi vistareṇa tapodhana ||
tvadvākyāmṛtapānena tṛṣā naiva praśāmyati
||1||एतान्भेदान्मम ब्रूहि विस्तरेण तपोधन ॥
त्वद्वाक्यामृतपानेन तृषा नैव प्रशाम्यति
gālava uvāca
śṛṇu vistarato bhedānpurāṇoktānvadāmi te ||
yāñchrutvā mucyate'vaśyaṃ manujaḥ sarvakilbiṣāt
||2||शृणु विस्तरतो भेदान्पुराणोक्तान्वदामि ते ॥
याञ्छ्रुत्वा मुच्यतेऽवश्यं मनुजः सर्वकिल्बिषात्
pūrvaṃ tu keśavaḥ pūjyo dvitīyo madhusūdanaḥ ||
saṃkarṣaṇastṛtīyastu tato dāmodaraḥ smṛtaḥ
||3||पूर्वं तु केशवः पूज्यो द्वितीयो मधुसूदनः ॥
संकर्षणस्तृतीयस्तु ततो दामोदरः स्मृतः
paṃcamo vāsudevākhyaḥ ṣaṣṭhaḥ pradyumnasaṃjñakaḥ ||
saptamo viṣṇuruktaścāṣṭamo mādhava eva ca
||4||पंचमो वासुदेवाख्यः षष्ठः प्रद्युम्नसंज्ञकः ॥
सप्तमो विष्णुरुक्तश्चाष्टमो माधव एव च
navamo'naṃtamūrttiśca daśamaḥ puruṣottamaḥ ||
adhokṣajastataḥ paścāddvādaśastu janārdanaḥ
||5||नवमोऽनंतमूर्त्तिश्च दशमः पुरुषोत्तमः ॥
अधोक्षजस्ततः पश्चाद्द्वादशस्तु जनार्दनः
trayodaśastu goviṃdaścaturdaśastrivikramaḥ ||
śrīdharaśca paṃcadaśo hṛṣīkeśastu ṣoḍaśaḥ
||6||त्रयोदशस्तु गोविंदश्चतुर्दशस्त्रिविक्रमः ॥
श्रीधरश्च पंचदशो हृषीकेशस्तु षोडशः
nṛsiṃhastu saptadaśo viśvayonistataḥ param ||
vāmanaśca tataḥ prokta stato nārāyaṇaḥ smṛtaḥ
||7||नृसिंहस्तु सप्तदशो विश्वयोनिस्ततः परम् ॥
वामनश्च ततः प्रोक्त स्ततो नारायणः स्मृतः
puṃḍarīkākṣa uktastu hyupeṃdraśca tataḥ param ||
haristrayoviṃśatimaḥ kṛṣṇaścāṃtya udāhṛtaḥ
||9||पुंडरीकाक्ष उक्तस्तु ह्युपेंद्रश्च ततः परम् ॥
हरिस्त्रयोविंशतिमः कृष्णश्चांत्य उदाहृतः
śāligrāmasya bhedāṃśca mayoktāstava śūdraja ||
mūrtibhedāstathā proktā eta eva mahādhana
||9||शालिग्रामस्य भेदांश्च मयोक्तास्तव शूद्रज ॥
मूर्तिभेदास्तथा प्रोक्ता एत एव महाधन
mūrttayastithinānmyaḥ syurekādaśyaḥ sadaiva hi ||
saṃvatsareṇa pūjyaṃte caturviṃśa timūrtayaḥ
||10||मूर्त्तयस्तिथिनान्म्यः स्युरेकादश्यः सदैव हि ॥
संवत्सरेण पूज्यंते चतुर्विंश तिमूर्तयः
devāvatārāśca tathā caturviṃśatisaṃkhyakāḥ ||
māsā mārgaśirādyāśca māsārddhāḥ pakṣasaṃjñakāḥ
||11||देवावताराश्च तथा चतुर्विंशतिसंख्यकाः ॥
मासा मार्गशिराद्याश्च मासार्द्धाः पक्षसंज्ञकाः
adhīśasahitānnityaṃ pūjayanbhaktimānbhavet ||
caturviṃśatisaṃjñaṃ ca catuṣṭayamudāhṛtam
||12||अधीशसहितान्नित्यं पूजयन्भक्तिमान्भवेत् ॥
चतुर्विंशतिसंज्ञं च चतुष्टयमुदाहृतम्
etaccatuṣṭayaṃ nṛṇāṃ dharmakāmārthamokṣadam ||
yaḥ śṛṇoti naro bhakttayā paṭhedvāpi samāhitaḥ
||13||एतच्चतुष्टयं नृणां धर्मकामार्थमोक्षदम् ॥
यः शृणोति नरो भक्त्तया पठेद्वापि समाहितः
bhūtasargasya goptā'sau haristasya prasīdati
||14||भूतसर्गस्य गोप्ताऽसौ हरिस्तस्य प्रसीदति
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmya śeṣaśāyyupākhyāne brahmanāradasaṃvāde cāturmāsyamāhātmye śāligrāmaśilāsumūrttyutpattivarṇanaṃnāma catuścatvāriṃśaduttaradvi śatatamodhyāyaḥ || 244 ||