dvādaśākṣaranāmamahimapūrvakapārvatītapovarṇanam
pārvatyuvāca
dvādaśākṣaramāhātmyaṃ mama vistarato vada ||
yathāvarṇaṃ yatphalaṃ ca yathā ca kriyate mayā
||1||द्वादशाक्षरमाहात्म्यं मम विस्तरतो वद ॥
यथावर्णं यत्फलं च यथा च क्रियते मया
śrīmahādeva uvāca
dvijātīnāṃ sahoṃkārasahito dvādaśākṣaraḥ ||
strīśūdrāṇāṃ namaskārapūrvakaḥ samudāhṛtaḥ
||2||द्विजातीनां सहोंकारसहितो द्वादशाक्षरः ॥
स्त्रीशूद्राणां नमस्कारपूर्वकः समुदाहृतः
prakṛtīnāṃ rāmanāma saṃmato vā ṣaḍakṣaraḥ ||
so'pi praṇavahīnaḥ syātpurāṇasmṛtinirṇayaḥ
||3||प्रकृतीनां रामनाम संमतो वा षडक्षरः ॥
सोऽपि प्रणवहीनः स्यात्पुराणस्मृतिनिर्णयः
kramo'yaṃ sarvavarṇānāṃ prakṛtīnāṃ sadaiva hi ||
krameṇa rahito yastu karoti manujo japam ||
tasya prakupyati vibhurnarakādipradāyakaḥ
||4||क्रमोऽयं सर्ववर्णानां प्रकृतीनां सदैव हि ॥
क्रमेण रहितो यस्तु करोति मनुजो जपम् ॥
तस्य प्रकुप्यति विभुर्नरकादिप्रदायकः
pārvatyuvāca
mayā trimātrayā svāminsevyate jagadīśvaraḥ ||
rūpamasya kathaṃ jāne vacasāmapyagocaram
||5||मया त्रिमात्रया स्वामिन्सेव्यते जगदीश्वरः ॥
रूपमस्य कथं जाने वचसामप्यगोचरम्
īśvara uvāca
praṇavasyādhikāro na tavāsti varavarṇini ||
namo bhagavate vāsudevāyeti japaḥ sadā
||6||प्रणवस्याधिकारो न तवास्ति वरवर्णिनि ॥
नमो भगवते वासुदेवायेति जपः सदा
pārvatyuvāca
yadi sapraṇavaṃ dadyāddvādaśākṣaraciṃtanama ||
praṇave nādhikāro me kathaṃ bhavati dhūrjaṭe
||7||यदि सप्रणवं दद्याद्द्वादशाक्षरचिंतनम ॥
प्रणवे नाधिकारो मे कथं भवति धूर्जटे
īśvara uvāca
praṇavaḥ sarvadevānāmādireṣa prakīrtitaḥ ||
brahmā viṣṇuḥ śivaścaiva vasaṃti dayitāyutāḥ
||8||प्रणवः सर्वदेवानामादिरेष प्रकीर्तितः ॥
ब्रह्मा विष्णुः शिवश्चैव वसंति दयितायुताः
tatra sarvāṇi bhūtāni sarva tīrthāni bhāgaśaḥ ||
tiṣṭhaṃti sarvatīrthāni kaivalyaṃ brahma eva yaḥ
||9||तत्र सर्वाणि भूतानि सर्व तीर्थानि भागशः ॥
तिष्ठंति सर्वतीर्थानि कैवल्यं ब्रह्म एव यः
tasya yogyā tadā devi bhaviṣyasi yadā tapaḥ ||
cāturmāsye hariprītyai kariṣyasi śubhānane
||10||तस्य योग्या तदा देवि भविष्यसि यदा तपः ॥
चातुर्मास्ये हरिप्रीत्यै करिष्यसि शुभानने
tapasā prāpyate kāmastapasā ca mahatphalam ||
tapasā jāyate sarvaṃ tattapaḥ sulabhaṃ naraiḥ
||11||तपसा प्राप्यते कामस्तपसा च महत्फलम् ॥
तपसा जायते सर्वं तत्तपः सुलभं नरैः
yaśaḥ saubhāgyamatulaṃ kṣamāsatyādayo guṇāḥ ||
sulabhaṃ tapasā nityaṃ tapaścarttuṃ na śakyate
||12||यशः सौभाग्यमतुलं क्षमासत्यादयो गुणाः ॥
सुलभं तपसा नित्यं तपश्चर्त्तुं न शक्यते
yadā hi tapaso vṛddhistadā bhaktirharau bhavet ||
tadā hi tapaso hāniryadā bhaktiṃ vinā kṛtam
||13||यदा हि तपसो वृद्धिस्तदा भक्तिर्हरौ भवेत् ॥
तदा हि तपसो हानिर्यदा भक्तिं विना कृतम्
tāvattapāṃsi garjaṃti dehe'sminsatataṃ nṛṇām ||
yadā viṣṇuṃ smarennityaṃ jihvāgraṃ pāvanaṃ bhavet
||14||तावत्तपांसि गर्जंति देहेऽस्मिन्सततं नृणाम् ॥
यदा विष्णुं स्मरेन्नित्यं जिह्वाग्रं पावनं भवेत्
yathā pradīpe jvalite praṇaśyati mahattamaḥ ||
tathā hareḥ kathāyāṃ ca yāti pāpamanekadhā
||15||यथा प्रदीपे ज्वलिते प्रणश्यति महत्तमः ॥
तथा हरेः कथायां च याति पापमनेकधा
tasmātpārvati yatnena harau supte tapaḥ kuru ||
cāturmāsye'tha saṃprāpte praṇavena samanvitam
||16||तस्मात्पार्वति यत्नेन हरौ सुप्ते तपः कुरु ॥
चातुर्मास्येऽथ संप्राप्ते प्रणवेन समन्वितम्
viśuddhahṛdayā bhūtvā mantrarājamimaṃ japa|
sa eva bhagavāṃstuṣṭo dvādaśākṣarasaṃyutam
||17||विशुद्धहृदया भूत्वा मन्त्रराजमिमं जप।
स एव भगवांस्तुष्टो द्वादशाक्षरसंयुतम्
pradāsyati paraṃ jñānaṃ brahmarūpamakhaṇḍitam |
brahmakalpāṃtakoṭīṣu japa tvaṃ dvādaśākṣaram
||18||प्रदास्यति परं ज्ञानं ब्रह्मरूपमखण्डितम् ।
ब्रह्मकल्पांतकोटीषु जप त्वं द्वादशाक्षरम्
mantrarājaṃ sapraṇavaṃ dhyāyetso'pi na paśyati ||
ityuktā sā taponiṣṭhā tapaścaritumāgatā
||19||मन्त्रराजं सप्रणवं ध्यायेत्सोऽपि न पश्यति ॥
इत्युक्ता सा तपोनिष्ठा तपश्चरितुमागता
himācalasya śikhare cāturmāsye samāgate ||
brahmacaryavrataparā vasanatrayasaṃyutā
||20||हिमाचलस्य शिखरे चातुर्मास्ये समागते ॥
ब्रह्मचर्यव्रतपरा वसनत्रयसंयुता
prātarmadhye'parāhne ca dhyāyantī hariśaṃkaram ||
vapuryathā purā kṛṣṭaṃ pūjane śaṃkarasya ca
||21||प्रातर्मध्येऽपराह्ने च ध्यायन्ती हरिशंकरम् ॥
वपुर्यथा पुरा कृष्टं पूजने शंकरस्य च
sakhījana samāyuktā pituḥ śṛṃge manohare ||
atapatsā viśālākṣī kṣamādiguṇasaṃyutā
||22||सखीजन समायुक्ता पितुः शृंगे मनोहरे ॥
अतपत्सा विशालाक्षी क्षमादिगुणसंयुता
gālava uvāca
yā hi yogīśvaradhyeyā yā vandyā viśvavanditā ||
jananī yā ca viśvasya sā'pi kāmāttapogatā
||23||या हि योगीश्वरध्येया या वन्द्या विश्ववन्दिता ॥
जननी या च विश्वस्य साऽपि कामात्तपोगता
yā hi prakṛtisadrūpā taḍitkoṭisamaprabhā ||
virajā yā svayaṃ vandyā guṇātītācarattapaḥ
||24||या हि प्रकृतिसद्रूपा तडित्कोटिसमप्रभा ॥
विरजा या स्वयं वन्द्या गुणातीताचरत्तपः
pṛthvyaṃbu tejo vāyuśca gaganaṃ yanmayaṃ viduḥ ||
mūlaprakṛtirūpā yā sā cakārottama tapaḥ
||25||पृथ्व्यंबु तेजो वायुश्च गगनं यन्मयं विदुः ॥
मूलप्रकृतिरूपा या सा चकारोत्तम तपः
yā sthāvaraṃ jaṃgamamāśu viśvaṃ vyāpya sthitā yā prakṛteḥ purāpi ||
spṛhādirūpeṇa ca tṛptidātrī deve prasupte tapasā''pa śuddhim
||26||या स्थावरं जंगममाशु विश्वं व्याप्य स्थिता या प्रकृतेः पुरापि ॥
स्पृहादिरूपेण च तृप्तिदात्री देवे प्रसुप्ते तपसाऽऽप शुद्धिम्
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye śeṣaśāyyupākhyāne brahmanāradasaṃvāde cāturmāsyamāhātmye dvādaśākṣaranāmamahimapūrvakapārvatītapovarṇanaṃ nāma saptapaṃcāśaduttaraśatatamo'dhyāyaḥ || 257 ||